Door klimaatverandering en globalisering verspreiden exotische muggen zich sneller in Europa. Dat maakt ook werknemers van Belgische bedrijven kwetsbaarder voor tropische ziekten zoals chikungunya, dengue en Westnijlvirus. Preventie is belangrijk, want er bestaat geen specifieke behandeling.
Van ver-van-ons-bed naar Europese realiteit
Wat vroeger enkel in verre tropische regio’s voorkwam, duikt nu steeds vaker op in onze contreien. De tijgermug (Aedes albopictus), berucht als drager van chikungunya, dengue en Zika, heeft zich al in grote delen van Europa gevestigd. Zelfs zonder reisgeschiedenis naar risicogebieden worden nu besmettingen gemeld in Frankrijk en Italië.
In Frankrijk zijn sinds mei 2025 al 63 lokaal opgelopen chikungunyagevallen vastgesteld, verspreid over 16 regio’s. Sommige clusters tellen al meer dan tien patiënten. Ook Italië registreerde opnieuw een lokaal geval, het eerste sinds 2017.
Lokaal opgelopen chikungunyagevallen in 2025 tot 6 augustus.
Internationale context: historische uitbraak in China
Het risico beperkt zich niet tot Europa. In Zuid-China is momenteel de grootste chikungunya-uitbraak ooit in het land gaande. In de stad Foshan en omliggende gebieden in de provincie Guangdong zijn al meer dan 8.000 gevallen gemeld. De snelle verspreiding wordt toegeschreven aan beperkte natuurlijke immuniteit in de bevolking en gunstige omstandigheden voor Aedes aegypti en Aedes albopictus, die zich makkelijk voortplanten in stilstaand water.
Taiwan meldde recent zijn eerste geïmporteerde geval vanuit China. De Taiwanese gezondheidsautoriteiten hebben het reisadvies voor Guangdong verhoogd en adviseren reizigers om verhoogde voorzorgsmaatregelen te nemen. Hoewel er geen zware of fatale gevallen zijn gerapporteerd, benadrukt deze uitbraak hoe snel chikungunya kan opduiken in dichtbevolkte en sterk verbonden regio’s.
Hoe komt dat?
Klimaatverandering speelt een hoofdrol. Warmere zomers en milde winters creëren ideale omstandigheden voor exotische muggen om te overleven en zich voort te planten. Onderzoek in The Lancet toont dat het leefgebied van de tijgermug in Europa steeds groter wordt.
Een gemiddelde dagtemperatuur van 24 tot 26°C is optimaal voor virusoverdracht, maar besmetting kan zelfs plaatsvinden tussen 12 en 30°C.
Globalisering doet de rest: internationale handel en reizen zorgen ervoor dat besmette muggen of reizigers het virus naar nieuwe regio’s brengen.
Verspreiding van de tijgermug in Europa.
Waarom dit ook HR en preventieadviseurs aanbelangt
Hoewel chikungunya geen endemische ziekte is in België, kan de tijgermug zich hier vestigen. Met toenemende zomerhitte en mobiliteit wordt het risico op lokale uitbraken reëler. Dit heeft directe implicaties voor het bedrijfsleven:
-
Arbeidsgezondheid: Koorts, huiduitslag en ernstige gewrichtspijn kunnen langdurige afwezigheid veroorzaken.
-
Buitenwerk: Sectoren als bouw, groenonderhoud en logistiek lopen verhoogd risico door blootstelling in de buitenlucht.
-
Internationaal verkeer: Werknemers die naar risicogebieden reizen, kunnen het virus meebrengen.
Beperkte medische wapens
Er zijn slechts twee goedgekeurde vaccins in Europa, waarvan één tijdelijk uit de handel werd genomen voor een veiligheidsreview. Er bestaat geen specifieke behandeling, enkel symptoombestrijding. Zowel de WHO als het ECDC benadrukt daarom het belang van preventie: voorkomen dat je gebeten wordt.
Praktische preventiemaatregelen op de werkvloer
-
Muggen weren: Plaats fijnmazige horren, vermijd stilstaand water rond het gebouw en voer regelmatig onderhoud uit van dakgoten en regenwaterputten.
-
Bescherming stimuleren: Adviseer lange, lichte kledij en gebruik van insectenwerende middelen met DEET of icaridine, zeker voor buitenwerkers.
-
Reizigers informeren: Geef werknemers die naar risicogebieden vertrekken gerichte gezondheidsadviezen, inclusief symptomen en meldingsplicht bij terugkomst.
-
Interne communicatie: Maak chikungunya en andere vectorziekten bespreekbaar via nieuwsbrieven, toolboxen of korte safety moments.
Reflectievraag voor organisaties
Weten wij als bedrijf eigenlijk wie er binnen ons team naar risicogebieden reist en hoe we omgaan met terugkeerders die mogelijk besmet zijn?
💡 Tip: De Vlaamse overheid en de FOD Werkgelegenheid hebben samen een campagne gelanceerd over de bestrijding van steekmuggen op de werkvloer. Daarin wordt expliciet gewezen op de verantwoordelijkheid van werkgevers. Campagnemateriaal en affiches zijn beschikbaar via BeSWIC.
Conclusie
Chikungunya mag dan nog geen groot probleem zijn in België, de recente Europese én Aziatische uitbraken zijn een duidelijk signaal. De tijgermug en andere exotische vectoren voelen zich steeds meer thuis in ons klimaat. Werkgevers kunnen nu al stappen zetten om bewustzijn en bescherming te verhogen. Want bij deze ziekten geldt: voorkomen is écht beter dan genezen.
