Artikel

Stagiair bij een eenmanszaak: welzijnswet zonder preventiedienst

Een zelfstandige zonder personeel die een stagiair of duaal lerende opneemt, hoeft zich niet langer aan te sluiten bij een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk. Dat staat intussen op de themapagina over stagiairs van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO). De zelfstandige blijft werkgever volgens de welzijnswet, maar kan voor risicoanalyse, werkpostfiche en gezondheidstoezicht steunen op de onderwijsinstelling. Voor bakkers, landbouwers en aannemers die jongeren willen opleiden, is dat een goede beslissing. Eén vraag blijft wel open: wie onderzoekt een ernstig arbeidsongeval?

Een kader dat zijn eigen doel ondermijnde

Het nieuwe standpunt maakt een kader van enkele maanden oud ongedaan. Een afsprakenkader van 23 maart 2026, goedgekeurd door de begeleidingscommissie van het convenant preventie en bescherming in het Vlaams onderwijs, verplichtte de eenmanszaak tot een overeenkomst van minstens een jaar met een externe dienst. Voor een stage van enkele weken is dat een zware verplichting. De opstellers zagen het risico zelf: het kader wilde vermijden dat eenmanszaken hun werkplek niet langer ter beschikking zouden stellen.

Die drempel bleek reëel. Volgens het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap zorgde de aansluiting tijdens de zomer voor drempels bij eenmanszaken. De FOD WASO liet de verplichting daarop los, en het kader verdween weer uit de Vlaamse omzendbrieven waaraan het eind vorig schooljaar was toegevoegd. Over een nieuw afsprakenkader wordt nog overlegd.

De keuze voor de school ligt voor de hand. De school kent de leerling en moet de werkplek volgens de FOD sowieso vooraf beoordelen. Voor het gezondheidstoezicht bestond al een wettelijke route: artikel X.4-6 van de codex laat de werkgever de arbeidsarts van de dienst van de onderwijsinstelling inschakelen. Volgens de FOD betaalt Fedris het forfait daarvoor.

Lees ook: Lichte arbeid voor 15-jarigen: nieuwe doelgroep, oude welzijnsverplichtingen

Waar de pragmatische oplossing een gat laat

Juridisch is de constructie niet waterdicht, want de welzijnswet stelt een stagiair gelijk met een werknemer en kent geen uitzondering voor werkgevers met alleen stagiairs. De meeste taken kan een school met een eigen preventiedienst in de praktijk wel opvangen. Het ernstig arbeidsongeval is de uitzondering.

Lees ook: Achttien jaar, alleen op de werf, en niemand die haar miste

Na een ernstig arbeidsongeval moet de werkgever het ongeval onmiddellijk laten onderzoeken door de eigen bevoegde preventiedienst. Binnen tien dagen volgt een omstandig verslag aan de inspectie (artikel 94ter van de welzijnswet). Dat onderzoek vraagt een preventieadviseur die oorzaken analyseert en maatregelen voorstelt. De praktijkleerkracht of trajectbegeleider, die de FOD noemt voor de beoordeling van de werkplek, is geen preventieadviseur. En de interne preventiedienst van een school staat volgens de welzijnswet de eigen werkgever bij, geen derde onderneming.

Komt er geen onderzoek, dan kan de inspectie een deskundige aanstellen. Het honorarium betaalt de arbeidsongevallenverzekeraar, die het mag terugvorderen van de werkgever. De zelfstandige die dacht ontzorgd te zijn, krijgt dan alsnog een factuur, op het slechtst denkbare moment.

Lees ook: Chocoladebedrijf voor de rechter na dodelijk arbeidsongeval

Drie regels in een overeenkomst die er toch al is

De FOD vraagt zelf om de praktische afspraken vooraf vast te leggen, eventueel in de driepartijenovereenkomst. Dat is meteen de eenvoudigste plek om het gat te dichten:

  • wie de risicoanalyse en de werkpostfiche opmaakt, en met welke ondersteuning;
  • wie een ernstig arbeidsongeval onderzoekt, en wie dat betaalt;
  • dat het gezondheidstoezicht via de arbeidsarts van de school verloopt.

Werkt u in de interne dienst van een school, laat dan schriftelijk bevestigen binnen welk kader u voor een derde onderneming optreedt.

Het nieuwe afsprakenkader kan dit ook voor iedereen tegelijk regelen. Wie een drempel wegneemt, moet erbij zeggen wie de taak overneemt. Voor de meeste taken heeft de FOD dat gedaan, voor het ernstige ongeval nog niet.

Elke week één mail met een persoonlijk essay en de artikels van die week.