De Europese regelgeving rond gevaarlijke stoffen staat niet stil. Tijdens een recente aflevering van de Safer Chemicals podcast bespraken Roberto Scazzola en Maria del Rosario Ottati, voorzitters van respectievelijk het Risk Assessment Committee (RAC) en het Socio-Economic Analysis Committee (SEAC), de nieuwste stand van zaken rond PFAS, bisfenol A en chroom VI. Hun boodschap is duidelijk: er zijn belangrijke evoluties op til die impact zullen hebben op tal van sectoren – en dus ook op het werk van preventieadviseurs.
PFAS: brede aanpak, sector per sector
De EU werkt aan een van de grootste restrictievoorstellen ooit: een groepsverbod op per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS), bekend om hun hardnekkigheid en schadelijke effecten. De analyse spitst zich nu toe op toepassingen in onder meer medische hulpmiddelen, smeermiddelen, transport en elektronica.
Wat betekent dit concreet?
-
In de medische sector gaat het om katheters, implantaten, wondverbanden en verpakking, met geschatte emissies tot 12.000 ton PFAS in 30 jaar.
-
Voor smeermiddelen (auto-industrie, voeding, machinebouw) lopen de emissies op tot maar liefst 50.000 ton.
-
Ook in elektronica en halfgeleiders zijn PFAS essentieel vanwege hun thermische stabiliteit en elektrische isolatie.
Deze cijfers tonen het belang van de restrictie aan. Tegelijkertijd erkennen de commissies dat vervangmiddelen vaak nog niet voorhanden zijn, wat leidt tot sectorale uitzonderingen en vrijwillige initiatieven.
Wat kun jij als preventieadviseur doen?
-
Breng in kaart waar binnen jouw organisatie PFAS-houdende producten worden gebruikt.
-
Ga in gesprek met leveranciers over alternatieven.
-
Bereid je voor op strengere regels tegen eind 2025 en informeer tijdig je aankoop- of R&D-teams.
Regrettable substitution vermijden
Een belangrijk leerpunt uit de transportsector: niet elke vervanging is een verbetering. Zo werd bariumchromaat geïdentificeerd als een “spijtige substitutie” voor chroom VI. De Europese aanpak mikt daarom op groepsrestricties: clusters van verwante stoffen tegelijk reguleren, om “kat in de zak”-effecten te voorkomen.
Pragmatische aanbeveling:
- Bouw expertise op over chemische risico’s per productgroep, niet per individuele stof. Zo voorkom je dat een “oplossing” straks verboden wordt.
Chroom VI: nieuw restrictievoorstel op komst
De Europese Commissie vroeg in 2023 aan ECHA om een nieuw restrictievoorstel uit te werken voor zeswaardig chroom, een gekende kankerverwekkende stof die voorkomt in coatings, pigmenten en roestwerende toepassingen. Het voorstel is intussen goedgekeurd voor inhoudelijke evaluatie.
Wat verandert er?
-
Bedrijven krijgen te maken met strengere voorwaarden, bovenop bestaande REACH-autorisaties.
-
Ook afgeleide stoffen zoals bariumchromaat vallen binnen het vizier.
Wat kun je nu al doen?
-
Herbekijk of je processen of leveranciers nog gebruik maken van chroom VI.
-
Evalueer alternatieven, mét oog voor performantie én gezondheidsimpact.
Bisfenol A: de grenswaarde daalt met een factor 80
Bisfenol A (BPA), bekend van plastic verpakkingen, epoxyharsen en kassatickets, krijgt een nieuwe bindende grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling. De risicocommissie stelt een drastische verlaging voor: van 2 mg/m³ naar 0,024 mg/m³.
Waarom deze aanpassing?
-
Nieuwe data tonen gezondheidsrisico’s, ook bij lagere doses.
-
De focus verschuift van enkel carcinogenen naar ook reprotoxische stoffen.
-
De OEL (occupational exposure limit) wordt bindend in alle lidstaten.
Tip:
-
Laat nagaan of werknemers in productie of onderhoud nog in contact komen met BPA (bv. bij kunststofbewerking).
-
Voorzie geschikte ademhalings- en huidbescherming waar nodig.
Horizontale lessen: complexiteit, consistentie en communicatie
Het Europese restrictiebeleid rond schadelijke stoffen is ambitieus én complex. Commissies worstelen met:
-
de enorme hoeveelheid data en reacties (bv. 1.200 consultatiecommentaren enkel voor elektronica),
-
uiteenlopende substitutie-uitdagingen per sector,
-
de nood aan consistentie tussen vroege en latere beslissingen.
Toch zien de experts lichtpunten: het proces versnelt voor toekomstige groepsrestricties, de samenwerking met stakeholders groeit, en Europa positioneert zich als wereldwijde voortrekker.
Wat betekent dit voor België?
Deze ontwikkelingen lijken wellicht nog abstract of veraf, ze zullen hun weg vinden naar de werkvloer:
-
via aangepaste productnormen en CE-markeringen,
-
via aangescherpte grenswaarden in de Codex Welzijn op het Werk,
-
via verhoogde controles op substitutiebeleid en chemicaliënbeheer.
Reflectievraag:
- Hoe veerkrachtig is jouw organisatie als het gaat om de substitutie van gevaarlijke stoffen? En wie draagt de regie?
Tot slot: blijf op de hoogte
De komende maanden volgen verdere besprekingen over PFAS-productie, halfgeleiders, en energietoepassingen. ECHA organiseert open infosessies en publiceert alle updates online. Preventieadviseurs doen er goed aan om die signalen tijdig op te pikken, en ze door te vertalen naar beleid op de werkvloer.
