Op 20 december 2023 werkte een achttienjarige leerling-schrijnwerker alleen in een woning in renovatie in Bangor, Noord-Wales. Ze wilde waarschijnlijk een plaat uit een stapel halen. Achtentwintig platen stonden rechtop tegen een muur, niet vastgezet, met een gewicht tot dertig kilo per stuk. De stapel viel om en ze overleed ter plaatse. Ze werd pas gevonden nadat ze niet op berichten antwoordde en niet thuiskwam.
De arbeidsinspectie verweet het bedrijf vier tekortkomingen, en geen enkele vroeg technische kennis
De Britse Health and Safety Executive stelde bij haar onderzoek vast dat er ontbrak:
- voldoende toezicht op de werf;
- een procedure voor alleen werken;
- een procedure voor het stapelen van plaatmateriaal;
- een toereikende risicoanalyse vooraf.
De werkgever pleitte schuldig en kreeg op 9 juli 2026 een boete van 50.000 pond, plus 10.080 pond aan kosten. De bestuurder kreeg zesentwintig weken gevangenisstraf met uitstel voor twee jaar. Zijn persoonlijke verzuim werd apart weerhouden, naast de aansprakelijkheid van de vennootschap.
Er was geen complexe machine bij betrokken, geen chemisch proces, geen situatie die specialistische kennis vroeg. Elk van de vier ontbrekende elementen was op te lossen via een document of een afspraak.
Drie dodelijke ongevallen uit deze reeks laten dezelfde beschermlaag wegvallen
In september 2023 kwam in Lommel een achttienjarige uitzendkracht om het leven in een plasticfabriek, bij een risico dat in het bedrijf bekend was. In een vleesverwerkend bedrijf stikte een jonge werknemer tijdens de nachtshift, alleen in een vriestunnel waar stikstof ontsnapte. En nu Bangor. Drie keer een medewerker jonger dan de gemiddelde ervaring in het team, drie keer zonder iemand in de buurt.
Dit is louter een waarneming over drie dossiers die ik in deze reeks besprak, geen onderzoeksresultaat. Ze zegt wel iets over wat men in de analyse achteraf telkens terugvond. Alleen werken staat zelden in het ongevalsverslag als oorzaak, omdat het an sich geen oorzaak is.
Het Britse HSE noemt jonge medewerkers en leerlingen expliciet als reden om iemand niet alleen te laten beginnen
De HSE-brochure over alleen werken, INDG73, dateert van maart 2020 en is dus ouder dan de zaak. Ze definieert een alleenwerkende als iemand die werkt zonder nabij of rechtstreeks toezicht. Een aparte risicoanalyse voor alleen werken is naar Brits recht niet verplicht, maar de risico’s moeten wel in de algemene risicoanalyse zitten.
De brochure vraagt om na te gaan of iemand kwetsbaarder is, en noemt daarbij uitdrukkelijk jong zijn en in opleiding zijn. Ze beveelt aan om medewerkers eerst te laten vergezellen wanneer ze nieuw zijn in de job, in opleiding zijn, of met een nieuwe situatie te maken krijgen. En ze vraagt om een sluitend systeem dat bevestigt dat de alleenwerkende na het werk veilig thuis of op de basis is aangekomen.
Dat ontbrak in Bangor; het alarm kwam uiteindelijk van thuis, uren later.
Drie ingrepen die geen budget vragen, wel een beslissing
De vertaalslag naar de Belgische praktijk vraagt geen nieuw instrument, enkel een aantal acties:
- Neem alleen werken op als eigen rubriek in de algemene risicoanalyse, met per functie de vraag of het toegelaten is en onder welke voorwaarden.
- Leg een aan- en afmeldprocedure vast: wie meldt aan wie dat het werk beëindigd is, binnen welke termijn, en wat er gebeurt als die melding uitblijft.
- Sluit alleen werken uit voor leerlingen, stagiairs en medewerkers in hun eerste maanden, tenzij er een duidelijk gemotiveerde afwijking beschreven is.
De derde is de moeilijkste, omdat ze rechtstreeks botst met planning. Een leerling die alleen een klus afwerkt, lost een personeelsprobleem op. Dat is dan ook de reden dat het gebeurt.
De bouw krijgt een verplichte check-out, en die lost dit niet op
Op tijdelijke of mobiele bouwplaatsen verandert de aanwezigheidsregistratie. De programmawet van 30 mei 2026 bepaalt dat wie onder de registratieplicht valt, zich voortaan ook bij elk vertrek registreert, zelf en in real time. De uitvoeringsregels komen in een koninklijk besluit, met inwerkingtreding uiterlijk op 1 april 2027.
Wie daar de oplossing in ziet, komt bedrogen uit. Het drempelbedrag van 500.000 euro exclusief btw wijzigt volgens de toelichting niet, dus de meeste renovatiewerven blijven erbuiten. Een woning in Bangor haalt die drempel niet.
Belangrijker is wat zo’n systeem doet. Het registreert wie vertrok. Het waarschuwt niemand wanneer een vertrek uitblijft. Dat verschil bepaalt of iemand die avond gemist wordt, en het is de reden dat een aanwezigheidsregistratie geen appèlsysteem is.
In de meeste organisaties wordt alleen gewerkt, ook waar dat zo niet heet
Voor de meeste organisaties zal blijken dat er wel degelijk alleen gewerkt wordt: bij onderhoud, bij schoonmaak, bij interventies op verplaatsing, in de vroege of late uren. Dat is op zich niet problematisch en in veel gevallen ook veilig. Maar wees er op zijn minst voor bedacht.
Welke functies in uw organisatie werken vandaag alleen zonder dat iemand op een afmelding wacht?
Wekelijks een persoonlijk essay plus het artikeloverzicht in je mailbox? Schrijf je in via onderstaande link.
