Op 25 en 26 juni 2026 controleerde de Arbeidsinspectie 116 aannemers op Belgische bouwplaatsen. Ze noteerden 256 inbreuken en legden 47 keer de werken stil. Bijna de helft van de vaststellingen, 49 procent, ging over vallen van hoogte: van de steiger of van het bouwwerk zelf. In 2023, 2024 en 2025 lag dat aandeel op respectievelijk 46, 49 en 48 procent.
Vier jaar op rij is ongeveer de helft van de vaststellingen een valrisico
De verdeling binnen die helft is even stabiel. Tekortkomingen aan steigers zijn goed voor 19,8 procent: ontbrekende leuningen en kantplanken, en steigervloeren die niet volledig gelegd zijn. Randen van open verdiepingen leveren 10,9 procent op. Onveilige toegangswegen halen 6,2 procent, dakwerken zonder collectieve bescherming en vloeropeningen elk 5,8 procent.
Dit zijn de bekendste risico’s van de sector, met de meest voor de hand liggende oplossingen. Een leuning of een afdekking van een vloeropening kost weinig en vraagt geen studiewerk. Dat het aandeel vier jaar lang niet beweegt, gaat dus over wat er op de werf effectief wordt afgedwongen.
Lees ook: Vallen van hoogte: het hardnekkige risico op de bouwplaats
Bijna een op de drie inspectiereacties was een bevel tot stopzetting
De helft van de inspectieproducten bestond uit schriftelijke waarschuwingen. In 31 procent van de gevallen werden de werken stilgelegd, omdat er dreigend en onmiddellijk gevaar was voor de fysieke integriteit of de gezondheid. In 7 procent kwam daar een proces-verbaal bovenop voor de arbeidsauditeur, bijvoorbeeld bij een valrisico van meer dan vijf meter. Dat kan uitmonden in vervolging voor de correctionele rechtbank, een minnelijke schikking of een administratieve geldboete.
Voor wie een bouwproject aanstuurt, is de stillegging de scherpste kost. Een stilgelegde werf verliest niet alleen die dag; de vervolgploegen schuiven mee op. Een schriftelijke waarschuwing verdwijnt evenmin, want ze kan een antecedent vormen bij een volgende vaststelling. In ongeveer 7 procent van de gevallen stelden de inspecteurs geen tekortkomingen vast.
Kwartsstof levert 9,3 procent van de vaststellingen op
Blootstelling aan kwartsstof was goed voor 9,3 procent van de vaststellingen. Het gaat om inadembaar stof dat vrijkomt bij het bewerken van welfsels, bakstenen of betonnen boordstenen zonder watertoevoer of stofafzuiging op de slijpschijf. Procesmatig gegenereerd kristallijn siliciumdioxide staat gecatalogeerd als kankerverwekkend en kan longproblemen en longkanker veroorzaken. De inspectie wijst erop dat jarenlange blootstelling nog na de pensionering tot ernstige schade kan leiden.
Omdat de actie in een van de warmste weken van het jaar viel, keken de inspecteurs ook naar hitte en UV-straling. Ze stelden 21 inbreuken vast, goed voor 8,1 procent. Acht keer ontbraken technische of organisatorische maatregelen, zoals werken in de schaduw of het verschuiven van de werkdag. Zes keer was er geen drinkwater. Zeven keer ontbrak bescherming tegen UV-straling.
Sociale voorzieningen vormden met 10,1 procent een aparte categorie: een ontbrekend toilet met stromend water, een ontbrekende refter, geen mogelijkheid om de handen te wassen.
Lees ook: Respirabel kwartsstof bij steenbewerking: gezondheidsrisico's en preventiemaatregelen
Wat een opdrachtgever kan vastleggen voordat de eerste steiger staat
- Neem in het bestek op dat collectieve valbeveiliging aanwezig moet zijn voordat de betrokken fase start, met een opleveringsmoment waarop de werf wordt vrijgegeven.
- Raam steigermateriaal, randbeveiliging en stofbeheersing als afzonderlijke posten, zodat ze niet wegvallen in de prijsvergelijking tussen offertes.
- Leg vast wie werken mag stilleggen bij dreigend gevaar, en zorg dat die beslissing geen goedkeuring van de planning nodig heeft.
- Bepaal vooraf bij welke drempel de werkdag verschuift wegens hitte, en wie drinkwater en schaduw voorziet.
- Houd per aannemer bij welke waarschuwingen en stilleggingen er zijn geweest, en gebruik dat bij de volgende gunning.
Vier bliksemacties op rij geven hetzelfde beeld. Ongeveer de helft van de vaststellingen gaat over vallen van hoogte, en bijna een op de drie reacties van de inspectie is een stillegging. De maatregelen die dat zouden voorkomen, zijn goedkoop en al lang bekend. Welke van deze twee eisen staat vandaag in uw bestek: dat collectieve valbeveiliging aanwezig is, of dat ze opgeleverd is voordat de fase begint?
Wekelijks een persoonlijk essay plus het artikeloverzicht in je mailbox? Schrijf je in via onderstaande link.
