In een grootschalige Amerikaanse studie met werkzoekenden met sociale angststoornis werd aangetoond dat psychische klachten (in het bijzonder sociale angst en depressie) een meetbaar negatieve impact hebben op het aantal uren dat iemand werkt. Wie meer angst of depressieve klachten ervaart, werkt nadien gemiddeld minder. Deze bevinding bevestigt wat velen op de werkvloer al aanvoelen: mentale gezondheid is een bepalende factor voor duurzaam werk. Maar hoe kunnen werkgevers daar proactief op inspelen?
Sociale angst en depressie: stille verstoorders van werk
Sociale angst en depressieve symptomen zijn wereldwijd belangrijke oorzaken van verminderde arbeidsparticipatie. Eerdere studies toonden al verbanden tussen depressie en werkloosheid, maar deze nieuwe longitudinale studie onderzocht voor het eerst in beide richtingen het verband tussen het aantal gewerkte uren en de evolutie van mentale klachten, over een periode van bijna een jaar.
De belangrijkste conclusie? Hogere niveaus van sociale angst of depressie voorspelden consequent een lager aantal gewerkte uren in de daaropvolgende maanden. Opvallend was dat het omgekeerde verband (= meer werken leidt tot minder klachten) niet statistisch significant was. Werken op zich lijkt dus niet voldoende te zijn om psychische klachten te doen afnemen.
Waarom beïnvloeden angst en depressie werkgedrag?
De studie wijst op plausibele mechanismen: mensen met sociale angst vermijden werkcontexten uit vrees voor negatieve evaluaties of sociale situaties, terwijl depressie leidt tot verminderde motivatie, zelfvertrouwen en energie. In plaats van geleidelijk op te bouwen, leidt dit tot een neerwaartse spiraal: minder werkervaring → minder blootstelling → minder herstel.
Ook opvallend: deelnemers met een voorgeschiedenis van middelenmisbruik werkten gemiddeld meer uren dan anderen. Of dit een echt causaal verband is, of een toevalsbevinding, blijft onduidelijk. De onderzoekers zelf vermoeden dat het lage gemiddeld aantal gewerkte uren (13 tot 19 uur per week) hierin mogelijk een rol speelt.
Visuele weergave van padmodellen.
Wat betekenen deze resultaten voor HR en preventie?
De implicaties zijn helder. Werkgevers en preventiediensten kunnen mentale gezondheid niet los zien van arbeidsparticipatie. Een werknemer die vaak uitvalt, parttime werkt of geleidelijk afbouwt, kampt mogelijk met onderliggende sociale angst of depressie; zelfs als dat (nog) niet gediagnosticeerd is.
Een aantal reflectieve vragen voor organisaties:
-
Hoe toegankelijk zijn psychologische hulp en coaching bij ons?
-
Wordt mentale kwetsbaarheid erkend in het verzuimbeleid?
-
Krijgen leidinggevenden tools om signalen van vermijding, terugtrekking of uitputting te herkennen?
Praktische hefbomen voor organisaties
Hoewel dit onderzoek zich focuste op een klinische doelgroep in de VS, zijn er heel wat lessen die ook voor Belgische werkgevers relevant zijn:
-
Verlaag de drempel naar hulp: Zorg dat werknemers makkelijk in contact komen met een interne vertrouwenspersoon, externe psycholoog of preventieadviseur. Een eenvoudige digitale wegwijzer naar mentale ondersteuning kan al het verschil maken.
-
Erken mentale kwetsbaarheid als werkbelemmering: Zie mentale klachten niet alleen als “privékwestie” maar als een reële belemmering voor inzetbaarheid, net zoals rugklachten of gehoorverlies.
-
Integreer mentale gezondheid in terug-naar-werktrajecten: Combineer re-integratie niet alleen met fysieke werkbelasting maar ook met psychologische draagkracht.
-
Pas de werkcontext aan waar mogelijk: Denk aan stille ruimtes, flexibele werktijden voor therapiesessies, of het geleidelijk heropbouwen van werkuren na afwezigheid.
Tot slot: meer dan cijfers
Mentale gezondheid laat zich niet altijd vangen in een afwezigheidspercentage of een medische diagnose. Deze studie maakt zichtbaar wat vaak onder de radar blijft: het stille wegzakken van werkcapaciteit door onzichtbare psychische belasting. Preventie begint bij erkenning, gevolgd door kleine maar structurele aanpassingen. En misschien ook met de simpele vraag van een leidinggevende: “Hoe gaat het écht met je?”
Bron: Losiewicz O et al. (2025). Bidirectional Relationships Between Hours Worked and Social Anxiety and Depression Symptoms: A Longitudinal Study. Psychiatric Research and Clinical Practice, 7(1), 9–17.
