In Nederland zijn psychische aandoeningen de grootste categorie beroepsziekten: 56% van de 2.617 meldingen die het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) in 2025 registreerde. Dat staat vermeld in het Rapport “Beroepsziekten in Cijfers 2026”. Volgens het rapport ging in België het overgrote deel van de 2.697 aanvragen voor vergoeding wegens een beroepsziekte in 2024 over fysieke en fysische factoren, met 84% aan het houding- en bewegingsapparaat; psychosociale aandoeningen ontbreken in die cijfers nagenoeg volledig. Dat verschil komt niet doordat Belgische werknemers mentaal weerbaarder zijn. Beide landen meten beroepsziekten via systemen die fundamenteel iets anders registreren.
In Nederland melden bedrijfsartsen, in België vergoedt Fedris
Het onderscheid zit in de functie van het systeem. Het NCvB is een registratie- en signaleringssysteem: Nederlandse bedrijfsartsen zijn wettelijk verplicht elke vermoede beroepsziekte te melden, los van enige schadevergoeding. De cijfers weerspiegelen dus wat bedrijfsartsen in de spreekkamer zien, inclusief overspanning, burn-out, PTSS en depressie.
FEDRIS – Federaal agentschap voor beroepsrisico’s- Agence fédérale des risques professionnels daarentegen is een vergoedingssysteem. Een aandoening wordt pas erkend en vergoed als ze op de gesloten lijst van beroepsziekten staat, of als de werknemer in het open systeem een rechtstreeks oorzakelijk verband met het werk kan aantonen. Burn-out staat niet op die lijst en geldt in België als een arbeidsgerelateerde aandoening: deels door het werk veroorzaakt, multifactorieel, maar niet als vergoedbare beroepsziekte. Wat niet vergoed wordt, verschijnt ook niet in de beroepsziektestatistiek.
De psychosociale last is in België niet kleiner, alleen elders geboekt
In 2025 rapporteerden Nederlandse bedrijfsartsen 127 nieuwe beroepsziekten per 100.000 werknemers. Psychische aandoeningen waren met 82 per 100.000 de hoogste afzonderlijke categorie. Bij 73% van die meldingen duurde het verzuim langer dan drie maanden.
Die last bestaat in België evengoed, maar leeft in een ander register. Van de bijna 600.000 langdurig arbeidsongeschikten in België valt 37 à 38% onder psychosociale problematiek, cijfers die via het RIZIV en de ziekteverzekering lopen, niet via Fedris. De Belgische werknemer met een burn-out komt dus in de statistiek van de arbeidsongeschiktheid terecht, en niet in die van de beroepsziekten. Twee parallelle boekhoudingen voor wat op de werkvloer één probleem is.
Fedris erkent dat gat zelf. Na een pilootproject dat in april 2024 afliep, loopt nu een preventieprogramma voor burn-out, gericht op begeleiding en herstel. Dat programma verandert niets aan de classificatie: burn-out blijft een arbeidsgerelateerde aandoening en geen vergoedbare beroepsziekte.
Wat dit betekent voor wie de cijfers gebruikt
Voor een preventieadviseur is dit meer dan een boekhoudkundig detail. Wie zijn psychosociale risicoanalyse of jaaractieplan onderbouwt met Belgische beroepsziektecijfers, werkt met een bron die psychosociale risico’s structureel onderschat. De Nederlandse registratie geeft een vollediger beeld van wat zich ook op Belgische werkvloeren afspeelt, juist omdat ze niet door een vergoedingsdrempel wordt gefilterd.
Het Nederlandse rapport legt bovendien een sectorpatroon bloot dat in de Belgische cijfers onzichtbaar blijft. De hoogste incidentie van psychische beroepsziekten zit in onderwijs, informatie en communicatie, en zakelijke dienstverlening: communicatie-intensieve en kennisgedreven sectoren eerder dan de klassieke zware industrie. De oorzakelijke factoren die het vaakst werden gemeld, waren te veel werk, traumatische ervaringen en gebrek aan sociale steun van de leidinggevende.
Praktische vertaling naar het eigen handelen
Concreet zijn er enkele lijnen die je morgen al kunt oppakken:
- Gebruik de Nederlandse incidentiecijfers (82 psychische beroepsziekten per 100.000) als ijkpunt in je psychosociale risicoanalyse, omdat de Belgische beroepsziektestatistiek dit risico niet zichtbaar maakt.
- Toets of je risicoanalyse het sectorpatroon erkent: scoren onderwijs, ICT en zakelijke dienstverlening in jouw organisatie of klantenportefeuille even hoog op psychosociale belasting als de Nederlandse cijfers suggereren?
- Maak in het CPBW het onderscheid expliciet tussen een arbeidsgerelateerde aandoening en een vergoedbare beroepsziekte. Dat verschil bepaalt welke cijfers wel en niet op tafel komen wanneer je psychosociale risico’s bespreekt.
- Gebruik verzuimduur als vroeg signaal. Dat psychische beroepsziekten in 73% van de gevallen tot verzuim van meer dan drie maanden leiden, onderstreept waarom vroege detectie de moeite loont.
Slot
De Belgische beroepsziektestatistiek meet vooral wat fysiek en aantoonbaar is. Wie wil weten hoe zwaar de psychosociale belasting op de eigen werkvloer weegt, vindt dat antwoord niet in de Fedris-cijfers.
