Sinds 1 januari 2026 kan een werkgever een inschatting van het arbeidspotentieel aanvragen zodra een medewerker acht weken ononderbroken arbeidsongeschikt is. Het kerninstrument daarvan is de RTW-SE, elf stellingen over wat iemand denkt aan te kunnen bij een volledige hervatting. Op 6 augustus 2026 verscheen in Journal of Occupational Rehabilitation een studie die het aantal ziektedagen voorspelt met zeven andere stellingen. Geen van die zeven staat in de RTW-SE.
De studie volgde 236 patiënten in een ambulante kliniek in Oslo, allen volledig of gedeeltelijk afwezig wegens een angststoornis, een depressie of beide. Het aantal ziektedagen kwam uit het nationale register in plaats van uit zelfrapportage, tot twaalf maanden na het einde van de behandeling. Tijdens de behandelperiode waren de deelnemers gemiddeld 44,9 dagen afwezig.
Lees ook: Van arbeidspotentieel naar actie: nieuwe responsabilisering voor langdurig zieken
Elf stellingen over kunnen, drie stellingen over schade
De RTW-SE vertrekt van een hypothetisch scenario. Als ik morgen weer aan het werk zou gaan, verwacht ik dat ik mijn taken kan uitvoeren, mij kan concentreren, mijn grenzen kan bewaken. Het instrument meet vertrouwen in het eigen kunnen.
De drie Noorse stellingen meten iets anders:
- werken maakt mijn gezondheidsklachten erger;
- ik zou mijn gewone taken niet mogen uitvoeren met mijn huidige klachten;
- ik kan mijn gewone werk pas doen als mijn klachten behandeld zijn.
Deze items zijn afgeleid van de Fear-Avoidance Beliefs Questionnaire, oorspronkelijk ontwikkeld voor lage rugpijn. Ze gaan over de veronderstelde schadelijkheid van werk. Iemand kan zichzelf perfect in staat achten om te werken en tegelijk geloven dat werken het herstel tegenwerkt. Beide overtuigingen leiden tot uitstel, via een andere redenering, en enkel de eerste komt vandaag aan bod.
Eén punt verschil komt overeen met ongeveer tien dagen ziekteverlof
De score bij de start voorspelde het aantal ziektedagen tijdens de behandeling, ook na correctie voor geslacht, leeftijd, opleiding, gezinssituatie, symptoomernst en behandelduur. De ernst van de klachten voegde in datzelfde model niets toe. Per punt op de schaal van nul tot vijf ging het om ongeveer tien dagen.
De score op het einde van de behandeling voorspelde de ziektedagen zes en twaalf maanden later, met ongeveer acht en negen dagen per punt. De gemiddelde score daalde tijdens de behandeling van 3,04 naar 1,74. De overtuiging beweegt dus, en ze blijft voorspellen nadat ze bewogen heeft.
De vier andere stellingen gaan over steun, en daar kijkt de inschatting bewust niet naar
De vier steunitems bevragen of de leidinggevende eerlijk behandelt, of er steun is in moeilijke situaties, en of leidinggevende en collega’s zouden bijspringen bij ziekte. Wie hier bij de start hoger scoorde, had minder ziektedagen tijdens de behandeling, ongeveer 4,4 per punt. Op zes en twaalf maanden was dat verband verdwenen. De auteurs opperen dat de werkplek geleidelijk minder betekenis krijgt naarmate de afwezigheid aanhoudt.
De inschatting van het arbeidspotentieel laat de werkcontext buiten beschouwing. Dat is verdedigbaar voor een eerste triage van de mogelijkheden van de medewerker in het algemeen. De Noorse cijfers laten wel zien dat in die weggelaten context voorspellende waarde zit, en dat die waarde het snelst vervalt. Wie de steunvraag pas bij de re-integratiebeoordeling stelt, stelt ze in de periode waarin ze niets meer voorspelt.
Lees ook: Van uitval naar arbeidspotentieel: wat HR en preventie in 2026 anders moeten doen
Wat u met deze zeven stellingen kunt doen zonder aan de procedure te raken
- Houd de drie stellingen buiten het officiële formulier en buiten de drempelscore. Gebruik ze in een gesprek, bijvoorbeeld als een verpleegkundige de vragenlijst samen met de medewerker overloopt.
- Noteer het antwoord in het gezondheidsdossier en stel dezelfde vraag opnieuw bij het bezoek voorafgaand aan de werkhervatting. Het verschil tussen twee momenten zegt meer dan één score.
- Bij wie gelooft dat werken de klachten verergert, gaat het gesprek eerst over die veronderstelde schade. Aanmoedigen om vertrouwen te hebben, grijpt op een andere overtuiging aan.
- Stel de vier steunvragen zo vroeg mogelijk bij afwezigheid en laat het antwoord meewegen bij de keuze tussen het informele en het formele spoor.
- Vergelijk de scores niet met de RTW-SE. Die loopt van 1 tot 6, de Noorse items van 0 tot 5.
De inschatting van het arbeidspotentieel meet het vertrouwen van de medewerker in het eigen kunnen, en dat vertrouwen voorspelt werkhervatting. De Noorse studie legt daar twee voorspellers naast die in de procedure ontbreken, waarvan er één met drie zinnen te bevragen is. Bij hoeveel van uw lopende dossiers weet u vandaag of de medewerker gelooft dat werken hun klachten verergert?
Wekelijks een persoonlijk essay plus het artikeloverzicht in je mailbox? Schrijf je in via onderstaande link.
