Een werknemer moest een last van 231 kilo met de hand in evenwicht houden terwijl een vorkheftruck die op een vrachtwagen laadde. De last was niet aan de heftruck bevestigd en viel op de werknemer. De Britse elektrogroothandel City Electrical Factors kreeg op 16 oktober 2026 een boete van vier miljoen pond. Volgens de arbeidsinspectie ontbraken een risicoanalyse en een hijsplan voor een taak die regelmatig werd uitgevoerd.

Een gewone laadtaak zonder risicoanalyse
Het ongeval gebeurde op 4 oktober 2024 bij de Proteus Switchgear-afdeling van City Electrical Factors in Telford. Een vorkheftruck laadde zware elektrische schakelapparatuur op een vrachtwagen met open laadbak. Een werknemer van 40 jaar stond erbij als zogenaamde spotter. Medewerkers in die rol moesten de lasten tijdens het verplaatsen en heffen stabiel houden.
Toen de onbevestigde last viel, werd de werknemer verpletterd. De letsels aan de hersenen en de wervelkolom waren zo ernstig dat een levensreddende operatie nodig was. De man kan zich niet meer zelfstandig verzorgen of met anderen communiceren. Hij verblijft inmiddels in een zorginstelling waar hij permanente zorg nodig heeft.
De Britse Health and Safety Executive (HSE) stelde vast dat de hefverrichting niet behoorlijk was gepland door een competent persoon, niet adequaat werd begeleid en niet veilig werd uitgevoerd. Er was geen risicoanalyse of hijsplan. De werknemers hadden evenmin informatie of instructies over de verrichting gekregen.
City Electrical Factors pleitte schuldig aan een inbreuk op sectie 2(1) van de Britse Health and Safety at Work etc. Act 1974. De rechtbank in Birmingham legde op 16 oktober 2026 een boete van vier miljoen pond op, plus 6.304 pond gerechtskosten.
Lees ook: Het bijna-ongeval werd onderzocht, het risico bleef
De last had bevestigingspunten en de vrachtwagen een kraan
Het onderzoek van de HSE bracht twee veiligere mogelijkheden aan het licht. De last had bestaande verankeringspunten waarmee ze aan de vorkheftruck had kunnen worden vastgemaakt. Daarnaast waren er hijsogen aan gelast. Daardoor had de kraan op de vrachtwagen als veiliger alternatief voor de vorkheftruck kunnen dienen. Het bedrijf gebruikte geen van beide mogelijkheden. In plaats daarvan moesten werknemers de lasten met de hand stabiel houden. De HSE beschreef die werkwijze als onveilig en onnodig.
Een medewerker die een hefverrichting begeleidt, vervult nochtans een nuttige rol wanneer de bediener de volledige baan van de last niet kan overzien. Een seingever kan aanwijzingen geven en helpen voorkomen dat een last ergens tegenaan komt.
In Telford kreeg die begeleidende rol een andere invulling. De werknemer moest het evenwicht bewaren van een last die niet mechanisch was gezekerd. Daardoor bevond de medewerker zich juist in de gevarenzone waar de last kon vallen. De bevestigingspunten en de kraan waren aanwezig. Wat ontbrak, was een werkmethode waarin die voorzieningen werden gebruikt en de medewerkers buiten het bereik van de onbeveiligde last konden blijven.
Lees ook: Vier Britse dossiers, vier keer een toestand die er al stond
De Belgische preventieplicht begint bij de werkmethode
Voor een vergelijkbare laadverrichting in België biedt artikel 5 van de welzijnswet het vertrekpunt. Het verplicht werkgevers risico’s bij de bron te bestrijden en collectieve bescherming voorrang te geven boven individuele maatregelen. Bij risico’s op ernstig letsel krijgen materiële maatregelen bovendien voorrang op andere maatregelen.
Een zware last technisch borgen of met een geschikter toestel verplaatsen, sluit bij die principes aan. Een werknemer inzetten om een onbevestigde last met de handen stabiel te houden, doet dat niet.
Ook boek IV van de codex over het welzijn op het werk bevat concrete verplichtingen.
Artikel IV.2-1 schrijft voor dat arbeidsmiddelen geschikt moeten zijn voor het werk waarvoor ze worden gebruikt. Bij die keuze moet de werkgever rekening houden met de risico’s op de werkpost. Artikel IV.2-5 verplicht bovendien voldoende informatie en begrijpelijke gebruiksaanwijzingen. Voor machines en gemechaniseerde werktuigen moeten schriftelijke instructies bestaan over onder meer de werking en de gebruikswijze.
Voor deze casus is vooral artikel IV.3-7, 3° relevant. Bij mobiele arbeidsmiddelen met eigen aandrijving moeten organisatorische maatregelen voorkomen dat werknemers te voet in de werkzone aanwezig zijn. Wanneer hun aanwezigheid noodzakelijk is, moeten passende maatregelen hen tegen verwondingen beschermen.
Ook de regels voor het hijsen en heffen van lasten zijn van belang. Volgens de FOD Werkgelegenheid geldt titel 4 van boek IV voor alle arbeidsmiddelen die lasten heffen, zelfs over kleine hoogtes. Voor niet-geleide lasten verlangt artikel IV.4-15 dat de verrichtingen correct worden gepland en onder adequaat toezicht worden uitgevoerd. Of een last die op de vorken van een heftruck rust onder dat specifieke hoofdstuk valt, vraagt een afzonderlijke beoordeling.
Die afbakening verandert de algemene preventieplicht niet. De werkgever moet voor een veilige werkmethode zorgen, ongeacht of de verrichting met een vorkheftruck of een vrachtwagenkraan wordt uitgevoerd. Bij gebruik van de kraan komen daar de voorschriften voor hangende lasten bij. Artikel IV.4-8 vraagt maatregelen om te voorkomen dat werknemers zich daaronder ophouden, behoudens de wettelijke uitzondering wanneer het werk dat vereist.
Lees ook: Dodelijk arbeidongeval door betonnen plaat
Onderzoek de laadtaak waarbij iemand de last moet vasthouden
Het meest relevante gegeven voor een preventieadviseur is misschien dat het om een regelmatig uitgevoerde activiteit ging. De werkwijze was dus geen eenmalige improvisatie.
Dat maakt terugkerende laad- en losverrichtingen een belangrijk aandachtspunt bij werkplekbezoeken en risicoanalyses. Vooral taken waarbij medewerkers een bewegende last aanraken of stabiliseren verdienen een gerichte beoordeling.
Vier controles zijn daarbij nuttig:
- Observeer de volledige laadverrichting. Bekijk wie zich tijdens het oppakken, heffen, verplaatsen en neerzetten binnen het bereik van de last bevindt. Noteer wanneer medewerkers een last met hun handen begeleiden of in evenwicht houden.
- Controleer de beschikbare technische mogelijkheden. Bekijk per type last het gewicht, de stabiliteit, de bevestigingspunten en de geschikte hijs- of hefmiddelen. Onderzoek ook of een beschikbare vrachtwagenkraan een veiligere methode mogelijk maakt.
- Leg de gekozen methode en verantwoordelijkheden vast. Spreek met de betrokken transporteur af wie het toestel bedient, de last bevestigt, eventuele aanwijzingen geeft en toezicht houdt. Beschrijf ook de gevarenzone en de omstandigheden waarin het werk moet worden stilgelegd.
- Neem informele helpersrollen mee in de risicoanalyse. Een medewerker die even iets vasthoudt of bijstuurt, kan een veiligheidsfunctie vervullen zonder dat dit ergens als taak beschreven staat. Onderzoek waarom die hulp nodig is en of een technische maatregel de blootstelling kan voorkomen.
Wanneer een andere laad- of hefmethode nodig blijkt, moet de preventieadviseur dat met de hiërarchische lijn bespreken. Structurele wijzigingen kunnen vervolgens in het preventiebeleid en, waar passend, in het jaaractieplan en het CPBW worden opgevolgd.
Het ongeval in Telford toont hoe een vaste werkmethode een ernstig risico kan blijven bevatten, zelfs wanneer technische voorzieningen beschikbaar zijn. De vraag bij een volgende werkplekbeoordeling is daarom ook waarom iemand een zware last met de handen moet stabiliseren. Het antwoord kan duidelijk maken dat de beveiliging van de last nog niet goed geregeld is.
Elke week één mail met een persoonlijk essay en de artikels van die week.