In advies nr. 2.449 van 5 mei 2025 formuleert de Nationale Arbeidsraad (NAR) een unaniem standpunt over onderdelen van de ontwerp-programmawet in uitvoering van het regeerakkoord 2025–2029. De focus ligt voor hen op de vrijwillige terugkeer naar werk van personen met een gezondheidsprobleem.

Klemtonen uit het advies

1. Vrijwilligheid en vertrouwen als uitgangspunt

De NAR bevestigt dat re-integratie vrijwillig moet zijn. Vertrouwen tussen werknemer, werkgever en betrokken artsen is cruciaal. Financiële of strafrechtelijke sancties voor werkgevers, werknemers of artsen worden als contraproductief beschouwd.

2. Preventie als fundament

Re-integratiebeleid moet hand in hand gaan met preventiebeleid. Een werkbare terugkeer naar werk begint bij gezonde werkomstandigheden en een proactieve aanpak van risico’s. Preventieadviseurs-arbeidsartsen spelen hierin een sleutelrol.

3. Vroegtijdig contact, maar op het juiste moment

De Raad ondersteunt het belang van contact met de arbeidsongeschikte werknemer, maar waarschuwt voor te snelle trajectopstarten. Het juiste moment wordt best bepaald door de preventieadviseur-arbeidsarts, afgestemd op de gezondheidstoestand van de werknemer.

4. Begrippen als “arbeidspotentieel” vragen verduidelijking

Het gebruik van onduidelijk omschreven termen zoals “arbeidspotentieel” creëert rechtsonzekerheid. De NAR pleit voor overleg en uniformiteit in interpretatie en toepassing.

5. Geen ruimte voor sanctiecultuur

Zowel de voorgestelde strafsancties in het Sociaal Strafwetboek als de solidariteitsbijdrage voor werkgevers worden afgewezen. Volgens de NAR ontbreekt bewijs dat zulke maatregelen bijdragen aan duurzame werkhervatting. Stimuli en ondersteuning werken beter.

6. KMO’s en kwetsbare sectoren verdienen aangepaste ondersteuning

De Raad vraagt specifieke aandacht voor de realiteit van KMO’s en maatwerkbedrijven, zowel qua ondersteuning als qua vrijstelling van bijdragen die hen zouden benadelen.

7. Nood aan capaciteit en duidelijke rolverdeling

De beoogde hervormingen dreigen de werkdruk op artsen verder te verhogen. De NAR benadrukt dat arbeids-, adviserend en behandelend artsen tijd en ruimte moeten krijgen voor hun preventieve rol.

8. Evaluatie en afstemming zijn essentieel

De Raad vraagt een grondige evaluatie van het hele responsabiliseringssysteem twee jaar na invoering, met gelijktijdige en afgestemde inwerkingtreding van maatregelen.

Besluit

De NAR pleit voor een werkbaar en samenhangend beleid rond terugkeer naar werk, waarbij preventie, overleg en menselijke maat centraal staan. Voor preventieadviseurs ligt hier een duidelijke opdracht: bijdragen aan geïntegreerd beleid waarin vertrouwen, nuance en tijdige interventie primeren op controle en sanctionering.

Bron

NAR – Advies nr. 2.449: Regeerakkoord 2025-2029 – Proces van de vrijwillige terugkeer naar werk van personen met een gezondheidsprobleem