De voorbije weken kwam het onderwerp kwaadheid een paar keer ter sprake. Tijdens een meeting zei iemand bijvoorbeeld dat we zeker niet “kwaad moesten reageren”. Ik denk niet dat dat specifiek op mij gericht was; enfin, ik hoop toch van niet. Ik had wel vrij gepassioneerd mijn mening verkondigd. Maar ik was niet de enige.
Toch bleef die opmerking even hangen.
Want als ik eerlijk ben, heeft kwaadheid in mijn leven wel een rol gespeeld. Niet zichtbaar naar buiten toe – ik sta eerder bekend als een rustig en minzaam persoon 😊 – maar intern kon ik mij vroeger behoorlijk opwinden. Vooral over dingen die ik als onrechtvaardig ervaarde, of over situaties die naar mijn gevoel efficiënter, logischer of gewoon beter hadden gekund.
Een eerste keer dat ik mij daar echt bewust van werd, was tijdens een managementopleiding, ondertussen al ruimschoots tien jaar geleden. We moesten toen een eenvoudig figuurtje tekenen dat onszelf voorstelde, en daarop met verschillende kleuren aanduiden waar we bepaalde emoties in ons lichaam voelden. Rood voor boosheid, groen voor angst, etc.
Pas toen we de tekeningen naast elkaar legden, viel me iets op: mijn rood was… aanzienlijk groter dan dat van de anderen. Ik had kwaadheid letterlijk als een grote, pulserende cirkel in mijn borstkas getekend. Een emotie die soms behoorlijk aanwezig kon zijn en op mijn interne knoppen duwde; een beetje zoals het figuurtje uit de film Inside Out.
Links het mannetje dat ik in die workshop getekend had (ze hebben toen expliciet gezegd dat je niét mooi moest tekenen!), rechts “Anger” uit Inside Out.
Of die scène uit The Avengers. Captain America zegt aan Bruce Banner dat het tijd is om kwaad te worden. Banner antwoordt: “That’s my secret, Cap. I’m always angry.” Ouch. Dat voelde héél herkenbaar.
Kwaadheid voelt vaak krachtig, bijna energiek. Maar tijdens een podcast in de meditatie-app Waking Up van Sam Harris werd gezegd dat kwaadheid eigenlijk een vorm van stress is. Dat was voor mij een kleine eye-opener.
Als bij mij dan tenminste ook de spieren zouden manifesteren; maar helaas.
Nu, emoties op zich zijn niet positief of negatief. Emoties zijn signalen. Ze komen op, doen hun werk en verdwijnen weer. Kwaadheid kan zelfs nuttig zijn. Het is een activerende emotie. Ze kan je in beweging zetten. Ze kan je ertoe aanzetten om iets te veranderen dat niet klopt.
Het probleem ontstaat pas wanneer je jezelf begint te vereenzelvigen met die emotie. Wanneer kwaadheid niet langer iets is wat je voelt, maar iets wat je bent. Dan blijft ze hangen.
Ik heb geleerd (onder meer via meditatie) om mijn emoties bewuster te ervaren en ze ook weer los te laten. Vaak zegt de emotie uiteindelijk meer over mijn eigen verwachtingen dan over het gedrag van anderen.
Kwaadheid komt bij mij absoluut nog altijd op (Hulk angry!), maar ze verdwijnt ook sneller weer. Ze is geen oncontroleerbare kracht meer, maar eerder een signaal. Kan ik iets aan de situatie doen? Dan zet de emotie me aan tot zinvolle actie. Ligt het buiten mijn controle? Dan heeft het weinig zin om er energie in te blijven steken.
Dat is hoe we met emoties kunnen omgaan: niet door ze te onderdrukken, maar door ze te begrijpen en een plaats te geven.
Kwaadheid hoeft niet weg. Ze moet alleen niet het stuur vasthouden.
Overzicht van deze week
Deze week publiceerde ik vijf artikels op mijn Linkedinpagina. Ook bij Kluwer zijn er een behoorlijk aantal artikels van mijn hand verschenen (over hoornaars, asbestvezels en laboratoria en zo).
In de wereld van welzijn op het werk is er momenteel veel te doen rond re-integratie van langdurig arbeidsongeschikten en arbeidspotentieel; twee van de onderstaande artikels gaan hier ook over. Over de beleidsmatige aanpak van arbeidspotentieel zou ik in feite ook wel wat kunnen zeggen. En ook rond de hervorming van het arbeidsgeneeskundig gezondheidstoezicht is er wat in beweging, ik –
… maar laat ik het daarbij houden. Sommige dingen liggen nu eenmaal buiten mijn controle 😉.
Hieronder vind je de vijf artikels van deze week, in chronologische volgorde.
