In het Terug Naar Werk-fonds van het RIZIV zat eind oktober 26 miljoen euro ongebruikt. In ruim twee jaar werd er ongeveer 1 miljoen euro uit besteed, blijkt uit cijfers die Kamerlid Nahima Lanjri (cd&v) opvroeg bij minister Frank Vandenbroucke. De minister wil de voucher indexeren en toegankelijk maken vanaf de zevende maand arbeidsongeschiktheid. Die maand valt net na de zesmaandengrens, waar sinds januari ook nieuwe regels gelden voor re-integratie en medische overmacht. De vraag is dan wat een werkgever tegen die grens al ondernomen heeft.

Een fonds dat vooral spaart
Het fonds bestaat sinds 1 april 2024 en verving de outplacementplicht bij medische overmacht. Beëindigt een werkgever een arbeidsovereenkomst door zich op medische overmacht te beroepen, dan meldt die dat binnen 45 dagen aan het RIZIV en stort 1.800 euro in het fonds. De gewezen werknemer kan zelf een voucher van maximaal 1.800 euro aanvragen voor loopbaanbegeleiding of coaching bij een erkende dienstverlener. Sinds april 2025 kan ook wie langer dan een jaar arbeidsongeschikt is een aanvraag doen, met of zonder lopende arbeidsovereenkomst. Het RIZIV beslist in principe binnen 45 dagen na de aanvraag; vraagt het bijkomende gegevens, dan duurt het langer.
In het voorjaar zat er volgens Lanjri ongeveer 18 miljoen euro ongebruikt in het fonds. Lanjri vraagt een snellere beslissing en een eenvoudiger procedure, en het RIZIV evalueert de werking van het fonds. In april schreef ik over dezelfde drempels: de voucher is weinig bekend, de aanvraag is omslachtig en hij komt laat in het dossier. Die laatste drempel pakt de minister nu aan, en daarmee verschuift de vraag waar de voucher in een dossier thuishoort.
Lees ook: Van uitval naar arbeidspotentieel: wat HR en preventie in 2026 anders moeten doen
Drie routes rond dezelfde zesmaandengrens
Rond zes maanden arbeidsongeschiktheid komen drie routes samen.
- Re-integratie bij de eigen werkgever. Een werkgever met minstens twintig werknemers moet uiterlijk zes maanden na het begin van de arbeidsongeschiktheid een re-integratietraject laten opstarten, als de arbeidsarts arbeidspotentieel heeft ingeschat. Die verplichting geldt voor arbeidsongeschiktheden die op of na 1 januari 2026 begonnen. Wie dat nalaat, riskeert een sanctie.
- Medische overmacht. Na zes maanden ononderbroken arbeidsongeschiktheid kan de procedure starten, zolang er geen re-integratietraject loopt. Tot eind 2025 was dat negen maanden. Het is een mogelijkheid, geen automatisme.
- De voucher, nog niet in werking. Vanaf de zevende maand zou ook begeleiding via het fonds mogelijk worden. Het wetsontwerp dat het bedrag indexeert, zou volgens Lanjri deze week in de Kamer gestemd worden. De toegang vanaf de zevende maand volgt volgens de memorie van toelichting via een apart koninklijk besluit, waarvan de datum nog niet bekend is.
De drie routes zijn niet gelijkwaardig. De eerste onderzoekt wat bij de eigen werkgever kan, de tweede kan de arbeidsovereenkomst beëindigen en de derde financiert begeleiding naar werk elders. In mijn boek Arbeidspotentieel noem ik de eerste twee “twee keer zes maanden” (afdeling 3.9): hetzelfde getal, met elk een eigen teller. Met de voucher komt er een derde route bij op hetzelfde kruispunt.
Lees ook: Medische overmacht anno 2025: wat het Pacemaker-arrest ons nog altijd leert
Wat de zevende maand niet kan inhalen
Er is een goed argument om de voucher vroeger open te stellen. Wie na een half jaar weet dat het eigen werk niet meer lukt, hoeft dan niet te wachten op invaliditeit of op een beëindiging om begeleiding naar ander werk te krijgen.
De voucher betaalt wel begeleiding naar werk buiten de eigen organisatie. Hij vult het re-integratietraject aan en vervangt het niet. Of iemand bij de eigen werkgever kan blijven, moet daarom al in de eerste maanden ernstig onderzocht worden: met de inschatting van het arbeidspotentieel vanaf week acht, een eerste zicht op de taken van de functie en het verzoek tot opstart vóór de grens. Dat onderzoek hoeft na zes maanden niet afgerond te zijn. Na de start van het traject heeft de werkgever, naargelang de beslissing van de arbeidsarts, nog bijkomende termijnen voor een re-integratieplan.
Zijn die eerste maanden benut om een terugkeer te verkennen, dan kan de voucher een zinvolle aanvulling zijn voor wie elders werk moet zoeken. Zijn ze dat niet, dan dreigt externe begeleiding te starten terwijl de mogelijkheden bij de eigen werkgever nog onvoldoende onderzocht zijn.
Eén vraag ligt nog open. Iemand met arbeidspotentieel kan in de zevende maand een traject bij de werkgever lopen hebben en tegelijk een voucher aanvragen. Hoe die twee zich tot elkaar verhouden, zal het koninklijk besluit moeten tonen.
Lees ook: Wie enkel vacatures doorstuurt, weigert redelijke aanpassingen
Wat de organisatie vóór de zesde maand regelt
- Eén begindatum, één bewaker. Leg per dossier de begindatum van de arbeidsongeschiktheid vast en laat iemand de zesmaandengrens bewaken. Spreek af dat het verstrijken van die grens geen automatische aanleiding is voor een overmachtprocedure.
- De functie vooraf in kaart. Zorg dat per functie een overzicht van de taken bestaat voor de inschatting binnenkomt, zodat het onderzoek naar aangepast werk al loopt wanneer het traject start.
- De voucher in de informatie. Neem de voucher op in wat medewerkers te horen krijgen als een terugkeer bij u niet lukt. De medewerker vraagt hem zelf aan; uw rol is dat die weet dat hij bestaat.
De evaluatie van het RIZIV kijkt naar de aanvraagprocedure. Ze zou ook kunnen nagaan wanneer mensen een voucher aanvragen, waarom, en wat er tegen dan bij de eigen werkgever onderzocht was. De 26 miljoen euro zegt hoeveel begeleiding niet gefinancierd werd. Wat er in de zes maanden daarvoor gebeurde, zegt het bedrag nog niet.
Meer over de eerste zes maanden van een dossier: Arbeidspotentieel. Een praktische gids voor HR.
Elke week één mail met een persoonlijk essay en de artikels van die week.