De recent gepubliceerde resultaten van de Matgéné-studie over beroepsmatige blootstelling aan lawaai in 2019 geven ook nuttige inzichten voor preventieadviseurs in België, aangezien de arbeidsmarkt in Frankrijk vergelijkbaar is met de onze.
Gezondheidsrisico’s al vanaf 70 dB(A)
Blootstelling aan lawaai op de werkvloer vormt een bekend risico voor het gehoor én de algemene gezondheid. Vanaf 70 dB(A) kunnen vermoeidheid, tinnitus en cardiovasculaire klachten optreden. Bij langdurige blootstelling boven 80 dB(A) spreekt men van lésioneel lawaai, met risico op onomkeerbare gehoorschade.
Volgens de Franse wetgeving is 80 dB(A) het actieniveau waarop preventieve maatregelen, zoals gehoorbescherming, verplicht worden. Vanaf 85 dB(A) is het dragen van die bescherming verplicht, en boven 87 dB(A) zijn extra maatregelen nodig.
Ook in België stelt de welzijnswetgeving grenswaarden vast:
- 80 dB(A) Lex,8h: actieniveau voor het voorzien van gehoorbescherming en voorlichting.
- 85 dB(A) Lex,8h: verplicht gebruik van gehoorbescherming en opmaak van een geluidsreductieplan.
- 87 dB(A) Lex,8h: blootstellingslimiet inclusief de demping van gehoorbescherming (KB van 16 januari 2006).
Meer dan vijf miljoen Franse werkenden blootgesteld
Uit de Franse Matgéné-studie (2019) blijkt dat 1 op 5 werkenden (20,5%) wordt blootgesteld aan minstens 70 dB(A) over 8 uur. Daarvan zijn 1,9 miljoen mensen blootgesteld aan ≥80 dB(A). Vooral mannen (80% van de blootgestelden) en sectoren als bouw en metaalbewerking zijn oververtegenwoordigd.

Verandering in het aandeel werknemers blootgesteld aan lawaai ≥70 dB(A)Lex,8h, Frankrijk, 2007-2019.
In België worden gelijkaardige trends waargenomen, vooral in de bouw, de metaal- en houtsector, landbouw en transport.
Sectorspecifieke risico’s: ook herkenbaar in België
De studie identificeerde volgende risicosectoren:
- Bouwsector: 72% van de werkenden blootgesteld, waarvan 54% aan lawaai ≥80 dB(A).
- Metaalbewerking: 78% blootgesteld, 67% aan lawaai ≥80 dB(A).
- Onderhoud en herstellingen, transport en logistiek, en landbouw volgen.

Percentage werknemers blootgesteld aan lawaai ≥70 dB(A)Lex,8h en aandeel werknemers naar blootstellingsniveau per belangrijke sector, status en geslacht, Frankrijk, 2019.
Deze cijfers sluiten nauw aan bij risicoprofielen in België. Belgische preventiediensten registreren frequent overschrijdingen bij zaagwerk, metaalverwerking, gebruik van compressoren, reinigingsapparatuur en motorvoertuigen.
Methodologie: bruikbaar voor Belgische risicoanalyse
De Franse studie maakte gebruik van een job-expositie-matrix (JEM) — vergelijkbaar met het concept van een risicobeoordeling per functie, zoals verplicht in het Belgische dynamisch risicobeheersingssysteem (DRBS). De Matgéné-matrix kan een interessante aanvulling vormen op de Belgische risicoanalyses:
- Gebruik als referentie-instrument bij gebrekkige metingen.
- Toepasbaar bij beleid op sector- of ondernemingsniveau om functies met structureel hoge blootstelling te identificeren.
- Ondersteuning bij het opstellen van preventiehiërarchieën (bijv. keuze voor bronmaatregelen, collectieve bescherming, gehoorbescherming, instructiebeleid).
Belgische aanbevelingen voor preventieadviseurs
- Breng geluidsblootstelling systematisch in kaart per werkpost, liefst via objectieve metingen of — indien niet haalbaar — door gebruik van matrices zoals Matgéné in combinatie met de Codex-richtlijnen.
- Implementeer geluidsarme technologieën en collectieve beschermingsmaatregelen, zeker wanneer werknemers structureel worden blootgesteld aan ≥80 dB(A).
- Voorzie doeltreffende en comfortabele gehoorbescherming, en volg het correcte gebruik op. Werkgevers zijn verplicht om opleiding en instructie te geven, en moeten herhaaldelijk sensibiliseren.
- Gebruik gegevens uit beroepsorganisaties of externe preventiediensten om sectorbenchmarks te hanteren.
- Voorzie periodiek gehooronderzoek via audiometrie in het medisch toezicht voor functies met structurele blootstelling ≥80 dB(A), conform de vereisten van het KB Gezondheidstoezicht.
- Gebruik populatiedata zoals Matgéné of de Belgische Spolz-indicatoren (Statistisch profiel op lokaal/sector- en zonevlak) om beleidsvoorstellen te onderbouwen.

Slotbeschouwing
Hoewel de Franse cijfers niet rechtstreeks overdraagbaar zijn, bieden ze waardevolle inzichten voor het Belgische preventiebeleid. Ze bevestigen dat lawaai een onderbelicht en structureel probleem blijft. Door proactief om te gaan met geluidsblootstelling, kunnen preventieadviseurs een belangrijke bijdrage leveren aan duurzame inzetbaarheid en gezondheid op de werkvloer.
Bron
Santé Publique France – L’exposition professionnelle au bruit en France en 2019. Publié le 1 avril 2025.
Elke week één mail met een persoonlijk essay en de artikels van die week.