De recent gepubliceerde cijfers van het Britse Health and Safety Executive (HSE) laten een duidelijke boodschap zien: het niveau van werkgerelateerde gezondheidsproblemen blijft hoog en ligt structureel boven het niveau van vóór de pandemie. Vooral mentale belasting blijft de dominante oorzaak van werkgerelateerde uitval. Klassieke risicobeheersing volstaat niet langer: wie inzet op duurzame inzetbaarheid, zal mentale belasting even ernstig moeten benaderen als fysieke risico’s. Ook voor Belgische preventieadviseurs en HR-professionals zijn deze conclusies relevant.
Een werkelijkheid die blijft knellen
In 2024/25 ervaarden 1,9 miljoen werknemers werkgerelateerde gezondheidsproblemen. Van die groep rapporteerden 964.000 werknemers stress, depressie of angst die door het werk veroorzaakt of verergerd werd. Dat is meer dan de helft van alle gevallen en onderstreept hoe sterk psychosociale risico’s doorwegen in moderne werkcontexten.
Opvallend: deze cijfers blijven hoger dan de laatste pre-COVID-metingen in 2018/19. De pandemie is dus niet langer een verklaringsgrond; wat we zien, is een structurele verschuiving in de aard van werkbelasting.
Ook fysieke klachten blijven prominent aanwezig: 511.000 werknemers rapporteerden musculoskeletale aandoeningen, goed voor nog eens 7,1 miljoen verloren werkdagen.
En dan zijn er de blijvende veiligheidsrisico’s: 124 dodelijke arbeidsongevallen en 680.000 niet-fatale letsels. Veel van die letsels situeren zich in bekende risicocategorieën zoals slips, trips & falls, tillen en gedragen worden.
De belangrijkste feiten uit de nieuw gepubliceerde cijfers. Van: HSE Infographic.
40,1 miljoen verloren werkdagen: waarom het ertoe doet
Het economische plaatje is even stevig als de gezondheidskost: in 2023/24 bedroegen de totale kosten van werkgerelateerde gezondheidsproblemen en ongevallen 22,9 miljard pond (26,1 miljard euro). De grootste kost zit bij werknemers zelf. Maar ook werkgevers dragen jaarlijks ruim 4,3 miljard pond (4,9 miljard euro) bij door productieverlies, vervangkosten en operationele verstoringen.
Met 40,1 miljoen verloren werkdagen is het effect op organisaties en teams moeilijk te onderschatten. Achter elk cijfer zit immers een mens die uitvalt, een collega die moet bijspringen, en een leidinggevende die onverwacht moet herplannen.
Kost van arbeidsongevallen en werkgerelateerde ziekte. Van: HSE Infographic.
En in België?
België heeft ongeveer 1/7de van het aantal werkenden in de VK. Maar als we de recente HSE-cijfers vertalen naar de Belgische context, krijgen we een opvallend vergelijkbaar maar financieel zwaarder beeld dan je op basis van pure schaalgrootte zou verwachten.
België heeft namelijk een aantal verzwarende factoren:
-
Een hoger langdurig ziekteverzuim (> 500.000 Belgen zitten langdurig ziek).
-
Meer werkgerelateerde mentale klachten (met trends richting 40% stijging in 10 jaar).
-
De Belgische arbeidsongeschiktheid duurt gemiddeld langer dan in het VK.
-
Onze sociale zekerheid is duurder (en dus stijgt de kost per geval).
Dus als België dezelfde analysemethode als de HSE zou gebruiken, dan zouden de totale kosten van werkgerelateerde gezondheidsproblemen en ongevallen waarschijnlijk rond de 15 à 20 miljard euro per jaar liggen, waarvan 4 à 6 miljard euro rechtstreeks voor werkgevers. En dat voor een zeven keer kleinere arbeidsmarkt.
De rode draad: mentale belasting als hoofdthema
De cijfers laten er geen twijfel over: psychosociale risico’s zijn niet langer een “soft” thema, maar hét hardnekkige gezondheidsrisico op de werkvloer. En toch blijft het een domein waar preventie vaak achter de feiten aanloopt.
Werkgerelateerde stress, depressie of angst per 100.000 werknemers. Van: HSE Infographic.
De sectoren die het meest onder druk staan (gezondheidszorg, onderwijs, publieke dienstverlening) bevestigen dit patroon: hoge werkdruk, emotionele belasting en structurele personeelstekorten vormen daar al jaren de “perfect storm”.
Sectoren met bovengemiddelde werkgerelateerde stress, depressie of angst. Van: HSE Infographic.
De vraag die elk preventieteam zich mag stellen: zijn we bezig met de echte oorzaken, of met de symptomen? Een welzijnsactieplan met een workshop “stressmanagement” maar zonder aandacht voor werkdruk, autonomie, rolduidelijkheid of leiderschapsstijl… werkt ongeveer even goed als een paraplu bij een orkaan.
En hoe zit het met veiligheid?
Hoewel de lange termijntrend voor dodelijke ongevallen gunstig blijft, blijft voorkomen beter dan genezen. De top vijf van niet-fatale letsels is al jaren verrassend stabiel. En ja, “struck by moving object” is nog steeds een ding, ook al klinkt het als een scène uit een Tom & Jerry-tekenfilm. De realiteit is minder grappig: elke preventiedienst weet dat een moment van onoplettendheid voldoende is.
Wat opnieuw opvalt: sectoren met veel fysiek werk en hoge rotatiedruk (bouw, logistiek, retail, horeca) blijven koplopers in ongevallen. Het is een oude wijsheid: waar het tempo hoger ligt, stijgt het risico.
Geschat aantal zelfgerapporteerde niet-dodelijke arbeidsongevallen per 100.000 werknemers. Van: HSE Infographic.
Ernst en oorzaken van niet-dodelijke arbeidsongevallen. Van: HSE Infographic.
Wat betekenen deze cijfers voor preventieadviseurs en HR?
1. Zie mentale belasting als een volwaardig veiligheidsrisico
Met bijna een miljoen betrokken werknemers is het onmiskenbaar: mentale belasting vraagt dezelfde systematische aanpak als machineveiligheid of ergonomie. Dat betekent risicoanalyse, monitoring, duidelijke verantwoordelijkheden, en structurele maatregelen.
2. Werkorganisatie en leiderschap zijn cruciale hefboompunten
Workload, autonomie, teamdynamiek, verwachtingen en cultuur hebben meer impact op welzijn dan welk “fit@work-programma” ook. Vraag dus liever: wat doet dit team nodig voelen? En minder: welke workshop kunnen we nu weer organiseren?
3. Blijf investeren in de basics van fysieke veiligheid
De klassieke risico’s zijn nog altijd de grootste bron van letsels. Banale incidenten zoals vallen op hetzelfde niveau veroorzaken de grootste aantallen. Dat heeft weinig glamour, wel veel impact.
4. Gebruik data als kompas
De HSE-cijfers maken het mogelijk om eigen cijfers te benchmarken. Niet om met het vingertje te wijzen, wél om een volwassen gesprek te voeren over prioriteiten.
5. Vraag jezelf af: wat doen we morgen anders?
Preventie is zelden een revolutie; meestal is het een reeks kleine, consequente stappen. Welke kleine stap kan vandaag al gezet worden?
Reflectie: wat zegt dit over onze manier van werken?
De cijfers zijn geen rampenbericht, maar een spiegel. Groot-Brittannië blijft één van de veiligste werkplekken in Europa, en toch gaan we collectief achteruit op het mentale luik. Misschien is de vraag niet alleen hoe veilig we werken, maar ook hoe verstandig we werken.
Werk veranderen is moeilijk. Maar het begint altijd met dezelfde simpele vraag: Hoe zorg je ervoor dat mensen gezond thuiskomen, fysiek én mentaal?
Voor organisaties die daarop durven inzetten, ligt er een enorme winst klaar: minder uitval, hogere betrokkenheid, betere prestaties en, waarom niet, gewoon meer werkplezier.
