Artikel

Meer maatwerk nodig tegen gevolgen nachtwerk

Het RIVM en TNO hebben onderzoek gedaan naar de 1,2 miljoen nachtwerkers in Nederland. Het is bekend dat nachtwerkers meer risico lopen op slaapproblemen, diabetes en hart- en vaatziekten. De onderzoekers hebben nu ook gekeken naar hoe werknemers het draaien van nachtdiensten zélf ervaren. Hieruit blijkt dat werkgevers meer maatwerk moeten bieden om de negatieve gevolgen van nachtwerk te verminderen.

Voor- en nadelen

Negatieve gevolgen van nachtwerk zijn onder meer lichamelijke en mentale klachten. Zo zijn nachtwerkers vaker vermoeid en ervaren ze door hun afwijkende ritme minder ruimte voor sociale activiteiten. Positieve punten zijn er ook: onder meer toeslagen en de rust en sfeer in de nacht worden ervaren als een voordeel.

Een interessante bevinding, is dat voor nachtwerkers begrip en steun van de omgeving belangrijk zijn. Dat geldt niet alleen voor de ervaren belasting, maar vooral ook voor de werk-privé-balans.

In het onderzoek is niet nagegaan wat voor nachtwerkers zwaarder weegt, de voor- of de nadelen.

Arbeidsongevallen

Sectoren waarin vaak in de nacht wordt gewerkt, zijn de logistiek, gezondheidszorg en de industrie. In alle sectoren hebben nachtwerkers een grotere kans op arbeidsongevallen: anderhalf keer zo groot als werknemers zonder nachtwerk.

Op andere arbeidsgebonden aandoeningen, zoals burn-outklachten en chronische ziekten, lopen nachtwerkers overigens een (iets) kleiner risico dan mensen die nooit ’s nachts werken. Volgens de onderzoekers speelt hier mogelijk mee dat de groep nachtwerkers die het volhoudt om in de nacht te werken relatief gezond is; het zogenaamde “healthy worker effect”.

Oplossingen en alternatieven

Hoe iemand nachtwerk waardeert, hangt vooral af van de ervaren gezondheidseffecten. Mensen die goed functioneren, waarderen het nachtwerk. Maar er zijn ook mensen die het nachtwerk als minder prettig ervaren, bijvoorbeeld omdat ze vooral in de zomermaanden overdag lastig kunnen slapen na een nachtdienst.

Om de negatieve gevolgen van nachtwerk te beperken, is werknemers gevraagd naar oplossingen. Zij kwamen met voorstellen als het beperken van werktaken bij een hoge werkdruk. Ook stellen ze alternatief vervoer voor om veilig thuis te komen, of een hotelovernachting.

Ook werkgevers kunnen bijdragen. Daarbij kun je denken aan voorlichting, een cursus, aangepaste voeding, of aangepaste slaap. Denk bijvoorbeeld aan een powernap die ingevoerd kan worden.

De preventieadviseur kan een belangrijke rol spelen bij het verminderen van de negatieve gevolgen van nachtwerk voor werknemers. Een eerste stap is om bewustwording te creëren bij werkgevers over de impact van nachtwerk op de gezondheid en het welzijn van werknemers. Dit kan door middel van voorlichting en het aanreiken van wetenschappelijke inzichten en praktische tips. Daarnaast is het belangrijk om samen met werkgevers en werknemers te zoeken naar maatwerkoplossingen die passen bij de specifieke werksituatie en individuele behoeften van de werknemer.

Bronnen:

NVVK – Meer maatwerk nodig tegen gevolgen nachtwerk https://www.veiligheidskunde.nl/artikelen/nieuws/openbaar/2023/2023-3/meer-maatwerk-nodig-tegen-gevolgen-nachtwerk

NOS – Onderzoek nachtwerk: meer maatwerk nodig om klachten aan te pakken https://nos.nl/artikel/2467666-onderzoek-nachtwerk-meer-maatwerk-nodig-om-klachten-aan-te-pakken

Elke week één mail met een persoonlijk essay en de artikels van die week.