Artikel

Fit note: de huisarts beschrijft wat nog kan, de arbeidsarts wat de werkpost vraagt

Vanaf september 2027 krijgen alle huisartsen een digitaal attest waarop ze kunnen aangeven wat een patiënt tijdens een ziekteperiode nog kan, en of het werk aangepast moet worden. Vakbonden, werkgevers, ziekenfondsen en huisartsen bereikten daarover op woensdag 18 november een akkoord in het beheerscomité van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV). In een eerste fase gaat de informatie naar het ziekenfonds. Om ze ook naar de arbeidsarts te sturen, die over de werkpost oordeelt, is nog een wettelijke basis nodig.

Een attest dat begint bij wat nog kan

Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke maakte het akkoord op 19 november bekend in de Kamer en sprak van een culturele revolutie. Voor wie het klassieke attest kent: dat stelt vast dat iemand niet kan werken en zwijgt over wat nog wel lukt. De fit note vraagt de huisarts ook naar dat tweede aspect.

Of huisartsen dat luik moeten invullen, is niet bekendgemaakt. Het regeerakkoord sprak van een attest waarop de arts optioneel kan aangeven wat de zieke werknemer nog kan. In juli 2025 bevestigde de minister in een antwoord op een parlementaire vraag dat het om een optie gaat. Blijft dat zo, dan hangt de omvang van de revolutie af van het aantal huisartsen dat het vakje gebruikt.

Toen ik begin vorig jaar de plannen uit het regeerakkoord besprak, ging het nog over behandelende artsen die via het geschiktheidsattest nauwer zouden samenwerken met arbeidsartsen en ziekenfondsen. Voor de eerste fase blijft daarvan de lijn naar het ziekenfonds over. Het attest loopt via Mult-eMediatt, de toepassing waarmee huisartsen arbeidsongeschiktheidsattesten al elektronisch naar het ziekenfonds sturen. Om het langs die weg ook bij de arbeidsarts te krijgen, is nog een wettelijke basis nodig. Daarvoor is minister van Werk David Clarinval bevoegd, onder wie ook de re-integratieregels van de codex over het welzijn op het werk vallen.

Lees ook: Langdurig zieken en re-integratie: wat verandert er?

Wat iemand nog kan, is nog geen oordeel over de werkpost

De huisarts kent de voorgeschiedenis, de behandeling en het verloop van het herstel. Dat maakt de huisarts goed geplaatst om functionele mogelijkheden en beperkingen te beschrijven. Of iemand met die mogelijkheden een volledige dienst aan een productielijn aankan, of veilig een heftruck bestuurt, hangt af van wat de functie vraagt. Een functionele beschrijving zonder de eisen van de functie lijkt op een laboresultaat zonder referentiewaarden: correct gemeten, maar nog niet te interpreteren.

Die vertaalslag is de opdracht van de arbeidsarts. Binnen een re-integratietraject beoordeelt de arbeidsarts onder welke voorwaarden aangepast of ander werk mogelijk is, zo nodig na een onderzoek van de werkpost. Daarna moet de werkgever die mogelijkheden ernstig onderzoeken en waar mogelijk uitwerken in een re-integratieplan. Ik schreef in februari 2025 al dat een huisarts kan signaleren dat aanpassingen mogelijk zijn, terwijl de eindverantwoordelijkheid voor aangepast werk bij de arbeidsarts ligt; het akkoord raakt daar niet aan.

Ook in de ziekteverzekering verandert het attest niets automatisch. Wie tijdens erkende arbeidsongeschiktheid aangepast werk wil hervatten, blijft onder de regels van de ziekteverzekering vallen, en de rol van de adviserend arts bij een toegelaten werkhervatting blijft bestaan.

In week acht kan de fit note het meest opleveren

Sinds 1 januari 2026 vraagt de werkgever na acht weken arbeidsongeschiktheid een inschatting van het arbeidspotentieel aan de preventiedienst. Volgens de FOD Werkgelegenheid moet dat in elk geval gebeuren voor wie na 1 januari 2026 arbeidsongeschikt werd. Stelt de arbeidsarts arbeidspotentieel vast, dan moet een werkgever met minstens twintig werknemers uiterlijk zes maanden na het begin van de arbeidsongeschiktheid een re-integratietraject laten opstarten.

Die inschatting is een triage. Ze steunt onder meer op een vragenlijst die de werknemer invult en op de informatie die beschikbaar is, ook van de behandelend arts. Een functionele beschrijving door de huisarts kan de triage meer houvast geven dan een vragenlijst alleen, tenminste als ze de arbeidsarts bereikt.

De fit note landt eerst bij de andere inschatting

Bij het ziekenfonds schat de adviserend arts de resterende mogelijkheden in, met het oog op een Terug Naar Werk-traject. Er bestaan dus twee inschattingen van wat iemand nog kan: die van de adviserend arts binnen de ziekteverzekering en die van de arbeidsarts binnen de welzijnsregelgeving. Alleen die van de arbeidsarts brengt voor de werkgever een opstartplicht mee.

Wat er moet gebeuren wanneer beide inschattingen uiteenlopen, regelt vandaag geen tekst; in mijn boek Arbeidspotentieel staat die vraag in hoofdstuk 8.2 bij wat nog niet uitgeklaard is. De fit note maakt de vraag dringender, omdat de adviserend arts straks een bron krijgt die de arbeidsarts misschien mist.

Een kanaal bestaat al. Via het TRIO-platform van het RIZIV wisselen huisartsen, arbeidsartsen en adviserend artsen informatie uit over arbeidsongeschiktheid en werkhervatting. Niet elke arbeidsarts kan het vandaag gebruiken: volgens het RIZIV komen onder meer de interne preventiediensten pas in een tweede fase aan bod. De fit note zelf loopt via Mult-eMediatt. Tot er een wettelijke basis is om ze naar de arbeidsarts te sturen, komt de functionele informatie alleen langs de bestaande wegen bij de arbeidsarts, zoals overleg met de behandelend arts via TRIO of de werknemer zelf. Welke functionele informatie de werkgever eventueel te zien krijgt, moet nog blijken. Diagnoses en andere gezondheidsgegevens horen in elk geval niet bij HR.

Lees ook: Drie vragen ontbreken in de inschatting van het arbeidspotentieel

Wat vandaag al kan, zonder fit note

Voor arbeidsartsen en preventieadviseurs veranderen de verplichtingen rond re-integratie vandaag niet. Er is dus geen reden om tot september 2027 te wachten.

  • Vraag bij een inschatting gericht naar de functionele mogelijkheden die de behandelend arts ziet, via TRIO waar de dienst toegang heeft. Zo blijkt nu al welke informatie de triage werkelijk verbetert.
  • Leg in het dossier vast hoe de beschrijving van de behandelend arts vertaald is naar de taken van de functie, zeker wanneer het eigen besluit afwijkt. Een gemotiveerd verschil is later beter te verdedigen dan een stilzwijgend.
  • Ga met HR na of er per functie een actuele lijst bestaat van essentiële taken, fysieke en psychosociale belasting en mogelijke aanpassingen. Voor de HR-collega’s met wie u samenwerkt, werkt hoofdstuk 6 van Arbeidspotentieel zo’n taakinventaris uit.
  • Laat in het comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW) vastleggen hoe het re-integratiebeleid omgaat met functionele informatie van behandelende artsen, en wie welke informatie te zien krijgt.
Lees ook: Het TRIO-platform: veilige communicatie voor artsen rond arbeidsongeschiktheid

Een culturele revolutie, dan. Het attest leert de huisarts kijken naar wat nog kan, en dat is winst. Wat een patiënt nog kan, krijgt pas betekenis naast wat de functie vraagt, en die vergelijking gebeurt bij de arbeidsarts en op de werkvloer. Zolang de wettelijke basis voor die lijn ontbreekt, wacht de revolutie van de minister van Volksgezondheid op een wettekst van de minister van Werk.

Elke week één mail met een persoonlijk essay en de artikels van die week.