Van 443 Amerikaanse beroepen hadden taxichauffeurs en ambulanciers het laagste aandeel overlijdens door de ziekte van Alzheimer. Na correctie voor leeftijd bij overlijden, geslacht, herkomst en opleiding ging het om 1,03 procent bij taxichauffeurs en 0,91 procent bij ambulanciers. Voor de volledige onderzochte groep lag dat op 1,69 procent. Piloten stonden vierde van boven in dezelfde ranglijst, met 2,34 procent.
Die cijfers komen uit een studie van Vishal Patel en collega’s van Harvard Medical School, in december 2024 gepubliceerd in The BMJ. Ze analyseerden bijna negen miljoen Amerikaanse overlijdensattesten uit 2020 tot en met 2022. Hoogleraar civiele techniek Hatim Sharif haalde het onderzoek in augustus opnieuw aan in The Conversation, met de vraag of zijn eigen werk met kaartlagen hetzelfde doet.
Buschauffeurs staan 263ste van 443, piloten vierde, taxichauffeurs helemaal onderaan
De onderzoekers kozen hun vergelijkingsgroep vooraf. Taxichauffeurs en ambulanciers navigeren voortdurend en in real time. Buschauffeurs, piloten en scheepskapiteins volgen grotendeels vooraf bepaalde routes. Bij die tweede groep ontbrak het lagere risico volledig: buschauffeurs kwamen op 1,65 procent, scheepskapiteins op 2,12 procent.
De hypothese komt uit de beeldvormingsstudie van Eleanor Maguire uit 2000. Londense taxichauffeurs bleken meer grijze stof te hebben in de achterste hippocampus, en het volume nam toe met de jaren dienst. Een vervolgstudie uit 2006 vergeleek Londense taxi- en buschauffeurs. Bij de buschauffeurs ontbrak diezelfde verandering. Een Londense vergunning vraagt kennis van meer dan 25.000 straten binnen zes mijl rond Charing Cross, en kandidaten doen daar drie tot vier jaar over.
Bij vasculaire en niet-gespecificeerde dementie verdween het patroon, en dat maakt de bevinding sterker
De auteurs bouwden een falsificatietest in. Hangt taxi- en ambulancewerk om een andere reden samen met minder dementiesterfte, dan zou dat ook bij vasculaire dementie zichtbaar moeten zijn. De hippocampus speelt bij die vorm geen centrale rol. Bij vasculaire en niet-gespecificeerde dementie was er geen verschil met andere beroepen. Het resultaat hield ook stand bij wie na hun zestigste overleed en wanneer alzheimer als bijdragende doodsoorzaak meetelde.
Lees ook: Een leven met pesticiden verhoogt het risico op Alzheimer: wat de AGRICAN-cohorte laat zien
Taxichauffeurs stierven gemiddeld op 67,8 jaar, ambulanciers op 64,2, alle andere beroepen op 74,3
De studie meet het aandeel overlijdens door alzheimer, niet het aantal nieuwe gevallen per duizend werknemers. Betrouwbare noemers per beroep bestaan niet. Wie vroeger sterft aan iets anders, sterft niet meer aan een ziekte die zich meestal na 65 jaar manifesteert. De auteurs corrigeerden wel voor leeftijd bij overlijden, geslacht, herkomst en opleidingsniveau, en benoemen deze beperking zelf.
Ze bespreken ook selectie. Wie aanleg heeft voor alzheimer, kiest mogelijk minder vaak voor een geheugenintensief beroep of stopt er vroeger mee. Hun tegenargument: vijf tot tien procent van de gevallen begint voor 65 jaar. De meeste mensen hebben hun beroep dan al lang uitgeoefend.
Een derde bedenking is voor de arbeidsgeneeskunde de interessantste. De auteurs opperen dat chauffeurs met beginnende klachten onderzoek uitstellen uit vrees voor hun rijgeschiktheid. Dat zou tot onderdiagnose leiden, uitgerekend in deze beroepsgroep.
Lees ook: Maak je mee een wandeling (doorheen de kronkels van mijn geest)?
Wie navigatie uit een functie haalt, verandert de taakinhoud zonder dat iemand het meet
Hier begint een redenering die de studie zelf niet levert. Koeriers, thuisverpleegkundigen en technici op interventie kregen navigatie de voorbije tien jaar stap voor stap uit handen genomen. De app kiest de route, de volgorde en het tijdvenster. Als voortdurend navigeren beschermt, dan verdwijnt die prikkel mee met de planningstaak.
Vanaf welk aandeel geautomatiseerde beslissingen noemt men een functie cognitief verarmd?
Wekelijks een persoonlijk essay plus het artikeloverzicht in je mailbox? Schrijf je in via onderstaande link.
