Een goed loon alleen volstaat niet voor tevreden en betrokken medewerkers. De kwaliteit van de werkplanning, met name de voorspelbaarheid, stabiliteit en controle over de werkuren, blijkt een belanrgijke pijler van jobkwaliteit. Toch blijkt uit Amerikaans onderzoek dat 62% van de werknemers géén kwalitatief werkrooster heeft, met negatieve gevolgen voor welzijn, financiële zekerheid én bedrijfsresultaten.
De meeste werknemers in de VS hebben geen hoogwaardige werkroosters.
Wat verstaan we onder een “kwalitatief werkrooster”?
De American Job Quality Study nam de ervaringen van meer dan 18.000 Amerikaanse werknemers onder de loep. Eén van de vijf onderzochte dimensies was de kwaliteit van het werkrooster. Die werd bepaald op basis van drie elementen:
-
Voorspelbaarheid: de werkplanning is minstens twee weken op voorhand gekend.
-
Stabiliteit: het aantal werkuren per week varieert niet meer dan 25%, tenzij op verzoek van de werknemer.
-
Controle: de werknemer heeft inspraak in minstens twee aspecten van de planning (bv. aantal uren, werkdagen of ad-hoc afwezigheden).
Een gebrek aan één of meer van deze aspecten leidt tot wat de studie een “laagkwalitatieve werkplanning” noemt. En die komt helaas nog veel voor.
Wie loopt het meeste risico op planningstress?
De studie toont dat de combinatie van deeltijds werk en een lagere opleidingsgraad vaak leidt tot minder kwalitatieve werkplanningen.
-
Deeltijds werk: 34% van de parttimers heeft een laagkwalitatieve werkplanning, tegenover 25% bij voltijdse medewerkers. Toch zijn er ook parttimers (39%) die net wél goede planningsvoorwaarden rapporteren. Deeltijds werk is dus geen zwart-wit verhaal.
-
Opleidingsniveau: Werknemers zonder diploma hoger onderwijs rapporteren vaker lage roosterkwaliteit (31%). Maar ook bij bachelor- of mastergediplomeerden zijn er signalen van planningsproblemen (22 tot 26%).
Kortom: dit is geen randfenomeen. Het treft mensen in uiteenlopende sectoren, van retail tot administratie, van productie tot zorg.
Deeltijdwerknemers en werknemers zonder universitair diploma hebben vaker te maken met slechte werkroosters.
De impact op welzijn en financiële zekerheid
De cijfers liegen er niet om:
-
57% van de medewerkers met een laagkwalitatieve planning ervaart geregeld conflicten tussen werk en privéleven.
-
38% geeft aan financieel maar net rond te komen of zelfs moeilijk de eindjes aan elkaar te knopen.
-
Hun algemene werktevredenheid ligt ongeveer één punt lager (op een schaal van 0 tot 10) dan bij medewerkers met een kwalitatieve planning.
Kwaliteit van de planning, evenwicht tussen werk en privéleven en financiële stabiliteit.
Een getuigenis uit de studie maakt dit concreet:
“Als ik maar 38 in plaats van 40 uur werk, maakt dat echt een verschil. Ik kom dan moeilijk uit met mijn budget,” zegt Jenny, een retailmedewerker.
Tegelijk tonen andere voorbeelden de kracht van flexibiliteit:
“Ik pas mijn uren aan tijdens het schooljaar om mijn kleinkinderen op te vangen. Op vrijdag werk ik dan wat langer. Die vrijheid maakt alles draaglijk,” vertelt Rob, een onderhoudsmedewerker.
De boodschap is duidelijk: goede planningen zorgen niet alleen voor meer rust en regelmaat, maar ook voor meer verbondenheid met het werk.
Kwaliteit van de planning en welzijn.
Wat kunnen organisaties hiermee?
De studie besluit dat slechte planningen niet alleen nadelig zijn voor werknemers, maar ook voor werkgevers en de economie in brede zin:
-
Ze verhogen het risico op burn-out en personeelsverloop.
-
Ze ondermijnen klantentevredenheid en productiviteit.
-
Ze beperken de koopkracht en dus de economische circulatie.
Gelukkig is er ook goed nieuws: betere planningspraktijken leiden aantoonbaar tot meer tevredenheid én betere resultaten. In retail werden verbeterde werkroosters gelinkt aan lagere loonkosten én hogere verkoopcijfers. Ook in administratieve functies bleek personeelsverloop af te nemen bij meer voorspelbaarheid en controle.
Reflectievragen voor werkgevers
-
Hebben wij zicht op de voorspelbaarheid en stabiliteit van werkroosters in onze organisatie?
-
In welke mate hebben medewerkers inspraak in hun planning?
-
Hoe houden wij rekening met werk-privébalans bij het opstellen van uurroosters?
-
Kunnen we testprojecten opzetten met verbeterde planningsvormen, en de impact meten op retentie en werkbeleving?
Tot slot: een pleidooi voor goed werk
De kwaliteit van werk zit niet alleen in de functietitel of de loonschaal. Wie streeft naar werkbaar werk, moet ook durven kijken naar roosters, flexibiliteit en autonomie. Net zoals ergonomie of psychosociaal welzijn verdient de werkplanning een plaats in het preventiebeleid én in het HR-beleid.
Misschien is het tijd om de vraag “Heb je een goed loon?” wat vaker te vervangen door: “Heb je een rooster waarop je kan bouwen?”
Bron: American Job Quality Study, Gallup & partners, 2025.
