België voert een relatief stevig antirookbeleid, maar laat het op vlak van alcohol, voeding en beweging opvallend afweten. Dat is geen academische vaststelling, maar een beleidskeuze met rechtstreekse gevolgen voor gezondheid, verzuim en duurzame inzetbaarheid.
De Public Health Index 2025 (PHI) vergelijkt hoe 18 Europese landen wetenschappelijk aanbevolen maatregelen toepassen om een gezonde levensstijl te bevorderen. Vier domeinen staan centraal: tabak, alcohol, voeding en lichaamsbeweging. België eindigt 14de op 18, met 44,1 op 100 punten; geen plaats om trots op te zijn.
Wat meet de Public Health Index precies?
De PHI kijkt niet naar individuele leefstijlkeuzes, maar naar structureel beleid: wetgeving, prijsprikkels, reclamebeperkingen en omgevingsmaatregelen. Het uitgangspunt is eenvoudig: gezonde keuzes worden pas vanzelfsprekend als de context meewerkt.
De index is ontwikkeld door het AOK-Bundesverband en het Deutsches Krebsforschungszentrum (DKFZ) en wordt tweejaarlijks geactualiseerd. De editie van 2025 legt pijnpunten bloot die ook voor preventieadviseurs en HR-professionals relevant zijn.
De totaalscores per land. Van: PHI Website.
Tabak: eindelijk eens boven het Europese gemiddelde
Op het domein tabak is België nog het minst de sigaar: 7de plaats, 59/100. Dat danken we aan:
-
neutrale verpakkingen met grote gezondheidswaarschuwingen,
-
rookvrije werkplekken en publieke ruimtes,
-
ondersteuning voor rookstop.
Maar zelfs hier blijft het beleid halfslachtig. België scoort nul punten voor maatregelen tegen invloed van de tabaksindustrie; een detail dat geen detail is.
De scores per land voor indicatoren van rookpreventie. Van: PHI 2025, p. 4.
Alcohol: collectieve oogkleppen
Voor alcoholbeleid kan België het glas niet heffen: 11,5 op 40 punten, goed voor een 13de plaats. Kenmerkend:
-
weinig tot geen reclamebeperkingen,
-
beperkte prijssturing via accijnzen,
-
brede beschikbaarheid in tijd en plaats.
Noord-Europese landen tonen dat het anders kan: hogere accijnzen, strikte verkoopregels en duidelijke marketingbeperkingen. Opvallend: ook in landen met een sterke drankcultuur bestaat hiervoor maatschappelijk draagvlak, zeker wanneer opbrengsten naar de ziekteverzekering gaan.
Alcoholbeleid per land. Van: PHI 2025, p. 14.
Gezonde voeding: één maatregel is geen beleid
De voedingsscore van België is ronduit mager: 1 op 6. De enige structurele maatregel is de (halfslachtig ingevoerde) suikertaks op frisdrank (sinds 2015). Wat ontbreekt:
-
duidelijke front-of-pack-etikettering,
-
beperkingen op kindermarketing,
-
kwaliteitsnormen voor schoolmaaltijden.
Ter vergelijking: het Verenigd Koninkrijk past vier van de zes aanbevolen maatregelen toe. België blijft hier steken in goede intenties en vrijblijvende campagnes.
Voedingsscore per land. Van: PHI 2025, p. 21.
Beweging: prediken zonder omgeving
Ook bij fysieke activiteit hinkt België achterop. Niet omdat mensen niet weten dat bewegen gezond is, maar omdat de omgeving het vaak niet faciliteert. De PHI benadrukt dat duurzame beweging vooral ontstaat via:
-
veilige wandel- en fietsinfrastructuur,
-
actieve mobiliteit in het dagelijkse leven,
-
ruimtelijke ordening die beweging uitnodigt.
Denemarken en Noorwegen scoren hoog, elk met hun eigen aanpak. België blijft hangen in projectmatige sensibilisering, zonder structurele vertaalslag.
Bewegingsbeleid per land. Van: PHI 2025, p. 28.
Wat betekent dit voor preventie en HR?
Voor wie werkt rond welzijn op het werk, zijn dit geen abstracte cijfers. Ze raken aan:
-
stijgend risico op chronische aandoeningen,
-
hogere kans op langdurig verzuim,
-
druk op werkbaarheid en inzetbaarheid.
Een reflectievraag dringt zich op: verwachten we te veel van individuele werknemers, terwijl het beleid de context niet mee verandert?
Drie pragmatische lessen
-
Leefstijl is geen individueel project. Zonder ondersteunend beleid blijft het dweilen met de kraan open.
-
Prijs en omgeving werken sterker dan slogans. Accijnzen en infrastructuur doen meer dan posters en campagnes.
-
Werk en samenleving zijn verweven. Wat buiten de werkvloer ontbreekt, komt vroeg of laat binnen via ziekte en uitval.
België vertrouwt graag op gezond verstand, maar dat blijkt geen robuuste preventiestrategie…
