Kunstmatige intelligentie (AI) en algoritmisch management (ALMA) veranderen fundamenteel hoe werk georganiseerd wordt. Denk aan software die taken toewijst, prestaties evalueert en zelfs feedback geeft; niet meer door een teamlead, maar door een systeem. Dat kan efficiëntie opleveren, maar ook psychosociale risico’s vergroten als autonomie en sociale interactie verdwijnen. Een recent rapport van PEROSH, met EU-OSHA als adviseur, werpt een genuanceerde blik op deze evolutie. Tijd voor HR en preventie om mee te denken – liefst vóór de algoritmen dat voor ons doen.
Wat is algoritmisch management (ALMA)?
ALMA verwijst naar het gebruik van digitale systemen (vaak aangedreven door AI) om klassieke managementtaken uit te voeren: toewijzen van werk, toezicht houden, prestaties beoordelen, belonen of sanctioneren. Het gaat dus niet over robots op de werkvloer, maar over software die beslist wie wat doet, wanneer en hoe. Vaak gebeurt dit semi-automatisch, met minimale tussenkomst van mensen. Denk aan planningsapps, automatische prestatiefeedback of dynamische taakverdeling op basis van gedragsdata.
Van platform tot kantoor: ALMA is overal
ALMA is ontstaan in de wereld van platformwerk: Uber, Deliveroo, Amazon… Maar het blijft daar niet. Ook in klassieke sectoren als logistiek, retail, callcenters en administratie worden systemen gebruikt om taken te verdelen en prestaties te monitoren. Volgens recente cijfers van de OESO gebruikt 74% van de ondervraagde bedrijven minstens één ALMA-toepassing. Grote bedrijven gaan het verst. Europese wetgeving komt eraan: vanaf augustus 2026 vallen deze systemen onder de Europese AI-verordening als “hoog-risico AI”. VGW (veiligheid en gezondheid op het werk) wordt dan een verplicht aandachtspunt.
Digitale monitoring (links) en andere algoritmische beheertoepassingen (rechts) per sector.
Psychosociale risico’s: het hart van de zaak
Het rapport benadrukt dat de grootste risico’s van ALMA psychosociaal van aard zijn. Algoritmen verhogen vaak de werkdruk (hogere snelheid, kortere deadlines), beperken de autonomie (geen zeggenschap over taken of timing) en verminderen sociale interactie (alles via apps, geen teamoverleg meer). Dat kan leiden tot stress, burn-out, isolement of zelfs pesten. De bekende modellen over werkstress (Demand-Control-Support, JD-R, ERI) blijven relevant: zodra de werkbelasting groter wordt dan de beschikbare hulpbronnen, ontstaan risico’s.
Eigen uitwerking in het rapport op basis van Parent-Rocheleau & Parker en psychosociale risicomodellen.
Impact op welzijn: tussen autonomie en controle
Interessant is dat ALMA niet per se negatief hoeft te zijn. In sommige gevallen kan het juist structuur geven, repetitieve taken overnemen of bijdragen aan eerlijkere beslissingen. Alles hangt af van de balans tussen wat gevraagd wordt (= demands) en wat geboden wordt (= resources). Is er voldoende inspraak, transparantie, feedback en ondersteuning? Dan kan ALMA ook motivatie, betrokkenheid en zelfs welzijn versterken. Maar als die randvoorwaarden ontbreken, loert het risico op depersonalisering en uitputting.
Geschatte effecten van ALMA naar mate van invloed van werknemers (participatie).
Hoe kunnen we ons voorbereiden? Praktische aanbevelingen
Voor HR en preventieadviseurs ligt hier een duidelijke opdracht. Bedrijven die ALMA willen inzetten, doen er goed aan om vooraf een impactanalyse op fundamentele rechten uit te voeren, zoals binnenkort ook wettelijk verplicht wordt. Daarbij hoort ook een psychosociale risicoanalyse: wat verandert er in autonomie, werkdruk, sociale steun? Maak gebruik van bestaande modellen (bijv. het JD-R model) en betrek werknemers en hun vertegenwoordigers bij het ontwerp van systemen. Transparantie, menselijke tussenkomst en klachtenprocedures zijn essentiële elementen.
Checklist voor preventieadviseurs:
-
Wordt het systeem gebruikt voor taaktoewijzing, prestatiemeting of feedback?
-
Hoeveel autonomie behoudt de werknemer?
-
Is er nog ruimte voor overleg, nuance of menselijke correctie?
-
Weten medewerkers wie toegang heeft tot hun data en hoe die gebruikt worden?
-
Zijn er signalen van verhoogde stress, frustratie of onbegrip sinds invoering?
Tot slot: technologie met gezond verstand
ALMA is geen sciencefiction meer. Het zit vandaag al in apps, ERP-systemen en CRM-tools. De grote uitdaging? Niet technologie op zich, maar de manier waarop we die vormgeven. Technologie kan werk menselijker maken – of juist niet. Het verschil zit in de keuzes die wij maken: ontwerp, communicatie, toezicht en betrokkenheid.
Wil je meer weten? Het volledig rapport is te lezen via deze link.
**
