In Duitsland wil meer dan 70% van de voltijdse werknemers minder uren werken dan ze vandaag doen, en dat al sinds de jaren tachtig. Een recente studie toont aan dat een standaardwerkweek van 37 uur niet alleen beter aansluit bij deze wens, maar ook het welzijn verhoogt én economisch haalbaar is.
Hoeveel willen mensen écht werken?
Stel: je mag zelf kiezen hoeveel uren je werkt, met evenredige loonaanpassing. Wat zou je antwoorden? Onderzoekers Jarosch, Pilossoph en Swaminathan stelden deze vraag aan duizenden voltijdse werknemers in Duitsland, het VK en de VS. De resultaten zijn opvallend:
-
Duitsland: Meer dan 70% van de werknemers wil minder uren werken. Gemiddeld zou men liefst 5 uur minder werken dan nu.
-
Verenigd Koninkrijk: Ook daar wil 35-40% minder uren draaien, al is het minder uitgesproken.
-
Verenigde Staten: Daar ligt het anders: de gemiddelde werknemer wil net méér uren werken dan nu.
In Duitsland willen voltijdse werknemers gemiddeld 37 uur per week werken, terwijl ze er nu ongeveer 43 doen.
Werkelijke uren, gewenste uren en het verschil in uren in de loop van de tijd.
Structureel overwerkt: een terugkerend patroon
Deze wens naar minder werkuren is geen tijdelijke gril. Al sinds de jaren 80 blijft de gemiddelde kloof tussen “gewenste” en “effectieve” werkuren in Duitsland opvallend stabiel. Sterker nog, het percentage mensen dat aangeeft overwerkt te zijn, steeg van 60% in 2000 naar 75% in 2021.
Wie voelt zich het meest overwerkt?
-
Vrouwen, middenklassers, hoogopgeleiden en bedienden.
-
Vooral wie tussen 36 en 55 jaar oud is en een hoger loon heeft.
-
De kloof groeit naarmate men meer uren werkt.
Gemiddelde urenverschillen voor verschillende demografische groepen.
Wat als we effectief de werkweek zouden inkorten?
De studie simuleerde de effecten van een geleidelijke beperking van de werkweek, van 48 tot 30 uur. Opvallend:
-
Het optimale kantelpunt ligt bij 37 uur per week: dit geeft de grootste welzijnswinst, zonder grote economische schade.
-
Zelfs een 4-daagse werkweek van 32 uur blijft positief in termen van welzijn, al zijn de baten dan kleiner.
-
De geschatte winst: gemiddeld 12 tot 23 euro extra welzijn per werknemer per week, tot 1% van het BBP.
Let wel: deze winst is ongelijk verdeeld. Hoogopgeleiden, vrouwen, en witteboordwerkers halen meer voordeel uit kortere werkweken dan hun collega’s. Een kortere werkweek is dus geen sociale gelijkmaker, maar wél een hefboom voor welzijn; zeker bij wie nu structureel overbelast is.
Overschot/tekort bij toepassing van empirisch loon-urenrooster.
Maar kan dit ook in de praktijk?
Daar waar werknemers minder uren werken, stijgt hun productiviteit per uur vaak. Werkgevers betalen dus niet noodzakelijk meer voor minder output. Integendeel, de studie toont aan dat werkgevers in Duitsland zelfs meer waarde per gewerkt uur halen wanneer de werkweek korter is.
Toch zijn er macro-economische kanttekeningen:
-
Minder werkuren = minder belastinginkomsten.
-
Kapitaal (machines, infrastructuur) draait minder efficiënt als de werkweek inkort.
De netto afweging blijft positief, zéker als productiviteit stijgt bij kortere werktijden. Bij een werkweek van 36 uur wordt het maximum aan welzijnswinst bereikt: een netto effect tot +3,6% van het BBP is mogelijk.
En nu, HR?
Wat betekent dit alles voor HR-professionals?
-
Durf het gesprek aan over werktijd. Niet alleen in het kader van welzijn, maar ook van duurzame inzetbaarheid.
-
Denk voorbij voltijd/deeltijd. Een kortere voltijdse werkweek kan het evenwicht herstellen zonder inkomensverlies.
-
Monitor mismatch. Zit de werknemer waar die wil zitten qua werkuren? En zo niet: wat is de impact op motivatie, retentie en gezondheid?
-
Maak werktijd bespreekbaar in beleid en dialoog. Niet enkel bij burn-out of herstructurering, maar als strategisch HR-thema.
Tot slot
Wat als vrijdag de nieuwe zaterdag wordt? Deze studie biedt geen pasklare oplossing, maar wel een stevige onderbouwing voor wat velen al voelen: minder werken, mits goed ondersteund, kan méér opleveren, voor mens én organisatie.
Wil je meer weten? De 54-pagina’s tellende studie si te downloaden via deze link.
