Generatieve AI (GenAI) zal naar verwachting een kwart van de jobs wereldwijd beïnvloeden, maar eerder via taaktransformatie dan volledige vervanging. Dat blijkt uit een nieuw ILO–NASK-rapport dat een verfijnde wereldwijde index ontwikkelde om de impact van GenAI op werk bloot te leggen. De studie vormt een bruikbaar beleidsinstrument voor wie de arbeidsmarkt toekomstbestendig wil maken.
Nieuwe index brengt blootstelling aan GenAI in kaart
De Refined Global Index of Occupational Exposure is gebaseerd op bijna 30.000 taken uit het Poolse beroepsclassificatiesysteem, dat in lijn is met de internationale ISCO-08-nomenclatuur. De onderzoekers combineerden scores van AI-modellen met bevragingen van 1.640 werkenden en experten in verschillende beroepen. Resultaat: een robuust scoringssysteem dat taken indeelt in vier blootstellingsgradiënten, gaande van beperkte invloed tot potentieel volledige automatiseerbaarheid.
Deze aanpak vertrekt van het besef dat een beroep uit vele taken bestaat — en dat het vooral die taken zijn waarop technologie vat krijgt. Voor preventieadviseurs is dit essentieel: taaktransformatie betekent werkhervorming, herscholing én psychosociale aanpassing.
Enkele markante cijfers
-
Wereldwijd bevindt 25% van de jobs zich in beroepen met GenAI-blootstelling.
-
3,3% van de jobs wereldwijd valt in de hoogste blootstellingscategorie (Gradient 4). In die categorie is de blootstelling bij vrouwen 4,7%, bij mannen slechts 2,4%. In rijke landen stijgt dit verschil naar 9,6% vs. 3,5%.
-
Clerical jobs (administratie, data-entry, secretariaat) zijn het meest blootgesteld, omdat GenAI hier veel repetitieve cognitieve taken kan overnemen.
-
Professionele beroepen (bv. juridische, journalistieke, financiële of IT-functies) zien een stijgende blootstelling door de snelle ontwikkeling van gespecialiseerde AI-tools.
-
Automatisering is meestal gedeeltelijk. Veel taken blijven afhankelijk van menselijke context, beoordeling of interactie, wat maakt dat GenAI vaak als assistent fungeert — niet als vervanger.
Verwachtingen van de impact op het werkgebied.
Wereldwijde schattingen van beroepen die mogelijk worden blootgesteld aan GenAI (% van de werkgelegenheid per geslacht).
Taaktransformatie boven jobverlies
De studie benadrukt: GenAI leidt in de meeste gevallen tot herverdeling van taken en niet tot onmiddellijke jobverdwijning. Taken worden heringedeeld, hertekend of ondersteund door AI. In beroepen waar digitale vaardigheden ontbreken, kan dit wél voor druk zorgen.
Dat leidt tot concrete beleidsvragen:
-
Hoe bereiden we werknemers voor op veranderende taken?
-
Welke opleidingen en begeleiding zijn nodig?
-
Hoe behouden we werkbaarheid, autonomie en zingeving in AI-ondersteunde jobs?
Risico’s op ongelijkheid
De blootstelling aan GenAI is ongelijk verdeeld:
-
Vrouwen zijn disproportioneel vertegenwoordigd in sterk blootgestelde beroepen zoals administratie, callcenters en boekhouding.
-
Werknemers in cognitief-intensieve beroepen krijgen eerder met taakverschuiving dan met taakverlies te maken.
-
Laaggeschoolde arbeiders of werknemers zonder digitale vaardigheden kunnen net uit de boot vallen, omdat zij minder kans maken op omscholing of AI-gebruik.
Implicaties voor welzijnsbeleid en preventie
Voor preventieadviseurs biedt dit rapport concrete aanknopingspunten:
-
Werkpostanalyse updaten: Ga na welke taken onder GenAI-druk staan en waar menselijke tussenkomst onmisbaar blijft.
-
Risicoanalyse psychosociale belasting: Taakonzekerheid, herscholingsdruk en perceptie van vervangbaarheid kunnen leiden tot stress of motivatieverlies.
-
Proactieve vorming: Stimuleer opleiding rond digitale vaardigheden, AI-geletterdheid en kritisch gebruik van GenAI in risicoberoepen.
-
Organisatorische dialoog: Betrek werknemers bij het vormgeven van AI-ondersteund werk. Vermijd top-down implementaties die tot weerstand leiden.
Conclusie: GenAI is geen dreiging, tenzij we passief blijven
Generatieve AI is een krachtige technologie die het werklandschap hervormt. De impact op werkbaarheid hangt af van hoe organisaties, overheden en preventieadviseurs ermee omgaan. Het ILO–NASK-instrument toont waar die impact zich voordoet en hoe beleidskeuzes een verschil maken.
Door anticipatief te werken, kunnen we GenAI inzetten als hefboom voor betere jobs in plaats van als bedreiging. Ook preventieadviseurs kunnen hierin een rol spelen: zij vormen de schakel tussen technologie en menselijke werkbaarheid.
👉 Het volledige rapport is beschikbaar via deze link.
