Er komt een nieuw KB aan over persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). Het advies nr. 237 van de Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk laat ons al toe de inhoud ervan te kennen. Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste wijzigingen.
Ten laatste op 20 november 2021 verschijnt een nieuw koninklijk besluit tot wijziging van boek IX, titel 2 betreffende persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) van de codex over het welzijn op het werk. Uiterlijk dan moet namelijk de EU richtlijn 2019/1832 van de Commissie van 24 oktober 2019 zijn omgezet. Deze richtlijn voorziet wijziging van de bijlagen I, II en III bij Richtlijn 89/656/EEG van de Raad met betrekking tot zuiver technische aanpassingen. Deze aanpassingen moeten ook worden doorgevoerd in de huidige bijlage IX.2-2 van de codex.
De huidige bijlage geeft per PBM de risico’s aan waarvoor het ter beschikking stellen van dit PBM noodzakelijk is. De bijlage III bij de EU richtlijn daarentegen vertrekt van de verschillende risico’s en geeft per risico weer, welke PBM desgevallend moeten gebruikt worden. Dit is een veel logischere aanpak dan deze die momenteel voorzien wordt in de codex over het welzijn op het werk. Daarom wordt er in dit ontwerp van koninklijk besluit voor geopteerd om de benadering van de Europese richtlijn te volgen. Voortaan zal per risico worden bepaald welk PBM kunnen/moeten gebruikt worden.
Deze nieuwe benadering heeft geleid tot een analyse van de huidige bepalingen van de codex, waarbij vastgesteld werd dat de Belgische wetgeving op een aantal punten strenger is. Om het beschermingsniveau niet te verlagen, worden de in de Belgische wetgeving voorziene beschermingsmiddelen en risico’s overgenomen in de nieuwe bijlage IX.2-2 van de codex.
De volgende punten geven een overzicht van de belangrijkste wijzigingen.
1. Fysisch-mechanisch. Aan het risico op vallende voorwerpen wordt het vervoer van producten op hoofd en schouders toegevoegd. Aan het risico op afschuring, perforatie of snijwonden worden kwetsende projecties toegevoegd. Aan het risico op verstrikking, o.a. van het haar, en beklemming wordt het beschermend hoofddeksel toegevoegd.
2. Fysisch thermisch: hitte. Aan de voorbeelden van activiteiten waarvoor een beschermingsschort en handschoenen moeten gedragen worden, wordt het hanteren van hete massa’s toegevoegd. Aan de voorbeelden van activiteiten waarvoor beschermingskledij vereist is, wordt het hanteren van hete massa’s of werkzaamheden in de nabijheid daarvan toegevoegd.
3. Fysisch thermisch: koude. Aan de omschrijving van het risico wordt ook neerslag toegevoegd zodat het duidelijk is dat hiervoor beschermende kledij met inbegrip van een hoofddeksel noodzakelijk zijn.
4. Fysisch: niet-ioniserende straling met inbegrip van zonlicht. Bij de bescherming van het hoofd door middel van petten en helmen (hoofddeksel) worden in de voorbeelden van de activiteiten ook de werkzaamheden bij uitzonderlijke temperaturen vermeld. Wat de bescherming van de ogen betreft, wordt infrarode straling expliciet toegevoegd, evenals de bewerkingen waarbij lampen met elektrische lichtboog of andere bronnen van ultraviolette stralen worden gebruikt. Wat de beschermingshandschoenen betreft, wordt expliciet melding gemaakt van las- of snijwerk van metalen met de elektrische lichtboog en alle bewerkingen waarbij lampen met elektrische lichtboog of andere bronnen van ultraviolette stralen worden gebruikt.
5. Fysisch: ioniserende straling. De rubriek 13 van bijlage IX.2-2 van de codex wordt hier overgenomen en in overleg met het FANC volledig herzien. Wat de bescherming van ogen en handen betreft, worden de activiteiten nader gepreciseerd: bereiding en behandeling van radioactieve stoffen of producten die ze bevatten, het hanteren van radioactieve producten o.a. in het kader van wetenschappelijk onderzoek, schoonmaakwerkzaamheden in lokalen waarin radioactieve stoffen aanwezig zijn, laboratoria. Wat de beschermingsschort betreft, worden de volgende activiteiten toegevoegd: bereiding en behandeling van natuurlijke of kunstmatige radioactieve stoffen of producten die ze bevatten, contact met radioactief water, schoonmaakwerkzaamheden in lokalen waarin radioactieve stoffen of producten aanwezig zijn. Wat het beschermingshoofddeksel betreft, wordt meer algemeen gesteld dat dit nodig kan zijn op werkplekken en inrichtingen waar er blootstelling is aan ioniserende stralingen en in laboratoria. Wat de beschermende kleding betreft, worden de volgende activiteiten toegevoegd: bereiding en behandeling van radioactieve stoffen of producten die ze bevatten, contact met radioactief water, schoonmaakwerkzaamheden in lokalen waarin radioactieve stoffen aanwezig zijn, laboratoria. Het gebruik van ademhalingsapparatuur wordt uitdrukkelijk opgenomen, terwijl dit niet het geval is in de richtlijn. Aangezien het gebruik van fluorescerende verf op basis van radioactieve elementen is verboden, wordt deze activiteit niet meer vermeld bij de voorbeelden van activiteiten.
6. Chemische agentia. Om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de bewoordingen van de huidige codex over het welzijn op het werk worden in de titel van deze rubriek de woorden “ kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische agentia ” toegevoegd. De bewoordingen “ tijdens de werkzaamheden waarbij de blootstelling niet kan vermeden worden door preventiemaatregelen, zoals voorzien in de artikelen VI.2-4, VI.2-5, VI.2-7 en VI.2-8 ” worden geschrapt’, aangezien het gebruik van een PBM steeds de laatste preventiemaatregel is volgens de hiërarchie van de preventiemaatregelen. Bij blootstelling aan kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische agentia worden alle vormen van blootstelling bedoeld (vast, vloeistof, gassen en dampen) en worden alle categorieën van PBM toegepast. De onderhouds-, verbouwing-, renovatie- en afbraakwerkzaamheden worden expliciet vermeld bij alle PBM’s in de categorie aerosolen bij vaste stoffen en bij het PBM “Hoofddeksel” in de andere categorieën van chemische agentia. De straalbewerkingswerkzaamheden, zoals zandstralen worden expliciet als voorbeeld vermeld bij de beschermingshandschoenen en beschermkledij, in de categorie aerosolen en bij de ademhalingstoestellen in de categorie gassen en dampen.
7. Biologische agentia. Wat het dragen van beschermende kledij zoals een schort betreft, wordt bij de opsomming van de sectoren in de laatste kolom het wegenonderhoud toegevoegd voor de verschillende soorten risico’s verbonden aan biologische agentia. Wat het dragen van beschermende kledij zoals een schort en het gebruik van handschoenen betreft, worden in de laatste kolom ook de labo’s voor lijkschouwing, de begrafenissector en de afvalverwerking als voorbeelden toegevoegd voor de verschillende soorten risico’s verbonden aan biologische agentia.
8. Overige risico’s. Zichtbaarheid (niet-zichtbaarheid): in deze categorie wordt de kledij met signaalfunctie opgenomen. De werken aan nutsvoorzieningen en de werkzaamheden op en langs de openbare weg waarbij het verkeer tijdens de duur van de werkzaamheden niet wordt verboden, worden toegevoegd aan de lijst van voorbeelden van activiteiten. Bij de voorbeelden van sectoren worden de volgende diensten vermeld: vuilnisophaaldiensten, brandweerdiensten, eerstehulpdiensten, diensten voor dringende verzorging, pechbestrijdingsdiensten en wegenonderhoud. Er wordt een risicocategorie toegevoegd, nl. de inhalatie van stof dat geen gevaarlijke chemische agentia bevat, waarvoor het nodig kan zijn stofmaskers te gebruiken.
Er wordt ook nog een bijlage IX.2-3 toegevoegd die de volledige overname is van de bijlage II bij de richtlijn en die deels overeenstemt met de huidige bijlage IX.2-2. Zo wordt dus nog steeds een opsomming gegeven van de verschillende PBM’s en de risico’s waartegen zij bescherming bieden.
De Hoge Raad PBW heeft een unaniem positief advies gegeven inzake het ontwerp van koninklijk besluit. Er zijn wel nog enkele vragen tot aanpassing, die voornamelijk handelen over verduidelijkingen en aanpassingen van de gebruikte terminologie. Het nieuwe KB zal op zich geen zware inhoudelijke wijzigingen inhouden, maar wel een logischere benadering die vertrekt van de verschillende risico’s in plaats van de PBM’s.
