Artificiële intelligentie (AI) verovert ook het werkveld van preventie en veiligheid. De Britse HSE onderzocht hoe AI vandaag al wordt ingezet in sectoren onder haar toezicht, en wat dat betekent voor veiligheid en gezondheid op het werk. In dit artikel vat ik de belangrijkste bevindingen uit het rapport samen.
Vier domeinen waar AI impact heeft
De HSE identificeerde vier domeinen waarin AI vandaag al een rol speelt, telkens met potentieel grote gevolgen voor veiligheid en gezondheid:
-
Onderhoudssystemen: Denk aan drones die moeilijk bereikbare plaatsen inspecteren of algoritmes die voorspellen wanneer een machine onderhoud nodig heeft. AI kan defecten sneller detecteren en downtime beperken.
-
Veiligheidsbeheer: Van automatische risicoanalyses tot AI-gegenereerde opleidingen en procedures: AI wordt ingezet om veiligheidssystemen efficiënter te maken. Maar hoe garandeer je de kwaliteit en betrouwbaarheid van deze output?
-
Besturing van installaties en machines: Autonome voertuigen, robotarmen, algoritmes die processen optimaliseren: AI duwt automatisering naar een hoger niveau. Dat verlaagt de blootstelling van werknemers, maar verhoogt ook de afhankelijkheid van technologie.
-
Werkplek- en werknemersmonitoring: Via computer vision wordt gecontroleerd of medewerkers persoonlijke beschermingsmiddelen dragen, of gevaarlijke situaties ontstaan. Ook gezondheidsgegevens kunnen worden geanalyseerd. Slim? Ja. Privacyvriendelijk? Eh, niet altijd.
Voorbeelden van het gebruik van AI in veiligheidsbeheer.
Voordelen… maar ook nieuwe risico’s
De toepassingsvoorbeelden zijn zeker indrukwekkend. Maar AI brengt ook nieuwe risico’s met zich mee:
-
Menselijke factoren: afhankelijkheid van AI kan leiden tot minder aandacht bij medewerkers, verlies van vaardigheden of verhoogde stress door monitoring.
-
Technische risico’s: foutieve data, beperkte dekking van scenario’s of onverklaarbare beslissingen kunnen leiden tot gevaarlijke situaties.
-
Privacy en ethiek: monitoring van gedrag en gezondheid raakt aan fundamentele rechten en roept vragen op over databeheer en toestemming.
🧠 Reflectie voor de werkvloer: Zetten we AI in als ondersteuning van mensen of als vervanging? En hoe bewaken we de balans?
Hoe hou je AI werkbaar en veilig?
De HSE formuleert een reeks aanbevelingen voor organisaties die AI willen implementeren:
-
Test AI eerst in een gecontroleerde omgeving (en vermijd de naam “Skynet”; just because).
-
Voorzie menselijke controle bij kritieke beslissingen.
-
Gebruik representatieve datasets om bias te vermijden.
-
Leg vast hoe AI beslist; de zogenoemde “black box”-systemen zijn moeilijk te vertrouwen.
-
Zorg voor opleiding van medewerkers en vermijd deskilling.
-
Combineer AI-systemen altijd met klassieke veiligheidsmaatregelen.
💡 Pragmatisch advies: Begin klein. Kies een goed afgebakend proces. Baken doelen af. En evalueer continu: verbetert dit écht de veiligheid?
En wat met de toekomst?
Respondenten in het onderzoek verwachten binnen drie jaar onder meer:
-
Meer gepersonaliseerde opleidingen via AI
-
Verbeterde risicoanalyses op basis van sensordata en gezondheid
-
Volledig autonome robots in risicovolle zones
AI evolueert razendsnel. Het is dus geen kwestie van of AI je werkveld zal beïnvloeden, maar wanneer en hoe. De rol van de preventieadviseur? Kritisch mee vormgeven aan de manier waarop AI geïntegreerd wordt in welzijnsbeleid.
Tot slot
AI biedt nieuwe hefbomen voor veiligheid en gezondheid op het werk, maar ook nieuwe valkuilen. Laat je dus niet overdonderen, maar blijf vragen stellen: hoe ondersteunt dit systeem menselijk welzijn? Wat zijn de neveneffecten? En wie houdt toezicht op de algoritmes?
Het volledige rapport is hier te raadplegen.
