Het dagelijkse werk voelt misschien vaak als jongleren met brandende fakkels: alles lijkt dringend, veel is belangrijk en de inbox puilt alweer uit. In zijn boek Four Thousand Weeks: Time Management for Mortals biedt Oliver Burkeman geen wondermiddel, maar wel een verademend perspectief. In plaats van te streven naar ultieme efficiëntie, nodigt hij ons uit om de eindigheid van onze tijd niet langer te bestrijden maar te aanvaarden. Wat we dan met onze vierduizend weken doen, wordt plots een fundamentele, existentiële keuze. Ik las dit boek al in november 2021, maar ik vind het nuttig om eens terug te blikken op dit boek. Het bracht me toen verrassende inzichten; misschien doet het dat voor jou ook.
Waarom productiviteit je niet gaat redden
Het klinkt tegen-intuïtief, maar Burkeman toont glashelder aan dat productiviteit vaak het probleem is, niet de oplossing. Elke time managementtool die je helpt om sneller te werken, trekt gewoon méér werk aan. Wie snel e-mails verwerkt, krijgt er dubbel zoveel terug. Wie zijn takenlijst optimaliseert, merkt dat de lijst zich vanzelf weer aanvult. Ik heb dat zelf ook ondervonden, als oorspronkelijke “Getting things done” adept. Het is een klassieke val: hoe efficiënter je wordt, hoe voller je dagen. Het ideaal van “ooit alles onder controle hebben” is een fata morgana. Wie daarop wacht, blijft altijd onderweg.
Hij fileert hiermee ook het bekende “stenen, kiezelstenen en zand”-verhaal: er zijn simpelweg te veel stenen om ooit in de bokaal te passen. Voor mij was dat een echte eyeopener. (Voor wie het verhaal niet kent: ik schreef er in 2017 nog een blogartikel over.)
Finitude als richtingaanwijzer
Memento mori. We hebben geen eindeloze voorraad tijd. Vierduizend weken. Dat is het. En net daarin zit vrijheid. Want als we accepteren dat we nu eenmaal moeten kiezen, dan kunnen we stoppen met alles te willen. Een volmondig “ja” voor wat er toe doet, impliceert een geruststellend “nee” tegen de rest. Zo wordt je agenda geen slagveld meer, maar een kompas. Dat geldt evengoed voor je werk als voor je leven. Niet alles hoeft in de week te passen. Wat er wél in past, kan des te betekenisvoller zijn.
Waarom alles plannen ons uit het nu haalt
We leven met agenda’s, planningstools en toekomstdoelen. Maar hoe meer we plannen, hoe meer we ons verplaatsen naar een denkbeeldige toekomst en het nu verwaarlozen. Burkeman maakt een pleidooi voor “atelische activiteiten”: handelingen die geen doel dienen, maar waarde hebben op zichzelf. Denk aan wandelen, tekenen, spelen, luisteren, staren naar een kop koffie or whatever. Juist door onze tijd niet altijd productief te willen invullen, hervinden we rust en aanwezigheid.
Van controle naar betrokkenheid
We denken vaak dat vrijheid betekent: volledige controle over onze tijd. Maar echte vrijheid ligt soms net in het toelaten van de ander, het ritme van de gemeenschap, of de traagheid van een goed gesprek. In plaats van elke dag tot de laatste minuut te beheersen, helpt het om jezelf af te stemmen op wat zich aandient. Soms is het nuttiger om een planning te laten schieten dan om ze krampachtig te volgen.
Wat kunnen we hiermee in HR en preventie?
Om het nog wat éxtra relevant te maken voor mijn doelpubliek, probeer ik hier ook wat voorbeelden te bedenken. En ja hoor, de inzichten uit het boek zijn ook voor het werk heel bruikbaar:
-
Stop met eindeloos optimaliseren. Een risicoanalyse hoeft niet perfect, wel bruikbaar en gedragen. Meerwaarde primeert boven volledigheid.
-
Maak moedige keuzes. Focus op thema’s die echt impact maken: werkbaarheid, motivatie, duurzame inzetbaarheid.
-
Wees kritisch voor je tijdsgebruik. Vergaderen of rapporteren mag geen doel op zich zijn. Minder overleg, meer verbinding.
-
Laat traagheid toe. Sommige interventies hebben tijd nodig. Niet alles moet onmiddellijk. Vertragen kan soms versnellen.
Een ongemakkelijke, maar bevrijdende conclusie
We kunnen niet alles meemaken, oplossen of controleren. En dat hoeft ook niet. Door te kiezen, door te missen, maken we onze tijd rijker. Wie zich dat realiseert, leeft niet minder intens, maar juist bewuster. Voor HR-professionals en preventieadviseurs is dat geen zweverige gedachte, maar een oproep tot leiderschap: durf te vertragen, te kiezen, en te focussen op wat er écht toe doet. Want vierduizend weken: dat is niet veel. Maar het is genoeg om een verschil te maken.
