Lithiumionbatterijen zijn overal: van elektrische fietsen tot industriële heftrucks. Maar hun opmars brengt ook nieuwe risico’s met zich mee. Het eindwerk van Hendrik Branders toont aan dat bedrijven vaak onvoldoende voorbereid zijn op de brand- en veiligheidsrisico’s bij de opslag, het transport en het opladen van deze batterijen. Zijn conclusie: zonder aangepast beleid zet men werknemers, infrastructuur en continuïteit op het spel.
De risico’s: klein toestel, groot gevaar
Hoewel de batterij in een smartphone relatief klein is, gelden dezelfde chemische en elektrische risico’s ook voor de grote varianten in magazijnen of werkplaatsen. Thermische runaway (een kettingreactie waarbij de batterij oververhit en ontbrandt) kan leiden tot hevige branden die moeilijk te blussen zijn. Voeg daarbij het risico op toxische gassen en explosies, en het is duidelijk dat klassieke brandbestrijdingsmiddelen vaak tekortschieten.
Het mechanisme van thermische runaway.
Opslag en transport vragen duidelijke richtlijnen
Het onderzoek toont dat opslag vaak ad hoc gebeurt, zonder rekening te houden met internationale richtlijnen (zoals ADR voor transport en PGS 37 voor opslag). Belangrijke aandachtspunten zijn:
-
Compartimentering van opslagruimtes om brandoverslag te beperken.
-
Detectie en monitoring van temperatuur en gassen.
-
Beperking van stock: hoe minder batterijen samen, hoe kleiner het risico.
-
Veilig transport met goedgekeurde verpakkingen en etikettering.
Opslag van lithiumbatterijen in het magazijn, zonder veiligheidsmaatregelen.
Beleidsaanpak: preventie structureel verankeren
Branders concludeert dat een degelijk veiligheidsbeleid rond lithiumionbatterijen begint bij duidelijke procedures die de preventiedienst tijdig betrekken bij nieuwe risico’s en projecten. Concreet gaat het om afspraken voor opslag, transport en recycling, telkens ondersteund door de juiste middelen en opleiding van personeel. Voor preventieadviseurs betekent dit waken over een sluitende bestel- en werkprocedure, zodat risico’s niet ongemerkt binnensluipen.
Concreet omvatten de aanbevelingen van procedures drie pijlers: opslag, transport en recyclage. Voor opslag betekent dit werken met goed geventileerde en brandveilige ruimtes, gescheiden van andere materialen, en voorzien van periodieke controles op beschadiging of lekkage. Voor transport gaat het om strikt volgen van ADR/IMDG/IATA-voorschriften, gebruik van geschikte verpakking en correcte labeling, en opleiding van betrokken medewerkers. Voor recyclage is samenwerking met erkende verwerkers essentieel, zodat batterijen veilig en duurzaam worden ingezameld.
Dus:
-
Richt veilige laad- en opslagzones in volgens de geldende richtlijnen.
-
Voorzie detectie- en blussystemen die afgestemd zijn op batterijbranden.
-
Investeer in opleiding en noodprocedures.
-
Zet het thema structureel op de agenda van CPBW en management.
Beoordelingsschema explosiegevaar.
Reflectie: wachten we op een incident?
De praktijk leert dat bedrijven vaak pas in actie schieten na een zwaar voorval. Maar preventie is net kosteneffectiever als men vooraf investeert. Wat zou er gebeuren als er in uw bedrijf een laadzone in brand vliegt? Zijn de werknemers voorbereid? En weet u wie waarvoor verantwoordelijk is in het noodplan?
Veel incidenten gebeuren tijdens het opladen. In de praktijk ziet men vaak geïmproviseerde laadstations, verlengkabels en onvoldoende ventilatie. De aanbeveling is om laadinfrastructuur altijd te voorzien in speciaal uitgeruste zones, met branddetectie, automatische blusvoorzieningen en een noodstop. Werknemers moeten bovendien duidelijke instructies krijgen en weten wat te doen bij rookontwikkeling of een brandend toestel.
Slotgedachte
Lithiumionbatterijen verdwijnen niet meer uit ons werk- en leefmilieu. De vraag is niet óf er incidenten zullen gebeuren, maar hoe goed we erop voorbereid zijn. Met een doordacht veiligheidsbeleid kan men dergelijke risico’s beheersen en schade vermijden.
Wil je meer lezen? Je kunt het eindwerk opvragen bij het AP – Veiligheidsinstituut door een mail te sturen naar veiligheidsinstituut@ap.be.
