Een Italiaans rechtbankdossier na een dodelijk malariageval werpt een scherp licht op de verantwoordelijkheid van werkgevers én preventieadviseurs bij buitenlandse dienstverplaatsingen.
Malaria dodelijk bij zakenreis: lessen voor welzijnsbeleid
In Italië is een strafrechtelijke procedure gestart na het overlijden van Lorenzo Pagliari, een 38-jarige technicus die malaria opliep tijdens een zakenreis naar Kameroen. Zijn werkgever, Ocrim spa, wordt samen met de arbeidsarts aangeklaagd voor onder meer dood door schuld en het niet naleven van veiligheidsvoorschriften. De zaak benadrukt het belang van een degelijk welzijnsbeleid bij buitenlandse verplaatsingen, inclusief risicobeoordeling, communicatie, preventie én opvolging.
De feiten zijn tragisch, maar illustratief. Lorenzo vertrok op 21 november 2023 naar Kameroen, een gekend malariarisicogebied. Pas rond Kerstmis verschenen de eerste symptomen. Op 30 december werd hij opgenomen in het ziekenhuis; een dag later overleed hij aan cerebrale malaria. Een collega die op dezelfde werf actief was, werd ook ziek maar overleefde.
Kaart van Afrika met de aanbevelingen voor malariapreventie. Bron: Wanda.
Risicobeoordeling faalde op meerdere niveaus
Volgens het Italiaanse Openbaar Ministerie bevatte de risicobeoordeling van Ocrim “ernstige lacunes” wat betreft reizen naar endemische gebieden. Er waren geen uitgewerkte procedures voor malariapreventie, noch gedragsinstructies voor werknemers. Er werd geen profylaxe aanbevolen, er was geen systematische gezondheidscontrole na terugkeer, en ook geen individuele opvolging of gezondheidsvoorlichting voorzien.
De arbeidsarts trof een minnelijke schikking en erkende daarmee impliciet een medeverantwoordelijkheid. De directeur en het bedrijf zelf staan terecht. De ouders van de overleden werknemer ontvingen een schadevergoeding en trokken zich terug uit de rechtszaak, maar benadrukken het bredere belang: “Veiligheid op het werk gaat ook over preventie bij zakenreizen. Dit mag zich niet herhalen.”
Wat betekent dit voor Belgische preventieadviseurs?
De Belgische welzijnswetgeving is duidelijk: wie werknemers uitstuurt naar het buitenland, moet ook daar een veilige werkomgeving garanderen, aangepast aan de plaatselijke risico’s. In dit geval gaat het om biologische agentia, waarvoor Boek VII van de Codex welzijn op het werk en de bepalingen rond gezondheidstoezicht (Boek I, Titel 4) relevant zijn.
Concreet:
-
Voorafgaand moeten risico’s zoals malaria systematisch geëvalueerd worden (risicoanalyse), inclusief de nood aan preventieve medicatie (bv. malariaprofylaxe) of vaccinatie.
-
Tijdens de verplaatsing moeten duidelijke instructies en gedragsregels gegeven worden.
-
Nadien is opvolging vereist: monitoring van klachten, eventueel medische evaluatie of gezondheidsbeoordeling, afhankelijk van het risicoprofiel.
Zeker bij frequente reizigers of wie buiten Europa wordt uitgestuurd, moet dit deel uitmaken van het standaardbeleid van de externe of interne dienst. Preventieadviseurs waken in opdracht van de werkgever over de inhoud van de risicoanalyse en maken de brug tussen beleid, medische dienst en werknemers.
Reflectie: vergeten we het reizend personeel?
De zaak-Pagliari dwingt tot introspectie. Hoe zit het in uw organisatie?
-
Worden zakenreizen systematisch meegenomen in de risicoanalyse?
-
Is er een lijst van landen met verhoogd gezondheidsrisico?
-
Is de arbeidsarts betrokken bij reisbeleid en terugkeerprocedures?
-
Krijgen werknemers duidelijke informatie over wat ze kunnen verwachten en hoe ze zich moeten beschermen?
En vooral: gebeurt er bij terugkeer nog iets? Of beschouwen we de opdracht als afgerond zodra de landing is ingezet?
Tot slot: preventie stopt niet aan de grens
In een geglobaliseerde werkomgeving waar buitenlandse opdrachten almaar couranter worden, verdient het thema meer aandacht. Het overlijden van Lorenzo Pagliari was vermijdbaar. De juridische nasleep onderstreept dat nalatigheid in preventie niet zonder gevolgen blijft. Preventieadviseurs doen er goed aan hun procedures kritisch onder de loep te nemen.
