Wie stress, slaap en rijgedrag van professionele chauffeurs ernstig neemt, wint tegelijk op welzijn, veiligheid en organisatiekwaliteit. Het MILESTONE-project van het Instituut voor Mobiliteit aan de UHasselt toont aan dat dat geen well-being-praatje is, maar meetbaar en technologisch onderbouwd kan worden. Met wearables, data-analyse en gerichte feedback vertaalt het project complexe werkomstandigheden naar concrete hefbomen voor preventie en HR-beleid.
Waarom dit project nodig was
Professionele chauffeurs werken zelden in ideale omstandigheden. Onregelmatige uren, tijdsdruk, verkeersstress, beperkte rustmogelijkheden en lange afwezigheid van huis zijn geen uitzonderingen maar de norm. Die combinatie weegt door op slaapkwaliteit, stressniveau en mentale gezondheid, met een directe impact op rijgedrag en verkeersveiligheid. In een sector die tegelijk kampt met chauffeurstekorten en groeiende transportvolumes, is dat geen detail maar een structureel risico.
Waar klassieke initiatieven vaak blijven steken bij sensibilisering of opleiding, koos men bij dit onderzoek resoluut voor een data-gedreven aanpak. Het project combineerde objectieve metingen op de werkvloer met co-creatie en praktische toepassingen. Stress, slaap en rijgedrag werden niet alleen gemeten, maar ook geïnterpreteerd in hun onderlinge samenhang en vertaald naar bruikbare interventies voor chauffeurs én organisaties.
Interventies op basis van stressniveaus. Van: Brochure MLILESTONE, p. 8.
De onderzoeksaanpak in drie stappen
Het onderzoek liep over drie jaar en werd uitgevoerd door een multidisciplinair team van verkeerskundigen, medische en paramedische onderzoekers en ingenieurs.
In de eerste fase lag de focus op monitoring. Ongeveer 160 chauffeurs werden gevolgd via wearables, een app, GPS-logging en omgevingssensoren. Zo werd de relatie onderzocht tussen slaapkwaliteit, slaperigheid, stress, thermisch comfort en rijgedrag.
In de tweede fase werd, samen met chauffeurs, een technologische interventie ontwikkeld. Geen theoretisch dashboard voor onderzoekers, maar een gebruiksvriendelijke app en feedbackmechanismen die aansluiten bij de realiteit van onderweg zijn.
De derde fase onderzocht de impact van die interventies, variërend van real-time stresssignalen en gepersonaliseerde feedback tot korte fysieke oefenmomenten tijdens het werk.
Onderzoeksaanpak. Van: Brochure MILESTONE, p. 5.
Wat leren de data ons?
Stress en slaapkwaliteit beïnvloeden het rijgedrag merkbaar, zij het gemiddeld zwak tot matig. Op stressvollere dagen rijden chauffeurs iets sneller ten opzichte van de limiet en maken ze meer stuurcorrecties, vooral op complexere wegen. Na een slechte nacht verloopt het rijgedrag minder vlot, met meer rem- en optrekbewegingen en minder rust in het sturen.
Belangrijker nog: stressmomenten blijken niet willekeurig. Ze clusteren in tijdstippen (vroege ochtend, avond), dagen (vrijdag en zaterdag) en contexten (verbindingswegen, drukke omgevingen). Dat maakt gerichte preventie mogelijk, in plaats van generieke adviezen.
Van meten naar handelen: de interventies
De ontwikkelde interventies waren opgebouwd rond het idee van een persoonlijke “stresstolerantiezone”. Binnen die zone blijft stress beheersbaar en heeft ze geen negatieve impact op rijgedrag.
Sommige chauffeurs kregen real-time trilsignalen wanneer hun persoonlijke stressdrempel werd overschreden. Anderen ontvingen na de rit gepersonaliseerde feedback en coaching via de app, met doelen en praktische tips. Een derde groep combineerde beide, terwijl een vierde groep werkte met korte, intensieve oefenmomenten op de werkplek. Ter vergelijking waren er ook actieve en passieve controlegroepen.
De effecten waren geen mirakels, maar wel betekenisvol: gemiddeld een rustiger rijstijl, bij sommige groepen een meetbare daling van stress, en vooral een groter bewustzijn van eigen stresspatronen. Gedragsverandering begint zelden met een app, maar bijna altijd met inzicht.
Gepersonaliseerde interventiemogelijkheden. Van: Brochure MILESTONE, p. 12.
Wat betekent dit voor preventie en HR?
Voor bedrijven ligt de meerwaarde niet alleen bij de individuele chauffeur, maar vooral op organisatieniveau. De inzichten uit MILESTONE maken het mogelijk om signalen van overbelasting vroeger te detecteren, planningen realistischer te maken en coaching en opleiding beter af te stemmen. Op termijn kan dit zelfs leiden tot dynamische aanpassingen in planning wanneer acute stress zich voordoet.
Voor preventieadviseurs opent dit perspectieven om welzijn, veiligheid en organisatieprocessen sterker te verbinden. Stress wordt zo geen vaag psychosociaal risico, maar een concreet aangrijpingspunt voor beleid, opleiding en overleg met planners en leidinggevenden.
Voordelen van de aanpak. Van: Brochure MILESTONE, p. 13.
En wat met privacy en vertrouwen?
Ik kan het niet laten, toch even een kritische kanttekening. Een dergelijke technologie die stress, slaap en rijgedrag monitort, raakt namelijk onvermijdelijk aan privacy. Niet omdat ze per definitie problematisch is, maar omdat de grens tussen ondersteuning en controle dun is.
Het MILESTONE-project vertrekt expliciet vanuit welzijn en preventie, met geaggregeerde inzichten voor organisaties en gepersonaliseerde feedback voor chauffeurs.
Toch blijft waakzaamheid nodig. Transparantie over wat gemeten wordt, waarom dat gebeurt en wie toegang heeft tot welke data, is cruciaal. Zonder duidelijke afspraken over dataminimalisatie, anonimisering en het strikt preventieve gebruik van gegevens, dreigt het draagvlak snel te verdampen.
Technologie kan pas een bondgenoot zijn voor welzijn als ze ingebed is in vertrouwen, vrijwilligheid en een heldere governance, gedragen door sociale dialoog en afgestemd met preventieadviseurs en DPO’s. Meten kan veel zichtbaar maken, maar alleen goed omgaan met die data maakt het ook aanvaardbaar.
Reflectie voor de praktijk
De hamvraag is niet of technologie de mens moet vervangen, maar of ze kan helpen om grenzen tijdig zichtbaar te maken. Willen we blijven reageren wanneer het fout loopt, of durven we investeren in systemen die vroegtijdig waarschuwen? En hoe zorgen we ervoor dat zulke data ondersteunend blijven, en niet controlerend aanvoelen?
MILESTONE toont dat het kan, op voorwaarde dat de technologie ingebed wordt in een bredere welzijnscultuur, met gedeelde verantwoordelijkheid tussen chauffeurs, planners, klanten en beleid. Slimme technologie is geen eindpunt, maar wel een stevige mijlpaal.
