De griep duikt dit jaar opvallend vroeg op in Europa en wordt aangedreven door een nieuwe variant van het influenzavirus, A(H3N2) subclade K. Het ECDC waarschuwt dat een zwaarder seizoen niet uitgesloten is wanneer de vaccinatiegraad laag blijft. De Belgische cijfers bevestigen intussen dat de druk in eerste lijn, woonzorgcentra en ziekenhuizen opnieuw begint toe te nemen.
Voor preventieadviseurs en HR-professionals is dit geen theoretische epidemiologie, maar een concrete realiteit die rechtstreeks raakt aan bezetting, continuïteit, kwetsbare medewerkers en het risico op kettingverzuim.
Wat maakt dit seizoen anders?
Op Europees niveau zien we dat de griepcirculatie wéken vroeger op gang komt dan normaal; ik zou zelfs zeggen: zes, zeven weken vroeger. De nieuwe H3N2-variant wijkt bovendien genetisch duidelijk af van de huidige vaccinstam, wat kan leiden tot een lagere bescherming tegen besmetting. Tegelijk blijft de bescherming tegen ernstige ziekte behouden, wat precies de reden is waarom vaccinatie ook dit seizoen essentieel blijft.
Influenza; historische vergelijking (A) en virus-specifieke positieve testen (B). Van: ECDC Threat Assessment Brief, p. 3.
De Belgische situatie nuanceert het beeld voorlopig wel enigszins. De influenza-activiteit bij huisartsen blijft momenteel nog laag, al is er wel een voorzichtige stijging zichtbaar in de ziekenhuisopnames. In het afvalwater wordt inmiddels een middelmatig niveau van influenzavirus gemeten. RSV bevindt zich bij jonge kinderen al in een epidemische fase, terwijl SARS-CoV-2 opnieuw op een laag niveau zit. Dat betekent wel dat meerdere luchtwegvirussen tegelijk circuleren en dat de klassieke winterdruk zich dit jaar mogelijk breder en sneller zal manifesteren.
Incidentie van huisarts raadplegingen voor acute luchtweginfecties. Van: Sciensano bulletin acute luchtweginfecties week 48-2025, p. 10.
Wie loopt vandaag aantoonbaar het grootste risico?
Het ECDC blijft duidelijk: het risico op ernstige ziekte is het grootst bij 65-plussers, mensen met chronische aandoeningen, zwangere personen, immuungecompromitteerde personen en iedereen die leeft of werkt in woonzorgcentra.
De Belgische cijfers vanuit Sciensano maken dit concreet. In week 48 werden in woonzorgcentra zes griepachtige gevallen per duizend bewoners en bijna één ziekenhuisopname per duizend bewoners geregistreerd. Er werden die week ook overlijdens door ILI gemeld. Daarnaast steeg de incidentie van ziekenhuisopnames voor ernstige acute luchtweginfecties tot 10,8 per 100.000 inwoners. We zitten dus nog niet in een crisisscenario, maar de eerste waarschuwingslampjes branden wel degelijk.
Ziekenhuisopnames voor ernstige acute luchtweginfecties. Van: Sciensano bulletin acute luchtweginfecties week 48-2025, p. 12.
Werkdruk en verzuim: de stille barometer voor organisaties
Een vaak onderschat signaal voor wat bedrijven mogen verwachten, is de druk in de eerste lijn. In week 48 beoordeelde een derde van de huisartsen de werkdruk door luchtweginfecties als hoog tot zeer hoog. Tegelijk steeg de incidentie van andere acute luchtweginfecties tot 945 raadplegingen per 100.000 inwoners. Ook het ziekteverzuim door respiratoire aandoeningen bij federale overheidsdiensten wordt nauw opgevolgd. Dat alles wijst in dezelfde richting: de golf rolt al, ook al staat “griep” zelf zeker nog niet op piekniveau.
Aantal afwezigen omwille van ziekte per 10.000 overheidsfunctionarissen. Van: Medex.
Waarom vaccinatie cruciaal blijft
Zelfs wanneer het vaccin minder goed matcht met de circulerende stam, blijft de bescherming tegen ernstige ziekte overeind. Bovendien toont Europese modellering aan dat een hogere vaccinatiegraad rechtstreeks samenhangt met een lagere druk op de gezondheidszorg. Zeker bij oudere werknemers en zorgverleners maakt dit een aantoonbaar verschil.
Het contrast met de COVID-vaccinatiecampagne is daarbij opvallend. Slechts iets meer dan tien procent van de totale Belgische bevolking kreeg de voorbije zes maanden nog een booster. Bij 65-plussers ligt dat aandeel hoger, maar ook daar blijven de regionale verschillen groot. De boodschap is duidelijk: vaccinmoeheid is reëel, maar de virussen zijn dat allerminst.
Wat betekent dit concreet voor HR en preventie?
Vier onmiddellijke actiepunten:
1. Activeer het griepvaccinatiebeleid nú. Enfin, ik ga ervan uit dat de meeste bedrijven die dit hebben, nu wel zo onegveer rond zullen zijn met hun campagnes.
2. Bescherm kritieke functies proactief. Zorg, onderwijs, veiligheid, logistiek, callcenters.
3. Zet basispreventie opnieuw zichtbaar op scherp. Ventilatie, thuisblijven bij ziekte, handhygiëne… saai maar efficiënt.
4. Communiceer helder en volwassen. Geen paniek, wel uitleg. Geen betutteling, wel verantwoordelijkheid.
Reflectie: preventie is zelden spectaculair, tot ze ontbreekt
Dit seizoen toont opnieuw dat epidemiologie zich niet aan onze jaarplannen houdt. Influenza, RSV en COVID bewegen tegelijk en versterken elkaar in hun impact op werkdruk en verzuim. De data liggen op tafel, de aanbevelingen zijn duidelijk. De echte vraag is niet of medewerkers zullen uitvallen, maar hoe beheersbaar dat zal blijven.
Wie vandaag inzet op vaccinatie, duidelijke communicatie en consequent basisbeleid, wint straks geen applaus, maar wel iets veel waardevoller: rust in de planning. En dat is in de wintermaanden misschien wel de meest onderschatte vorm van leiderschap.
Tot slot
Europa waarschuwt. België ziet de druk toenemen. De instrumenten zijn beschikbaar. De enige variabele die nog rest, is of we de signalen ernstig genoeg nemen om er ook tijdig naar te handelen.
