Van de 133 reviews en meta-analyses over gender en ziekteverzuim die een internationaal onderzoeksteam verzamelde, gingen er twaalf werkelijk over de vraag waarom vrouwen meer verzuimen. De overige negen op de tien onderzochten iets anders en rapporteerden verzuim als bijkomende uitkomst, uitgesplitst naar geslacht en verder onbesproken. Die “umbrella review” van Amber McKenzie en collega’s verscheen op 14 september 2026 in Scandinavian Journal of Work, Environment & Health.
Zes verklaringen circuleren, geen enkele draagt het bewijs dat eraan wordt toegeschreven
Het team bracht de literatuur onder in zes hypotheses: gezondheid, werkfactoren, drempels bij werkhervatting, werk-privéconflict, attitudes en normen, en gezondheidsopvattingen. De aandacht is scheef verdeeld. Vierennegentig reviews raakten aan gezondheid en 45 aan werkfactoren. Voor werkhervatting waren dat er 16, voor werk-privéconflict 8, voor attitudes en normen 7, en voor gezondheidsopvattingen 2.
De bevindingen zijn overwegend gemengd. Acht reviews over werk-privéconflict vonden samen weinig steun voor die verklaring. Vrouwen rapporteren wel meer conflict tussen werk en gezin dan mannen. Dat dit hun hogere verzuim verklaart, blijkt uit die reviews niet.
Ook de werkomgeving levert geen sluitend antwoord. Vrouwen worden vaker gepest en gediscrimineerd op het werk, en beide hangen samen met verzuim. Dat verband geldt evengoed voor mannen. Eén review over zwangerschapsgerelateerd verzuim vond hogere cijfers in overwegend vrouwelijke werkplekken dan in overwegend mannelijke, terwijl de hypothese het omgekeerde voorspelde.
Lees ook: Vrouwen van 31 tot 40 vallen vaker langdurig uit: de werkvloer is niet neutraal
Elf van de twaalf gerichte reviews vermelden niet hoe verzuim gemeten werd
Bijna de helft van alle 133 reviews (66) gebruikte of rapporteerde geen formeel instrument voor kwaliteitsbeoordeling. Waar dat wel gebeurde, scoorden de onderliggende studies meestal matig tot laag. Van de twaalf reviews die zich wel op gender richtten, gaven er elf niet aan hoe ziekteverzuim was gedefinieerd of gemeten. Gegevens uit werkgevers- en socialezekerheidsregisters komen er naast zelfrapportage te staan.
Frequentie en duur gedragen zich anders. In de oudere literatuur die de review samenvat, hadden vrouwen meer verzuimepisodes bij psychiatrische aandoeningen, terwijl mannen bij sommige diagnoses langer afwezig bleven. Dus wie beide onder één noemer legt, ziet die tegenstelling niet.
Lees ook: Nieuw rapport: Vrouwen kampen vaker met langdurige ziekte door onderschatte klachten
Tussen beroepsgroepen loopt het verzuim dertigvoudig uiteen
De auteurs halen een cijfer aan uit de CUPID-studie. Onder 12.417 werknemers uit 47 beroepsgroepen in achttien landen verschilde de twaalfmaandsprevalentie van verzuim door musculoskeletale pijn meer dan dertigvoudig! Zelfs onder bediendes met vergelijkbare taken bleef een tienvoudig verschil over. Verzuim verschilt daarnaast naar opleidingsniveau en herkomst.
Dat heeft een directe consequentie voor wie cijfers per geslacht bekijkt. Een genderkloof in een organisatie waar vrouwen en mannen ongelijk over de functies verdeeld zijn, is eerst een functiekloof. Wie die twee niet uit elkaar haalt, meet segregatie en noemt het gender.
Lees ook: Beroepsrisico's verschillen per gender, zelfs binnen hetzelfde beroep
Mannen komen in dit onderzoeksveld nauwelijks voor
Over verzuim bij aandoeningen die vaker bij mannen voorkomen, zoals prostaatkanker en hart- en vaatziekten, zijn er opvallend weinig reviews. De literatuur over vrouwspecifieke gezondheid, van zwangerschap tot menopauze, groeit sinds 2022 juist snel. Die scheefheid maakt de vergelijking onmogelijk. Als mannen bijvoorbeeld minder verzuimen omdat ze klachten normaliseren, is een deel van de kloof (mannelijk) presenteïsme.
Eén bevinding uit de review is daarbij wel bruikbaar. Løset en collega’s vonden geen verschil tussen mannen en vrouwen in hun tolerantie voor ziekteverzuim. Wel lag die tolerantie hoger in beroepen die door één gender gedomineerd worden dan in gemengde beroepen. De samenstelling van de groep zet de norm, eerder dan het geslacht van de individuele medewerker.
Een genderuitsplitsing zonder functie-uitsplitsing levert een cijfer op waar een werkgever niets mee kan
Voor de eigen praktijk volgen hieruit enkele concrete keuzes:
- Splits verzuimcijfers per geslacht altijd samen met functiegroep en contracttype uit, en leg beide naast elkaar.
- Rapporteer frequentie en duur apart. Eenzelfde totaalcijfer kan twee verschillende patronen verbergen.
- Formuleer een maatregel die op één verklaring steunt, uitdrukkelijk als aanname, met een meetpunt na een jaar.
- Neem verzuim en presenteïsme bij mannen op als afzonderlijke vraag in de psychosociale risicoanalyse.
Vrouwen verzuimen in de meeste economieën meer dan mannen. Die vaststelling blijft overeind. Wat eronder ligt, is minder vast dan de gangbare verklaringen suggereren. Welke van de zes hypotheses ligt vandaag onder uw verzuimbeleid, en welk cijfer uit uw eigen organisatie ondersteunt ze?
