Bijna iedereen doet het: nog even snel scrollen voor het slapengaan. Even Instagram checken, nog één filmpje op TikTok, een laatste blik op de mailbox. Wat een onschuldige gewoonte lijkt, kost ons collectief duizenden uren slaap. Uit een grootschalige Amerikaanse bevraging blijkt dat mensen gemiddeld 38 minuten per avond op hun smartphone doorbrengen in bed. Omgerekend is dat 231 uur slaapverlies per jaar; bijna tien dagen. En dat laat zich voelen, ook op de werkvloer.
Een slaaptekort met swipe-effect
86% van de ondervraagden gebruikt zijn of haar telefoon nog vlak voor het slapengaan. Vooral jongere generaties lijken eraan verslaafd: Gen Z scrolt gemiddeld 50 minuten per nacht, gevolgd door millennials met 37 minuten. Sociale media (vooral YouTube en TikTok) zijn de voornaamste boosdoeners. Slechts een kleine minderheid (16%) verwijderde ooit een app om beter te slapen.
Het effect van die late schermtijd is groter dan velen denken. Het licht van smartphones remt de aanmaak van melatonine, waardoor het inslapen moeilijker wordt en de slaapkwaliteit daalt. Maar nog veel belangrijker dan dat, is het verstorende effect van de mentale prikkeling van de eindeloze video’s of pushberichten.
Gebruik van de smartphone in bed voor het slapengaan, per generatie. Van: Bevraging Amerisleep.
Wat doet men op de smartphone? Van: Bevraging Amerisleep.
De paradox van bewustzijn: we weten het, maar we doen het toch
Bijna de helft van de jongvolwassenen gebruikt functies zoals Do Not Disturb of Night Shift, maar dat blijkt onvoldoende. Een kwart blijft wakker tot na 2 uur ’s nachts op werkdagen. Oudere generaties zijn iets minder digitaal verslaafd, maar ook minder geneigd om hun gedrag actief te sturen. Het resultaat is universeel: te weinig slaap en te veel vermoeidheid.
Het patroon is herkenbaar voor veel werknemers. “Ik moet dringend slapen” denk je, maar je hersenen krijgen nog even een dopamineboost van het volgende filmpje. Een kwart van de respondenten gaf toe daardoor een meeting of deadline gemist te hebben, en één op zes viel al eens in slaap op het werk. Dat is niet alleen gênant, maar ook een duidelijk signaal dat het brein overprikkeld en uitgeput is.
In bed versus in slaap. Van: Bevraging Amerisleep.
De kostprijs van “nog even”
Slaaptekort vertaalt zich snel in concrete gevolgen: lagere concentratie, meer fouten, prikkelbaarheid en verminderde creativiteit. Wie niet scrollt voor het slapengaan, rapporteert significant betere werkprestaties, minder stress en meer energie. Toch blijven velen vasthangen in het patroon, deels uit gewoonte, deels uit een vals gevoel van ontspanning.
Het probleem is niet dat smartphones slecht zijn, maar dat we ze op het verkeerde moment gebruiken. De hersenen hebben een rustfase nodig om over te schakelen naar slaap. Door de constante stroom aan informatie blijven ze in waakstand.
Het effect van smartphonegebruik ’s avonds op de volgende werkdag. Van: Bevraging Amerisleep.
Wat kunnen werkgevers en preventieadviseurs hiermee doen?
Hoewel het fenomeen zich afspeelt in de privésfeer, heeft het rechtstreeks impact op welzijn en prestaties op het werk. Preventieadviseurs en HR-professionals kunnen hier op drie niveaus op inspelen:
-
Bewustmaking: neem slaaphygiëne en schermgedrag op in welzijnscampagnes of e-learningmodules.
-
Voorbeeldgedrag: stimuleer leidinggevenden om buiten de werkuren minder digitaal bereikbaar te zijn. De impliciete druk om “altijd beschikbaar” te blijven, is een belangrijke oorzaak van nachtelijk scrollgedrag.
-
Slaappromotie: integreer slaap in gezondheidsbeleid, naast voeding en beweging. Workshops rond “digitale detox” of “slim ontspannen” zijn vaak laagdrempelige instapmomenten.
Een reflectievraag die je in teams kan gebruiken: Wat is voor jou het moeilijkste moment om offline te gaan, en waarom? Zulke gesprekken openen het bewustzijn zonder te moraliseren.
En wat kan je zelf doen?
De eenvoudigste regel: leg je telefoon minstens één uur voor bedtijd weg. Zet meldingen uit of gebruik vliegtuigstand. Vervang het scherm door iets wat je lichaam helpt afschakelen zoals een boek, rustige muziek, ademhalingsoefeningen. En koop desnoods een ouderwetse wekker.
Slaapexperts adviseren om de telefoon minstens 3 tot 6 meter van het bed te houden, omdat afstand ook psychologische rust brengt.
Conclusie: een goede nacht begint bij een bewuste klik
Digitale connectie is waardevol, maar nachtrust is ononderhandelbaar. Elke swipe voor het slapengaan is een keuze tussen korte prikkel en langdurig herstel. Voor organisaties die inzetten op duurzaam welzijn is dit geen randfenomeen, maar een essentiële schakel in preventiebeleid. Tijd om opnieuw te leren wat rust echt betekent; zonder notificatiegeluid.
Wil je meer weten? Ik werk dit thema uitgebreider uit in het artikel “Mobiel internet beperken verbetert welzijn en focus op het werk“, gepubliceerd in Veiligheidsnieuws nr. 228 van Prebes vzw.
