De FOD Werkgelegenheid publiceert het eerste “Rapport Diversiteit“, een 378 pagina’s tellend document dat een breed beeld geeft van de structurele ongelijkheden op de Belgische arbeidsmarkt. Dit rapport gaat verder dan eerdere studies en brengt ook nieuwe diversiteitsdimensies zoals handicap, langdurige ziekte en seksuele oriëntatie in kaart. Op 27 maart 2025 organiseert de FOD Werkgelegenheid een studiedag waarop het rapport en de sectorfiches worden voorgesteld.
Breder dan origine alleen
Het Rapport Diversiteit bouwt voort op de eerdere Socio-economische Monitoring-rapporten die focusten op herkomst. Nieuw is dat het rapport alle belangrijke discriminatiecriteria onder de loep neemt, zoals geslacht, leeftijd, handicap, langdurige ziekte en seksuele oriëntatie. De analyses baseren zich op administratieve gegevens uit het Datawarehouse Arbeidsmarkt en Sociale Bescherming.
Voor het eerst wordt ook onderzocht hoe personen met een erkende handicap, langdurig zieken en mensen in een homoseksuele relatie participeren op de arbeidsmarkt. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar werkzaamheidsgraad, maar ook naar kwaliteit van werk, sectorale verdeling en inactiviteit.
Sectorfiches en studiedag op 27 maart
Parallel aan het rapport zijn ook sectorfiches opgesteld per paritair (sub)comité. Deze bevatten specifieke gegevens en dienen als basis voor overleg en acties binnen de sector. Dit is een verplichting op basis van de wet van 3 oktober 2022.
Op 27 maart 2025 organiseert de FOD Werkgelegenheid een studiedag waarop het rapport en de sectorfiches worden voorgesteld. Er is bijzondere aandacht voor de vernieuwde analysemethodes rond langdurige ziekte, handicap en seksuele geaardheid. Het volledige programma en de inschrijving zijn te vinden via de evenementenwebsite van de FOD Werkgelegenheid.
Wat leert het rapport?
1. Positieve evoluties, maar hardnekkige ongelijkheden
De werkzaamheidsgraad in België steeg tussen 2011 en 2021 van 65,7% naar 70,2%. Deze toename geldt voor de meeste bevolkingsgroepen. Toch blijven de verschillen groot. Personen van niet-EU-origine, laaggeschoolden, vrouwen — vooral moeders — , ouderen en nieuwkomers blijven geconfronteerd worden met hardnekkige barrières. Vooral wie meerdere kwetsbare kenmerken combineert, ondervindt moeilijkheden om duurzaam werk te vinden.
Evolutie van de werkzaamheidsgraad volgens gewest (20-64 jaar, 2011- 2021).
2. Opleidingsniveau als sleutelfactor
Er is een sterke samenhang tussen opleidingsniveau en arbeidsmarktkansen. Personen met hoogstens een diploma lager secundair onderwijs hebben significant lagere werkzaamheidscijfers. Deze kloof is in België groter dan in veel andere EU-landen.
3. Sectorale verschillen en voorbeeldrol overheid
Het rapport toont aan dat diversiteit sterk verschilt tussen sectoren. De publieke sector wordt onder de loep genomen als voorbeeldfunctie, maar slaagt er zelf nog niet voldoende in om diversiteit te realiseren.
Verdeling van de werknemers van de openbare sector naar origine en beleidsniveau (18-64 jaar, 2011 en 2021).
Nieuwe invalshoeken: handicap, langdurige ziekte en seksuele oriëntatie
Handicap
Voor het eerst werd een methodologie ontwikkeld om via administratieve gegevens personen met een erkende handicap in kaart te brengen. De werkzaamheidsgraad binnen deze groep is laag, zelfs bij hoogopgeleiden en personen zonder tegemoetkoming. Oudere personen, vrouwen en mensen van buitenlandse origine zijn oververtegenwoordigd. Ondanks beleidsinspanningen is hun arbeidsparticipatie de voorbije tien jaar nauwelijks toegenomen.
Aandeel van personen met een erkende handicap in de totale bevolking, naar handicapstatus, origine en leeftijd (2021).
Langdurige ziekte
De analyses rond langdurige ziekte tonen een verontrustend beeld. Het aantal langdurig zieken stijgt in alle bevolkingsgroepen, en de terugkeer naar werk verloopt moeizaam. Kortgeschoolden en 55-plussers keren zelden terug. Ook hier blijken vrouwen en mensen van Maghrebijnse of kandidaatlidstaat-origine bijzonder kwetsbaar. De rapportering toont dat wie uitvalt, vaak langdurig uitgeschakeld blijft.
Personen in arbeidsongeschiktheid (n37) als aandeel van de bevolking, naar origine, 18-64-jarigen (2011-2020).
Seksuele oriëntatie
Ook de positie van personen in een koppel van hetzelfde geslacht wordt voor het eerst geanalyseerd. De arbeidsparticipatie ligt in het algemeen hoog, maar er zijn indicaties dat vooral homoseksuele mannen geconcentreerd zijn in bepaalde sectoren met lagere werkzekerheid. De gegevens vormen een startpunt voor verder onderzoek naar discriminatie op basis van seksuele oriëntatie.
Werkzaamheidsgraad, werkloosheidsgraad en inactiviteitsgraad volgens gezinssituatie en gewest (20-64 jaar, 2021).
Wat betekent dit voor werkgevers en preventieadviseurs?
Dit rapport biedt waardevolle inzichten om het beleid rond diversiteit en inclusie binnen de organisatie te onderbouwen. De sectorfiches geven handvatten om gericht actie te ondernemen. Belangrijk aandachtspunt is het voorkomen van langdurige uitval en het wegwerken van structurele drempels voor kwetsbare groepen. Preventieve acties, werkbaar werk en herinschakelingstrajecten verdienen extra aandacht in organisaties met een diverse werknemerspopulatie.
Conclusie
De weg naar een inclusieve arbeidsmarkt is lang, maar het Rapport Diversiteit biedt een solide basis voor beleid en actie. Het stelt duidelijke cijfers en analyses ter beschikking voor sociale partners, overheden en organisaties. Werkgevers en preventieadviseurs spelen hierin een belangrijke rol, door mee te werken aan een werkvloer waar iedereen gelijke kansen krijgt, ongeacht achtergrond of gezondheidstoestand.
