Een dichtheidsproef met perslucht op een pas gerepareerd waterreservoir kostte een arbeider het leven. Terwijl hij van dichtbij naar een mogelijke lek zocht, begaf de lasnaad het en schoot de bodem van het vat eruit. De man overleed ter plaatse. De CNESST, de arbeidsinspectie van de Canadese provincie Québec, publiceerde op 17 juni 2026 haar onderzoeksconclusies. Het rapport is inhoudelijk zeer gedetailleerd en kwalitatief, de moeite om hier ook te delen. De conslusies raken namelijk aan een handeling die in talloze onderhoudswerkplaatsen routine is: een vat onder druk zetten om te zien of het lekt.
Het reservoir stond onder perslucht toen de arbeider de lasnaad inspecteerde
De arbeider werkte bij Industries Leco in Saint-Laurent, een district van Montreal. Hij bevond zich op 6 oktober 2025 in de onderhoudswerkplaats om een dichtheidsproef uit te voeren nadat een waterreservoir door lassen was hersteld. De proef bestond erin het reservoir met perslucht onder druk te zetten en te controleren of er ergens lucht ontsnapte.
Om die controle uit te voeren, hield de man de basis van het reservoir van dichtbij in de gaten. Op dat moment barstte het vat open. De bodem werd weggeslingerd en raakte hem met dodelijke kracht.
De lektest. Van: rapport CNESST.
De CNESST wijst op overdruk én een zwakke lasnaad
Het onderzoek weerhield twee oorzaken. De eerste is een combinatie: de overdruk die in het reservoir werd opgebouwd, samen met zwakke plekken in de lasverbinding, deed de bodem van het vat scheuren. De tweede oorzaak ligt bij de werkmethode zelf. Die was ontoereikend, doordat het reservoir verder onder druk werd gezet dan zijn weerstandsgrens toeliet. Daarmee werden de aanwezige werknemers blootgesteld aan een barstrisico.
Beide oorzaken wijzen in dezelfde richting. Het vat werd belast tot voorbij wat het aankon, en niemand had voorzien dat een falen tot een explosieve breuk zou leiden.
Het gebarsten waterreservoir. Van: rapport CNESST.
Perslucht slaat energie op die water niet vrijgeeft
Hier zit de les die makkelijk over het hoofd wordt gezien. Een dichtheidsproef kan op twee manieren: hydraulisch, met water, of pneumatisch, met lucht of gas. Het verschil is groot. Water is nauwelijks samendrukbaar, dus een vat dat tijdens een hydraulische proef bezwijkt, lekt of scheurt zonder veel energie vrij te geven. Perslucht daarentegen is samendrukbaar en slaat een grote hoeveelheid energie op. Bezwijkt een vat onder perslucht, dan komt die energie in één klap vrij, met wegvliegende brokstukken en een drukgolf als gevolg.
Een waterreservoir is bovendien gebouwd om water vast te houden, niet om perslucht te weerstaan. Het wordt zelden ontworpen voor de drukken die bij een pneumatische proef ontstaan. Net daarom beveelt de CNESST aan om de laagst mogelijke testdruk te kiezen. Een handeling die op papier onschuldig oogt, schept een drukvat met explosief potentieel op het moment dat er perslucht in gaat.
De CNESST formuleert vier concrete voorzorgen
Om dit soort ongevallen bij dichtheidsproeven te voorkomen, somt het rapport vier maatregelen op:
- Blijf binnen de weerstandsgrens van het vat. Zet een reservoir nooit onder een druk die zijn grens overschrijdt, en kies een testmethode met de laagst mogelijke druk.
- Inspecteer het vat grondig vooraf. Voer een proef alleen uit als de integriteit vaststaat, zonder corrosie of lasgebreken.
- Baken een veiligheidszone af. Bestaat er een barstrisico, leg dan een uitsluitingszone vast of plaats fysieke barrières zoals beschermschermen, zodat wegvliegende brokstukken niemand kunnen raken.
- Gebruik gecertificeerde, gekalibreerde apparatuur. Bewaak de druk tijdens de hele proef met betrouwbare manometers en veiligheidskleppen.
Welke vragen levert dit op voor je eigen werkplaats?
Dichtheids- en druktesten zijn typisch handelingen die buiten de courante productie vallen en daardoor soms niet in de risicoanalyse staan. Het loont om na te gaan of dat in jouw organisatie anders is. Enkele vragen om bij stil te staan:
- Staat er een geschreven procedure vast voor wie een vat onder druk mag zetten, met een vastgelegde maximumdruk per type vat?
- Wordt bewust gekozen tussen een hydraulische en een pneumatische proef, met de hydraulische variant als voorkeur waar dat kan?
- Beoordeelt iemand de integriteit van een vat opnieuw nadat het werd gelast of hersteld, vóór het opnieuw onder druk gaat?
- Wordt de druk bewaakt met gekalibreerde apparatuur, en weet de uitvoerder waar de grens ligt?
- Is er een afgebakende zone wanneer een barstrisico bestaat, en begrijpt iedereen waarom niemand naast een vat onder druk hoort te staan?
Het slachtoffer stond vlak bij het vat om de lek te kunnen zien. De controlehandeling vroeg dus net om de positie die hem fataal werd. Een veilige werkmethode lost dat op met afstand, een barrière of een meetopstelling die observatie van dichtbij overbodig maakt.
Tot slot
Een dichtheidsproef oogt onschuldig: je zet een vat onder druk en kijkt of het lekt. Het ongeval toont hoeveel energie er in die handeling schuilt zodra er perslucht in het spel is. De testprocedure is belangrijk: de maximumdruk, de keuze tussen lucht en water, de inspectie vooraf en de zone errond.
