Op 19 augustus 2026 verscheen in het Scandinavian Journal of Work, Environment & Health een Koreaanse cohortstudie over lange werkuren en cariës. Park en Ahn analyseerden 1.136.767 persoonsbezoeken uit de Kangbuk Samsung Health Study, verzameld tussen 2013 en 2024. Wie meer dan 52 uur per week werkte, had een licht verhoogde kans op minstens één aangetast gebitselement bij klinisch tandonderzoek door een tandarts.
Wat de cijfers betekenen
De gecorrigeerde odds ratio bedraagt 1,024, met een betrouwbaarheidsinterval van 1,007 tot 1,041. De ruwe odds ratio was 1,183, de gecorrigeerde 1,024. Het verschil tussen die twee cijfers vertelt het meeste. Het grootste deel van het ruwe verband werd verklaard door leeftijd, geslacht en opleidingsniveau. Wat na correctie overblijft, is een fractie van wat de ruwe cijfers suggereren.
Statistische significantie zegt hier eigenlijk weinig. Bij ruim een miljoen observaties wordt vrijwel elk klein verband significant. Een odds ratio van 1,024 komt neer op ongeveer 2,4 procent hogere kansen op individueel niveau. De auteurs zijn daar zelf voorzichtig over en verwijzen naar de populatieschaal als reden waarom het toch telt.
Lees ook: Nieuw onderzoek: Langdurig overwerk laat sporen na in het brein
Het verband was sterker bij wie naar de tandarts ging en voor het slapen poetste
Bij wie het voorbije jaar een tandarts bezocht, lag de odds ratio op 1,048. Bij wie dat niet deed op 1,009. Wie geregeld poetste voor het slapengaan kwam uit op 1,027, tegenover 0,998 bij wie dat zelden deed. Bij hooggeschoolden bedroeg de odds ratio 1,082, tegenover 1,018 bij wie hoogstens secundair onderwijs volgde. Alle drie de interacties waren statistisch significant en bleven overeind in de vier gevoeligheidsanalyses.
Dat patroon loopt tegen de veronderstelde causale keten in. Als lange werkuren cariës veroorzaken doordat ze de mondverzorging verdringen, verwacht je het sterkste effect bij wie die verzorging al verwaarloost. Maar het omgekeerde werd gevonden. De auteurs verklaren dat met detectie: wie regelmatig bij de tandarts komt, laat subklinische letsels vaststellen die anders onopgemerkt blijven. Bij wie slecht poetst of lager geschoold is, ligt de basislast al hoog, waardoor een klein extra risico moeilijk zichtbaar wordt.
Bij vrouwen lag de odds ratio op 1,079, bij mannen op 1,021
Dit sekseverschil was de meest consistente bevinding van de studie. Het hield stand in alle gevoeligheidsanalyses, met een p-waarde voor interactie van 0,0025. De auteurs bieden twee verklaringen aan. Biologisch verwijzen ze naar lagere speekselvloed, lagere speeksel-pH en hormonale schommelingen, waardoor het mondmilieu bij vrouwen kwetsbaarder zou zijn. Sociaal verwijzen ze naar de dubbele last van betaald en onbetaald werk, die de ruimte voor preventieve tandzorg verder inperkt.
Beide verklaringen blijven speculatief. De studie voerde geen mediatieanalyse uit en kan dus niet aantonen welk mechanisme werkt. De auteurs melden bovendien dat de uitgesloten deelnemers vaker vrouw en lager geschoold waren, wat de schattingen eerder afzwakt dan versterkt.
Lees ook: Lange werkdagen en ploegenarbeid: Een risico voor suïcidale gedachten
De blootgestelde groep kromp van 23,0 naar 4,1 procent
Over de studieperiode daalde het aandeel persoonsbezoeken met meer dan 52 werkuren per week van 23,0 procent in 2013 naar 4,1 procent in 2024. De auteurs schrijven die daling toe aan Koreaanse hervormingen van de arbeidsduurwetgeving. De drempel van 52 uur is trouwens rechtstreeks ontleend aan de Koreaanse regelgeving rond overwerk.
Ook de onderzochte populatie vraagt voorzichtigheid. Tussen 70 en 77 procent van de deelnemers was man, en tussen 88 en 92 procent had hoger onderwijs gevolgd. Het gaat om mensen die vrijwillig deelnemen aan uitgebreide gezondheidsscreenings. De cariësprevalentie in de steekproef daalde intussen van ongeveer 24 naar 15 procent. Wie deze cijfers naar een Vlaamse werkpopulatie wil vertalen, moet eerst weten hoeveel medewerkers daar überhaupt die urendrempel halen.
Uitgestelde zorg is een bruikbaarder signaal dan cariës zelf
Het mechanisme dat in deze literatuur telkens terugkeert, is tijdschaarste. Zware tijdseisen verdringen zorg die uitstelbaar lijkt, en preventieve tandzorg staat bovenaan dat lijstje. Dat signaal is in de eigen praktijk beter bruikbaar dan de uitkomst die de studie meet.
Wekelijks een persoonlijk essay plus het artikeloverzicht in je mailbox? Schrijf je in via onderstaande link.
