Dit artikel is verschenen in de PreventMail 33/2020 van 2 oktober 2020.

In het voorjaar van 2020 werd onze hele maatschappij overhoop gehaald: een toenemend aantal coronabesmettingen, uiteindelijk onder controle gebracht door een algemene lockdown. De maatregelen werden al snel versoepeld vanuit een vals gevoel van veiligheid. Maar het aantal besmettingen stijgt nu wederom, en een herhaling van de aanpak van de eerste golf lijkt geen optie meer te zijn. Wat moet je als onderneming dan doen?

Snelle maatregelen

Eenmaal het duidelijk werd dat het SARS-CoV-2-virus ook in ons land epidemische vormen begon aan te nemen, werden er alles beschouwd redelijk snel concrete maatregelen getroffen door de Belgische overheid: een verbod op niet-essentiële fysieke bijeenkomsten, waar mogelijk verplicht telewerken, een versoepeling en uitbreiding van het systeem van tijdelijke overmacht, en het opleggen van social distancing. Hiermee werd de exponentiële toename van het aantal besmettingen effectief een halt toegeroepen. Ook de meeste ondernemingen slaagden erin om – soms na enig treuzelen – effectief uit de startblokken te schieten. Heel snel schakelde men over naar innovatieve werkmethodes, met hotfixes die toelieten om op een andere manier de dienstverlening op een veilige en effectieve manier te bestendigen.

Versoepelingen

Maar eenmaal de golf van besmettingen definitief achter de rug leek te zijn, slaakte men een collectieve zucht van verlichting en werden relatief snel de teugels weer gelost. Veel ondernemingen haastten zich om terug te keren naar business as usual, ondanks de eerdere adviezen van de experten om de situatie op lange termijn te bekijken. Een initiële heropflakkering van het aantal bevestigde gevallen van Covid-19 in augustus en september werd afgedaan als een artefact van een betere opvolging en identificatie van een blijvend beperkt aantal besmettingen.

Niet klaar voor tweede golf

Nu toch duidelijk wordt dat er effectief een nieuwe tweede golf op komst is (nvda: dit artikel is dus eind september geschreven), blijkt dat we niet klaar zijn voor een nieuwe spurt, laat staan voor de marathon die we eigenlijk aan het lopen zijn. De overheid durft of kan geen nieuwe drastische maatregelen treffen, en het draagvlak bij de bevolking raakt ook zoek. Men is het applaudisseren moe en moppert achter de mondmaskers. Ook het kunst- en vliegwerk dat de meeste ondernemingen door de eerste crisis heeft geloodst, blijkt met spuug en paktouw aan elkaar te hangen. Werknemers zijn wel bereid om enkele weken met gekruiste benen aan hun salontafel te werken, maar wat als het de bedoeling is dat dit op zijn minst wordt volgehouden tot goed en wel volgend voorjaar?

Opnieuw rond de tafel

De enige duurzame oplossing voor ondernemingen is dus om – als ze dat niet al gedaan hebben – opnieuw rond de (virtuele) tafel te gaan zitten en de activiteiten opnieuw onder de loep te nemen. Welk business continuity plan kan men uitwerken, dat op lange termijn werkt, liefst onafhankelijk van eventuele nieuwe maatregelen opgelegd door de overheid, en dat ook gedragen wordt door de werknemers? Welke opportuniteiten kan men grijpen, die niet enkel een oplossing bieden voor de nieuwe golf van besmettingen, maar ook daarna een meerwaarde blijven bieden? Misschien is structureel telewerk een optie, met een uitgewerkt beleid en aangepaste ergonomische werkmiddelen voor de werknemers. Wie weet is gebleken dat sommige vergaderingen veel efficiënter verlopen via bijvoorbeeld Zoom of Teams, of dat men ze zelfs beter helemaal achterwege laat. Wellicht kunnen de kantoorruimtes helemaal anders ingericht worden: coronaproof, maar ook – onafhankelijk daarvan – als een aangenamere werkplek dan de huidige lawaaierige en chaotische flexplekken. Welke beslissingen kan of moet men nu nemen om er ook volgend jaar nog te staan?

Nog niet voorbij

Mocht het dus nog steeds niet duidelijk zijn: dit is nog niet voorbij. Het aantal besmettingen zal naar alle waarschijnlijkheid nog verder stijgen, alle (al dan niet) nog te komen richtlijnen of verplichtingen ten spijt. Een voldoende veilig en effectief vaccin zal er eind dit jaar vermoedelijk niet zijn, en misschien is dat zelfs volgend voorjaar ook nog niet het geval. De enige optie voor de ondernemingen is om hiervan uit te gaan, en een structureel beleid uit te stippelen dat ook op lange termijn werkt en dat gedragen wordt door de werknemers.