Vraag Europese werknemers wat ze het belangrijkst vinden in hun job, en het antwoord is niet wat je zou denken. Een veilige werkomgeving voor mentale en fysieke gezondheid staat op één (71%), gevolgd door een werkomgeving met vertrouwen (69%). Pas op de derde plaats komt goed loon en arbeidsvoorwaarden (66%). Dat blijkt uit de nieuwe European Working Conditions Survey van Eurofound, waarvoor meer dan 36.000 werknemers in de EU face-to-face werden bevraagd.
Voor preventieadviseurs is dit méér dan een interessant weetje. Het is het soort empirische onderbouwing die helpt om welzijnsbeleid te positioneren als een kernopdracht in plaats van een nice-to-have.
Relatief belang van meerdere werkaspecten. Van: Rapport Eurofound, p. 13.
Waarom deze rangschikking ertoe doet
Welzijn op het werk wordt nog vaak gezien als concurrent van of supplement op de primaire arbeidsvoorwaarden. De EWCS 2024 toont dat werknemers zelf die hiërarchie omkeren. Veiligheid voor lichaam én geest is geen “extraatje” bovenop een goed contract; het is voor de meerderheid van Europese werknemers wat ze het meeste verwachten van hun werk.
Dat verandert hoe je als preventieadviseur het gesprek voert in het CPBW of bij een directie. Je verdedigt niet langer een randthema, maar het kernkenmerk dat werknemers zelf het zwaarst laten doorwegen. Dat geeft een ander gewicht aan investeringen in psychosociale risicoanalyses, ergonomische aanpassingen of een actief beleid rond grensoverschrijdend gedrag.
De cijfers verdiepen: vrouwen vragen er nog explicieter naar
De prioriteit voor een veilige werkomgeving is breed gedragen, maar varieert per groep. Mannen tussen 16 en 54 plaatsen “goed loon” doorgaans op één. Vrouwen daarentegen rangschikken een veilige werkomgeving voor mentale en fysieke gezondheid in bijna alle leeftijdsgroepen op de eerste plaats. Bij zelfstandigen wint dan weer “kunnen werken op eigen initiatief” (74%).
Die genderdimensie sluit aan bij een andere bevinding uit EWCS 2024 die preventieadviseurs aanbelangt: de sociale werkomgeving is sinds 2010 verslechterd voor vrouwen, terwijl ze verbeterde voor mannen. Vrouwen rapporteren vaker blootstelling aan verbale agressie en vernederend gedrag, vooral in functies met intensief klantencontact (zorg, onderwijs, dienstverlening). Werkintensiteit ligt structureel hoger bij vrouwen dan bij mannen.
Wat verbetert, en wat hardnekkig blijft
Het EWCS 2024 schetst geen somber beeld. Lange werkweken (48 uur en meer) zijn bijna gehalveerd sinds 2005, van 19% naar 11%. Toegang tot opleiding is gestegen: 48% van de werknemers kreeg het voorbije jaar werkgeversgefinancierde training. De fysieke werkomgeving is verbeterd voor de meeste klassieke risico’s.
Maar er zijn ook tegentrends. Het aandeel werknemers met monotone taken steeg van 39% in 1995 naar 48% in 2024. Langdurig zittend werk treft 42% van de vrouwen en 39% van de mannen. Blootstelling aan hoge temperaturen op het werk neemt toe; een risico dat in sectoren als bouw (52%), landbouw (68%) en voedingsdiensten (39%) bovengemiddeld is en met klimaatverandering verder zal stijgen.
Ook digitalisering verlegt risico’s eerder dan dat ze die wegneemt. Algoritmisch management (geautomatiseerde prestatiemonitoring, taaktoewijzing, planning) raakt 10 tot 17% van de Europese werknemers, met hogere prevalentie in financiële diensten en transport. Eurofound waarschuwt expliciet dat deze tools de werkintensiteit en het gevoel van surveillance verhogen wanneer ze zonder overleg worden ingevoerd – en dus psychosociale risico’s kunnen verergeren.
Wat dit concreet betekent voor je praktijk
Enkele aanknopingspunten om mee aan de slag te gaan:
- Gebruik de EWCS-cijfers in je jaarverslag of jaaractieplan om de positionering van welzijnsbeleid te onderbouwen. “71% van Europese werknemers plaatst een veilige werkomgeving voor mentale en fysieke gezondheid op één” weegt anders dan een algemene verwijzing naar de welzijnswet.
- Herbekijk je psychosociale risicoanalyse vanuit een genderlens. Als de sociale werkomgeving structureel verslechtert voor vrouwen, is een geaggregeerde analyse onvoldoende. Bevraag risico’s per functiegroep of afdeling, met aandacht voor functies met intensief klantencontact.
- Neem digitale werkorganisatie expliciet op in je risicoanalyse. Tools voor monitoring of taaktoewijzing horen niet langer thuis in een IT- of HR-silo. Hun impact op werkdruk, autonomie en welzijn valt onder jouw scope.
- Plan een hitteprotocol voor 2026 als je organisatie blootgestelde functies telt. Niet als kapstokmaatregel bij een hittegolf, maar als onderdeel van het structurele preventiebeleid.
- Maak van de bevraging van werknemers een terugkerend gegeven. Het EWCS-resultaat is opvallend omdat het werknemers zelf vraagt wat ze belangrijk vinden. Doe dat ook in je eigen organisatie en koppel de antwoorden expliciet aan je preventieprioriteiten.
Tot slot
Werknemers verwachten meer van hun werk dan een loonbriefje. Ze willen er fysiek en mentaal veilig zijn, en ze willen er een werkomgeving aantreffen die op vertrouwen rust. Dat volgt uit deze uitgebreide internationale bevraging, gemeten bij 36.000 mensen in 35 landen.
Wat ga jij hiermee doen?
