Zelfstandig ondernemen is een bewuste keuze voor vrijheid, flexibiliteit en eigen regie. Maar hoe werkbaar is dat werk in de praktijk? Uit de nieuwste werkbaarheidsmonitor van de SERV van juni 2025 blijkt dat zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) het qua werkstress, motivatie en werk-privébalans beter doen dan hun collega’s mét personeel (zmp’ers). Tegelijk zijn er duidelijke aandachtspunten.
Zzp’ers hebben vaker een werkbare job dan zelfstandigen met personeel
In 2023 had 57,1% van de zzp’ers een job zonder werkbaarheidsknelpunten. Bij zelfstandigen mét personeel lag dat op 45,1%. Dat verschil is niet nieuw, maar wel opvallend constant over de jaren. De cijfers spreken: zzp’ers ervaren minder werkstress (34% versus 44,1%) en hebben minder vaak problemen met hun werk-privébalans (24,4% versus 38,6%).
Evolutie van de werkbaarheidsgraad 2007-2023 voor zzp’ers en zmp’ers.
Evolutie 2007-2023 van het aandeel zzp’ers en zmp’ers met werkstressklachten en burnoutsymptomen.
Waarom dat verschil? De verklaring ligt niet zozeer in minder harde werkers — een derde van de zzp’ers werkt 60 uur of meer per week — maar eerder in de aard van de werkorganisatie. Zelfstandigen met personeel dragen bijkomende verantwoordelijkheden: administratie, teamcoördinatie, aansturing, juridische verplichtingen… en dus ook: meer stress.
Meer personeel, meer problemen?
De SERV wijst erop dat hoge werkdruk, langere werkweken en emotionele belasting verklaren waarom zelfstandigen met personeel vaker uit balans raken. Zmp’ers rapporteren niet alleen meer stress, maar ook minder tijd voor zichzelf. Dit klinkt misschien herkenbaar: een zelfstandige begint vol goesting met één medewerker, maar eindigt als duizendpoot met een overvolle inbox en het gevoel altijd achter de feiten aan te hollen.
Evolutie 2007-2023 van het aandeel zzp’ers en zmp’ers geconfronteerd met een (zeer) hoge werkdruk.
➡️ Reflectievraag: Hoe ondersteunen we ondernemers die groeien in hun personeelsaansprakelijkheid, zonder hun eigen draagkracht te verliezen?
Hoofdzaken: werkdruk, werktijd en emotionele belasting
De SERV maakt een risicoprofiel voor werkstress en werk-privéproblemen bij zzp’ers. Wat blijkt? Drie factoren springen eruit:
-
Hoge werkdruk: verhoogt de kans op werkstress bijna vier keer.
-
Lange werkweken (50u+): vergroten het risico op een verstoorde werk-privébalans.
-
Emotioneel belastend werk: leidt vaker tot overbelasting, vooral bij vrouwen en jongere zzp’ers.
Interessant: fysieke belasting en routinematig werk komen steeds minder voor bij zzp’ers, wat kan wijzen op een shift naar meer kennisgerichte beroepen. En inderdaad, het aandeel zzp’ers in de intellectuele diensten is verdrievoudigd sinds 2007.
Wat met motivatie en leermogelijkheden?
Motivatie is doorgaans een pluspunt bij zzp’ers: 91,4% zegt gemotiveerd aan de slag te zijn, iets beter dan bij zmp’ers (88,1%). Ook het aandeel met onvoldoende leermogelijkheden is laag (3,1%) en daalt over de tijd. Toch blijft permanente vorming cruciaal, zeker met de snel veranderende eisen in sectoren als IT, zorg en consultancy.
Evolutie 2007-2023 van het aandeel zzp’ers en zmp’ers met (ernstige) motivatieproblemen.
Evolutie 2007-2023 van het aandeel zzp’ers en zmp’ers met onvoldoende leermogelijkheden en een ernstig leerdeficit.
➡️ Tip: voorzie in opleidingen specifiek op maat van solo-ondernemers. Denk aan micro-learning, blended formats en modules gericht op zelfzorg en veerkracht.
Tot slot: werkbaar werk loont
De positieve trend bij zzp’ers – méér werkbaarheid, méér tevredenheid, méér leermogelijkheden – is hoopgevend. Maar we mogen de verschillen tussen groepen niet uit het oog verliezen. Een zelfstandig statuut is geen garantie op welzijn. Ondersteuning, monitoring en beleid op maat blijven nodig.
Wil je meer weten? Het volledige rapport is te vinden op de website van de SERV.
