Bij werken in of nabij water is het belangrijk om voorbereid te zijn op incidenten zoals te water raken, met onderkoeling en cold-shock als grootste risico’s.
De risico’s van te water raken
Hoewel verdrinking het meest voor de hand liggende risico is, vormt onderkoeling (hypothermie) een onderschat gevaar. Het lichaam verliest in water vier keer sneller warmte dan in lucht. Hoe kouder het water, hoe sneller dit proces verloopt.
Onderkoeling begint bij een kerntemperatuur lager dan 35°C en kent verschillende stadia: van rillen en verwarring tot bewusteloosheid en hartstilstand. De overlevingstijd varieert sterk naargelang de watertemperatuur en de gedragen kleding. In water van 10°C overleeft iemand met zwemkleding gemiddeld 1 uur, maar met een wetsuit tot 9 uur.
Cold-shock: het onmiddellijke gevaar
De eerste seconden na het te water raken zijn cruciaal. Een cold-shock kan een ongecontroleerde ademhaling veroorzaken, met het risico op waterinname, paniek of zelfs een hartstilstand. Een goed reddingsvest is in deze fase letterlijk van levensbelang.
Wat doe je als je zelf te water raakt?
-
Blijf rustig en zwem niet onnodig. Alleen als de kant binnen 100 meter ligt.
-
Neem de HELP-houding aan (Heat Escape Lessening Posture): armen gekruist tegen de romp, knieën opgetrokken, om warmteverlies te beperken.
-
Denk positief en blijf kalm. De wil om te overleven maakt het verschil.
Eerste hulp bij onderkoeling
-
Beginnende onderkoeling: warm de persoon op met warme kleding, een reddingsdeken (zilveren kant naar het lichaam) en warme drank.
-
Na langdurige onderdompeling: haal het slachtoffer horizontaal uit het water (niet rechtop) om circulatieshock te vermijden. Houd het lichaam warm, vooral de romp en het hoofd.
-
Geen ademhaling? Start met één minuut beademen, daarna reanimatie (30 compressies en 2 beademingen) tot professionele hulp het overneemt.
Let op: onderkoelde slachtoffers hebben zuurstofarme organen, maar ook een tragere stofwisseling. Geef dus niet te snel op: reanimatie kan ook na lange tijd nog levensreddend zijn.
Preventie blijft cruciaal
-
Kleding: draag warme, water- en winddichte lagen of een overlevingspak.
-
Reddingmiddelen: altijd een goed passend en gekeurd reddingsvest.
-
Alertheid: herken de eerste symptomen van onderkoeling (rillen, spierstijfheid, verwardheid) en handel snel.
Deze informatie helpt preventieadviseurs om risico’s bij werken rond water correct in te schatten en gepaste preventiemaatregelen en noodprocedures te adviseren.
Bron
Arbeidsveiligheid.net – Toolbox: wat te doen als iemand te water is geraakt
