Artikel

Eigen horecazaak tijdens ziekte: arbeidshof aanvaardt ontslag om dringende reden

Een aankoop- en logistiek manager was arbeidsongeschikt, maar bereidde ondertussen de opening van een eigen horecazaak voor. Een privédetective stelde meerdere verplaatsingen en professionele contacten vast. Op 23 september 2026 bevestigde het arbeidshof van Brussel het ontslag om dringende reden. Dat de horecazaak geen concurrent was van de werkgever, speelde volgens het hof geen rol. De uitspraak is interessant naast een recent vonnis waarin een vergelijkbaar ontslag juist werd afgewezen.

Drie observatiedagen en een reeks zakelijke afspraken

De werknemer was sinds 2011 in dienst bij een onderneming die systemen voor drinkwatervoorziening ontwikkelt en bouwt. De functie was geëvolueerd tot Procurement & Logistics Manager.

Van 9 september tot 9 oktober 2020 was de werknemer arbeidsongeschikt volgens een medisch attest. Tijdens die periode ontving die gewaarborgd loon van de werkgever.

Het bedrijf schakelde een privédetective in om de activiteiten tijdens de ziekteperiode te onderzoeken. Gedurende drie observatiedagen stelde de detective verschillende verplaatsingen met de bedrijfswagen vast.

De werknemer bezocht een eigen horecapand, waar een technicus werd binnengelaten. Er waren ook bezoeken aan een architectenbureau, de brandweer en een winkel voor lichtreclame. De activiteiten hielden verband met de opening van een horecazaak waarvan de werknemer oprichter en enige bestuurder was.

De werknemer betwistte de vaststellingen niet. Een e-mail van 25 september 2020 aan de gemeente Elsene, met als onderwerp de opening van een horecazaak, bevestigde bovendien het professionele karakter van de activiteiten.

Op 1 oktober 2020 volgde het ontslag om dringende reden. De arbeidsrechtbank bevestigde dat ontslag in 2023. Het arbeidshof kwam op 23 september 2026 tot hetzelfde oordeel.

Lees ook: Klein geritsel, groot vertrouwensverlies: wat een fietsvergoedingszaak leert over bewijs en intern onderzoek

De eigen zaak hoefde geen concurrent te zijn

Volgens artikel 35 van de Arbeidsovereenkomstenwet vereist een dringende reden een ernstige tekortkoming die elke verdere professionele samenwerking onmiddellijk en definitief onmogelijk maakt.

Het arbeidshof onderzoekt daarom of de activiteiten tijdens de arbeidsongeschiktheid een voldoende ernstige schending van de verplichting tot loyale uitvoering van de arbeidsovereenkomst vormden.

De horecazaak concurreerde niet met de werkgever. Dat was volgens het hof irrelevant. De werknemer had gedurende de arbeidsongeschiktheid verschillende zakelijke verplaatsingen gemaakt en meerdere contacten gelegd om een eigen professionele activiteit uit te bouwen.

Het hof beschouwde die handelingen als meer dan een beperkte activiteit die verenigbaar was met de arbeidsongeschiktheid. Daarbij woog mee dat het overeengekomen werk naar zijn aard niet zwaarder leek dan de activiteiten voor de horecazaak.

Volgens het hof weerspraken de vastgestelde handelingen daardoor de aangevoerde arbeidsongeschiktheid voor het eigen werk. De werknemer schond de verplichting om de arbeidsovereenkomst te goeder trouw uit te voeren en verbrak het vertrouwen van de werkgever. Ook misbruik van de bedrijfswagen was als ontslagreden aangevoerd. Die verdenking vond het hof onvoldoende bewezen. Dat veranderde niets aan de beoordeling van de andere feiten.

De werknemer vorderde 32.774,42 euro bruto als opzeggingsvergoeding en 16.387,15 euro wegens kennelijk onredelijk ontslag. Beide vorderingen werden afgewezen.

Arbeidsongeschikt betekent niet dat elke andere activiteit verboden is

Het arbeidshof formuleert zelf een belangrijke beperking bij zijn beoordeling.

Arbeidsongeschiktheid wordt beoordeeld tegenover het overeengekomen werk. Een werknemer kan daardoor ongeschikt zijn voor de eigen functie en toch bepaalde andere activiteiten uitvoeren.

Een activiteit tijdens ziekte kan verenigbaar zijn met de arbeidsongeschiktheid, zolang ze geen contractuele verplichting schendt, het herstel niet belemmert en niet zelf aantoont dat de werknemer het overeengekomen werk kan verrichten.

Het hof verwijst naar eerdere rechtspraak waarin activiteiten tijdens ziekte als foutief werden beschouwd wanneer ze de arbeidsongeschiktheid weerspraken of het herstel en de werkhervatting vertraagden.

Dat onderscheid is belangrijk. Autorijden, ergens naartoe gaan of een afspraak bijwonen bewijst op zichzelf niet dat iemand een volledige werkdag kan presteren. De aard, omvang en belasting van de activiteiten moeten worden vergeleken met de eigen functie.

Het gepubliceerde arrest beschrijft niet welke concrete medische beperkingen aan de arbeidsongeschiktheid ten grondslag lagen. De conclusie van het hof kan daarom niet zonder meer worden toegepast op andere werknemers die tijdens ziekte activiteiten ondernemen.

Twee uitspraken over ziekte en een eigen zaak, met een andere uitkomst

Op 2 november besprak ik in Ontslag op staande voet: twijfel over ziekte bewijst geen concurrentie een vonnis van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Turnhout, van 28 oktober 2024.

Ook daar had een werknemer tijdens een periode van arbeidsongeschiktheid een eigen zaak. De werkgever vermoedde concurrentie en stelde vragen bij het samenvallen van de ziekteperiode en de zelfstandige activiteit.

De rechtbank vond onvoldoende bewijs voor de aangevoerde dringende reden. Het nieuwe initiatief leverde andere diensten dan de werkgever. Klantenafwerving was niet aangetoond en het oprichten van een eenmanszaak vormde op zichzelf geen concurrerende handeling. Het ontslag om dringende reden hield geen stand.

In de Brusselse zaak lagen andere feiten voor. De werkgever kon aantonen welke professionele handelingen de werknemer tijdens de ziekteperiode had verricht. Het hof beoordeelde vervolgens of die activiteiten verenigbaar waren met de arbeidsongeschiktheid voor de eigen functie.

De twee uitspraken spreken elkaar dus niet noodzakelijk tegen. In Turnhout strandde het bewijs van de aangevoerde concurrentie. In Brussel waren de activiteiten zelf vastgesteld en werden ze onverenigbaar geacht met de arbeidsongeschiktheid.

Bovendien gaat het om verschillende rechtscolleges en afzonderlijke dossiers. Het Turnhoutse vonnis is een uitspraak in eerste aanleg, terwijl het Brusselse arrest in hoger beroep werd gewezen.

Een detectiveverslag uit 2020 is geen handleiding voor 2026

Het bewijs in de Brusselse zaak kwam grotendeels van een privédetective. Het hof aanvaardde de vaststellingen, die de werknemer niet betwistte. Daarbij verdient de datum van het onderzoek aandacht. De observaties gebeurden in september 2020. Sinds 16 december 2024 geldt de Wet Private Opsporing.

Die wet stelt voorwaarden aan onderzoeken die onder haar toepassingsgebied vallen. Ze beperkt onder meer de toegelaten observaties en de verwerking van persoonsgegevens, met bijzondere bescherming voor gezondheidsgegevens.

Voor werkgevers die private opsporing naar werknemers willen laten uitvoeren, moet uiterlijk op 16 december 2026 ook het vereiste transparante reglement in orde zijn. Voor die verplichting voorziet de wet een overgangstermijn van twee jaar.

Wie vandaag een vergelijkbaar onderzoek overweegt, moet rekening houden met die nieuwe regels. De aanvaarding van een detectiveverslag uit 2020 betekent niet dat dezelfde onderzoeksaanpak vandaag zonder meer toegelaten is.

Lees ook: Wie gerichter ziekte controleert, vindt niet meer misbruik

De medische beoordeling blijft een afzonderlijke vraag

Voor HR begint een zorgvuldig dossier met de vaststelling van de concrete handelingen. Wat heeft de werknemer werkelijk gedaan, hoe belastend waren die activiteiten en wat vraagt de overeengekomen functie?

Bij twijfel over de medische arbeidsongeschiktheid biedt de wetgeving de mogelijkheid om een controlearts in te schakelen. Die beoordeelt de arbeidsongeschiktheid en de vermoedelijke duur ervan, met respect voor het medisch beroepsgeheim.

Daarnaast moet de werkgever afzonderlijk beoordelen of bewezen gedragingen een contractuele tekortkoming vormen. Voor een ontslag om dringende reden gelden bovendien de strikte termijnen en bewijsvereisten van artikel 35 van de Arbeidsovereenkomstenwet.

Het Brusselse arrest laat zien dat voorbereidingen voor een eigen zaak tijdens ziekte zwaar kunnen doorwegen, ook zonder concurrentie met de werkgever. Doorslaggevend was dat het hof de bewezen activiteiten onverenigbaar achtte met de arbeidsongeschiktheid voor het overeengekomen werk.

Elke week één mail met een persoonlijk essay en de artikels van die week.