Werken met natuursteen of kunststeen gaat vaak gepaard met blootstelling aan respirabel kristallijn silica (RCS), een gevaarlijk stof dat longziekten kan veroorzaken. Het Engelse HSE heeft een nieuw overzicht van de richtlijnen voor het veilig werken met RCS gepubliceerd, die ook nuttig zijn voor preventieadviseurs in België. Ik geef hieronder een overzicht.
Wat is respirabel kristallijn silica (RCS)?
RCS is een fijn stof dat vrijkomt bij het bewerken van materialen zoals steen, beton, bakstenen, tegels of keramiek. Bij het zagen, slijpen of polijsten van deze materialen ontstaan fijne deeltjes die diep in de longen kunnen doordringen. Inademing van RCS kan leiden tot ernstige aandoeningen zoals:
-
Silicose
-
Chronische obstructieve longziekte (COPD)
-
Longkanker
Steenbewerkers, en in het bijzonder installateurs van keuken- en badkamerwerkbladen uit natuur- of kunststeen, lopen een verhoogd risico.
Wettelijk kader
Blootstelling aan respirabel kristallijn silica (RCS) valt in België onder de Codex over het Welzijn op het Werk, zowel onder Boek VI, Titel 1 (Chemische agentia) als onder Boek VI, Titel 2 (Carcinogene agentia).
Concreet bepaalt Bijlage VI.2-2 dat werkzaamheden waarbij RCS-stof door een werkprocedé wordt gegenereerd (zoals bij zagen, slijpen of polijsten van steen) onder de kankerverwekkende agentia vallen. In dat geval gelden bijkomende verplichtingen, waaronder:
-
Inschrijving in het register van blootgestelde werknemers;
-
Gezondheidstoezicht door de arbeidsarts;
-
Het ALARA-principe (blootstelling zo laag als redelijkerwijs mogelijk);
-
Meldingsplicht aan de FOD WASO bij overschrijding van grenswaarden.
De wettelijke grenswaarde voor RCS bedraagt momenteel 0,1 mg/m³ (gemiddeld over 8 uur). Zowel werkgevers als zelfstandigen zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van een risicoanalyse en het nemen van preventiemaatregelen om werknemers te beschermen. De interne en externe preventiediensten spelen hierin een adviserende en toezichthoudende rol.
A Preventiemaatregelen vóór installatie op de werf
Om blootstelling tot een minimum te beperken:
1 Voer zoveel mogelijk bewerkingen uit in een aangepaste werkplaats.
-
Snij openingen voor spoelbakken en kranen vooraf.
-
Breng afvoerkanalen en andere details aan vóór transport.
2 Reinig werkbladen vóór transport.
Gebruik natte reiniging of een stofzuiger met M-klasse filter.
3 Werk met precieze maatvoering.
Werk met sjablonen, digitale opmetingen of instructies van de klant/aannemer.
B Voorbereiding op de werf
1 Controleer of iedereen voldoende opleiding kreeg over RCS.
2 Check het materiaal en de persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).
-
Zijn filters en stofafzuigsystemen correct onderhouden?
-
Werkt het wateronderdrukkingssysteem naar behoren?
3 Zorg dat iedereen weet hoe ze onveilige situaties moeten melden.
C Tijdens de installatie
1 Zorg voor voldoende wateraanvoer voor stofonderdrukking.
2 Richt een afgescheiden en goed verluchte zone in voor onvermijdelijke bewerkingen.
3 Beperk ter plaatse bewerkingen tot het strikt noodzakelijke.
4 Gebruik bij voorkeur:
-
Nat werken of gereedschap met afzuiging en stofopvang gekoppeld aan een M-klasse stofzuiger.
-
Gezichtsmaskers met minstens beschermingsklasse FFP3 en een Assigned Protection Factor (APF) van 20.
5 Schakel ventilatie- of verwarmingssystemen uit die stofdeeltjes kunnen doen opwaaien.
D Veilige opruim en nazorg
1 Gebruik natte methodes of M-klasse stofzuiger voor reiniging.
3 Draag tijdens het schoonmaken nog steeds ademhalingsbescherming.
3 Vermijd herverdeling van stof:
-
Geen droge borstels of perslucht gebruiken.
-
Verwijder afval direct en veilig.
-
Reinig kledij en PBM vóór verlaten van de werkzone.
-
Gooi wegwerpkledij en -maskers weg na gebruik.
Rol van de preventieadviseur
Als preventieadviseur speel je een belangrijke rol bij:
-
Risicoanalyse en aanbevelingen over beheersmaatregelen.
-
Sensibilisering van werkgevers en werknemers.
-
Toezicht op correcte toepassing van PBM en werkmethoden.
Een doordachte preventieve aanpak is essentieel om ernstige gezondheidsrisico’s door RCS te vermijden.
Bron
HSE – Installing stone worktops: protect against harmful natural or artificial stone dust
