Bij warm, zonnig weer met weinig wind kunnen de ozonconcentraties in de buitenlucht snel stijgen, met aantoonbare effecten op de gezondheid van medewerkers. Werkgevers doen er goed aan om hier op tijd rekening mee te houden, zeker bij buitenarbeid of inspannende activiteiten. Vandaag, op vrijdag 13 juni, worden er alvast ozonpieken verwacht tot 190 μg/m³ (wat wel nog onder de alarmdrempel van 240 μg/m³ zit).
Ozon: stille medespeler bij zomers weer
De Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (IRCEL) waarschuwt voor hoge ozonconcentraties door het warme weer. Temperaturen tot 34 °C en zwakke wind zorgen voor een cocktail die ozon in de lucht sterk doet toenemen. Men verwacht lokaal overschrijdingen van de Europese informatiedrempel van 180 μg/m³. De alarmdrempel van 240 μg/m³ zal wellicht niet gehaald worden, maar dat betekent niet dat er geen risico’s zijn.
👉 Verwachte hoogste uurgemiddelde ozonconcentraties vandaag: 110 – 190 μg/m³.
👉 Ozonwaarden zijn binnenshuis gemiddeld de helft lager dan buiten.
Gezondheidseffecten: meer dan een droge keel
Ozon irriteert de luchtwegen. Hoe hoger de concentratie en hoe langer de blootstelling, hoe groter het effect. Factoren zoals leeftijd, gezondheidstoestand en fysieke inspanning spelen een belangrijke rol.
Mogelijke effecten:
-
Tijdelijke longfunctievermindering
-
Oog- en keelirritatie
-
Hoest of luchtwegsymptomen, vooral bij gevoelige personen
-
Toename van klachten bij personen met chronisch obstructief longlijden (COPD)
Wie is extra kwetsbaar?
-
Kinderen
-
Ouderen
-
Personen met ademhalingsproblemen
Advies: tussen 12 en 22 uur best geen zware lichamelijke inspanningen buiten voor deze risicogroepen.
Hoe groot is de impact op de longfunctie?
Ozon tast vooral de FEV1-waarde aan (het volume lucht dat men in 1 seconde krachtig kan uitademen). Zelfs bij gezonde mensen kan die tijdelijk dalen bij verhoogde ozonconcentraties:
Ter vergelijking: een daling van 5 à 10 % in FEV1 bij een gezonde medewerker die buiten werkt of sport, kan al merkbaar zijn als kortademigheid of verhoogde vermoeidheid.
Wat zegt de Europese regelgeving?
-
Streefwaarde (8-uursgemiddelde): 120 μg/m³, maximaal 25 dagen per jaar (gemiddeld over drie jaar) overschrijden.
-
Informatiedrempel (uurgemiddelde): 180 μg/m³ → bevolking moet geïnformeerd worden.
-
Alarmdrempel (uurgemiddelde): 240 μg/m³ → bijkomende maatregelen voor de hele bevolking.
Langetermijndoelstelling: geen enkele overschrijding van de 120 μg/m³-grens.
Wat kunt u als werkgever/preventieadviseur concreet doen?
1. Informeer en sensibiliseer
-
Houd medewerkers op de hoogte bij voorspellingen van hoge ozonpieken (volg meldingen van IRCEL).
-
Leg uit waarom het verstandig is om activiteiten aan te passen.
2. Pas arbeidssituaties aan waar mogelijk
-
Verschuif zware buitenarbeid naar de ochtend of avonduren.
-
Voorzie alternatieven voor taken die niet noodzakelijk buiten moeten gebeuren.
3. Bescherm gevoelige medewerkers
-
Vraag medewerkers met ademhalingsproblemen om zware inspanningen te vermijden.
-
Laat leidinggevenden toe om flexibel om te springen met werkroosters op piekdagen.
4. Ventileer slim
- Ozonwaarden liggen binnen lager dan buiten. Sluit tijdens ozonpieken ramen overdag in sterk belaste gebieden, ventileer bij voorkeur ’s nachts of in de vroege ochtend.
Tot slot
Een ozonpiek is geen spectaculair zichtbare gebeurtenis zoals een brand of storm, maar de impact op de gezondheid kan reëel zijn, zeker bij herhaalde blootstelling. Met enkele eenvoudige maatregelen helpt u uw medewerkers om ook op warme zomerdagen veilig en gezond te werken.
