Steeds meer werknemers worden op het werk geconfronteerd met verbaal of fysiek geweld door derden, zo stelt een recent rapport dat de Duitse Sociale Ongevallenverzekering (DGUV) heeft laten uitvoeren. Preventieadviseurs spelen een sleutelrol in het herkennen van risicofactoren en het helpen implementeren van doeltreffende maatregelen.

Verhoogd risico in specifieke sectoren

Uit een representatief onderzoek in opdracht van de Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung (DGUV) blijkt dat 36% van de werknemers met veel extern contact (bv. klanten, patiënten, burgers) het afgelopen jaar te maken kreeg met psychisch geweld, en 8% met fysieke agressie. Vooral werknemers in het gezondheids- en welzijnssector, de openbare sector, transport, handel en onderwijs lopen een verhoogd risico. In deze sectoren komen meerdere risicofactoren samen, zoals contact met emotioneel geladen doelgroepen, tijdsdruk, en het nemen van beslissingen die gevolgen hebben voor anderen.

Welke situaties verhogen het risico?

Volgende omstandigheden verhogen aantoonbaar het risico op agressie:

• Het omgaan met contant geld.

• Toezicht houden of beslissingen nemen over aanvragen.

• Alleen werken bij cliënten thuis (bv. thuisverpleging).

• Werken in wachtruimtes met lange wachttijden of onduidelijke procedures.

• Contact met mensen onder invloed van alcohol of drugs.

Ook al is één risicofactor vaak al voldoende om de kans op een incident te verhogen, in veel gevallen stapelen deze factoren zich op.

Psychisch geweld komt het vaakst voor

Psychisch geweld manifesteert zich vooral als beledigingen (32%), pesterijen of vernedering (12%), bedreigingen (7%) en seksueel getinte opmerkingen of gedragingen (6%). In de sector gezondheidszorg gaf 49% van de bevraagde werknemers aan hiermee geconfronteerd te worden, in de openbare sector zelfs 46%.

Fysiek geweld kwam minder vaak voor, maar was niet uitzonderlijk: 4% werd geduwd, 3% geslagen of bespuugd. In de zorgsector meldde zelfs 11% slagen of trappen en 7% seksuele aanrakingen.

Aangifte en rapportering blijven achter

Slechts de helft van de betrokken werknemers meldde het ernstigste incident aan hun werkgever, 12% deed aangifte bij de politie. Eén op drie meldde het helemaal niet. Voor een correcte risicoanalyse en gepaste maatregelen is het nochtans essentieel dat geweldincidenten systematisch geregistreerd worden.

Preventieve maatregelen: stand van zaken

Bedrijven en instellingen nemen uiteenlopende maatregelen tegen geweld, maar er is nog ruimte voor verbetering. Volgens de bevraagde werknemers zijn de meest voorkomende voorzieningen:

• een personeelsruimte om zich terug te trekken (50%),

• fysieke scheiding tussen personeel en publiek (42%),

• noodoproepsystemen (38%),

• training in communicatie en de-escalatie (37%).

Slechts 23% echter meldt een systematische registratie en evaluatie van incidenten. Vooral in kleine organisaties en sectoren als de bouw zijn de preventieve voorzieningen opvallend minder aanwezig.

Rol van de preventieadviseur

Voor preventieadviseurs is het cruciaal om de verhoogde risico’s op geweld mee te nemen in de risicoanalyse. De volgende acties zijn aanbevolen:

• Identificeer risicovolle taken en contexten.

• Stel preventieve en organisatorische maatregelen voor.

• Bevorder meldsystemen en nazorg voor slachtoffers.

• Voorzie opleiding over geweld en agressie, inclusief meldplicht.

Een systematische en structurele aanpak verhoogt niet alleen de veiligheid, maar versterkt ook het welzijn en de veerkracht van werknemers.

Bron

DGUV – Forsa: Gewalt bei der Arbeit