Een werknemer verliet café Stay In na het Sint-Elooifeest van zijn bedrijf en verongelukte op de weg naar huis. Hij was die dag met verlof en had vrijwillig deelgenomen. Het arbeidshof van Luik oordeelde dat het café een plaats van uitvoering van het werk was. De rit naar huis was daardoor arbeidsweg, en het ongeval een arbeidsongeval. Het Hof van Cassatie verwierp het cassatieberoep van verzekeraar Allianz Benelux tegen dat arrest.
Lees ook: Werkgeversaansprakelijkheid bij arbeidsongevallen na personeelsfeesten: wat preventieadviseurs moeten weten
Wie plaats, uur, drank en genodigden bepaalt, zet een kader waarin gezag geldt
De arbeidsongevallenwet van 10 april 1971 omschrijft de arbeidsweg als het normale traject tussen de verblijfplaats en de plaats van uitvoering van het werk. Die plaats is waar de werknemer onder het gezag van de werkgever staat. Dat gezag loopt door zolang de activiteit en de persoonlijke vrijheid van de werknemer beperkt zijn door het werk. Een activiteit die de werkgever organiseert, is dus een plaats van uitvoering van het werk zodra die daar gezag uitoefent of kan uitoefenen. Deelname buiten de werkuren en op vrijwillige basis verandert daar niets aan.
Het arbeidshof somde op waaruit dat gezag bleek. De werkgever legde de plaats vast, het beginuur en (soms) de duur, de financiering, de drank, de activiteiten en de deelnemers. De werkgever verwacht gepast gedrag, kan de activiteit op elk moment beëindigen en een deelnemer uitsluiten of sanctioneren. Cassatie aanvaardt de redenering dat organiseren precies dit betekent: een kader geven.
Lees ook: Nieuwjaarsrecepties zonder kater: preventie en aansprakelijkheid bij alcoholgebruik
De werknemer was met verlof, en dat maakte geen verschil
De uitnodiging bepaalde hoever dat kader reikte. In het bedrijf hing een affiche met het logo van de groep. Ze kondigde het Sint-Elooifeest in café Stay In aan en nodigde alle medewerkers na het werk uit. Sint-Elooi vieren was een gewoonte in de onderneming. De werkgever sloot niemand uit die op de dag zelf afwezig was.
Het arbeidshof noemde ook de mogelijkheid van morele druk om aanwezig te zijn. Cassatie merkt op dat het die hypothese noch aanvaardde noch uitsloot, en er hun beslissing niet op steunde. Het kader alleen volstond. Voor wie een evenement plant, is dat een belangrijk punt van het arrest: vrijwilligheid is geen verweer.
Lees ook: Woon-werkongeval: wat telt eigenlijk als “verblijfplaats”?
De feitenrechter beslist, en Cassatie controleert alleen of het oordeel bij de vaststellingen past
De beoordeling van het gezag is een feitenkwestie. Cassatie gaat enkel na of de rechter uit hun vaststellingen geen gevolgen afleidt die er los van staan. Het arrest formuleert het dan ook als een mogelijkheid: het arbeidshof kón zo beslissen. Bij andere feiten kan een andere rechter tot een ander besluit komen.
De elementen waarop het arbeidshof steunde, komen bij vrijwel elk bedrijfsevenement voor. Er is een uitnodiging aan het voltallige personeel, een vastgelegd beginuur en drank op kosten van het huis. Er is ook altijd iemand die kan ingrijpen bij wangedrag. Wie zo’n evenement plant, houdt dus best rekening met deze kwalificatie.
Ondertussen hield de verzekeraar de betwisting aan tot voor het hoogste rechtscollege. Het arrest van het arbeidshof dateert van 16 december 2024, de uitspraak van Cassatie van 22 juni 2026. De nabestaanden wachtten anderhalf jaar op zekerheid, en het ongeval zelf ligt nog verder terug. Erkenning verloopt in dit soort dossiers niet vanzelf.
Lees ook: Vallen op weg naar een bar tijdens werktijd is een arbeidsongeval, ook in Spanje
Drie beslissingen die na dit arrest bij de directie liggen
Het arrest raakt keuzes die vóór het evenement worden gemaakt.
- Bepaal welke activiteiten de organisatie zelf organiseert. Wie plaats, uur, budget en drank vastlegt, zet het kader. Een activiteit die “privé” heet terwijl de onderneming de rekening en de locatie bepaalt, zal die kwalificatie moeilijk dragen.
- Neem de verplaatsing naar huis op in het budget van het evenement. Geregeld en betaald vervoer, aangekondigd in de uitnodiging zelf, is een organisatiebeslissing. De goede wil van de deelnemers is geen vervoersplan.
- Ga na of het alcohol- en drugsbeleid ook geldt buiten de werkuren en buiten de site. Veel beleidsteksten spreken alleen over gedrag tijdens het werk. Leg tegelijk vast wie het mandaat heeft om een activiteit stop te zetten, want het arbeidshof gebruikte die bevoegdheid als bewijs van gezag.
De kwalificatie van een bedrijfsevenement volgt uit het kader dat de organisatie zelf opzet. Plaats, uur, financiering, drank en genodigden bepalen samen of het gezag doorloopt tot aan de voordeur van de deelnemer. Vanaf welk van die elementen beschouwt uw organisatie een activiteit vandaag als georganiseerd: vanaf de factuur, vanaf de uitnodiging, of vanaf het moment dat u het uur vastlegt?
Wekelijks een persoonlijk essay plus het artikeloverzicht in je mailbox? Schrijf je in via onderstaande link.
