PFAS – vaak de “forever chemicals” genoemd – staan opnieuw in de Europese spotlights. Het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) publiceerde deze zomer een geactualiseerd voorstel om het gebruik van PFAS sterk te beperken onder de REACH-regelgeving. Voor preventieadviseurs betekent dit dat bedrijven zich zullen moeten voorbereiden op striktere regels, impact op productieprocessen en meer aandacht voor alternatieven.
Wat is er nieuw?
De update komt er na een grondige evaluatie van meer dan 5.600 reacties uit de consultatie van 2023. Vijf landen (Denemarken, Duitsland, Nederland, Noorwegen en Zweden) hebben het oorspronkelijke voorstel bijgestuurd en nieuwe sectoren in beeld gebracht. Naast de klassieke toepassingen zoals textiel, brandbestrijdingsschuimen of voedselverpakkingen, werden nu ook onder meer druktoepassingen, afdichtingen, machines, medische verpakkingen, militaire toepassingen en explosieven meegenomen.
Volledige ban of uitstel?
ECHA werkt met twee hoofdscenario’s:
-
RO1: een volledig verbod op PFAS, met een overgangsperiode van 18 maanden.
-
RO2: een verbod met uitzonderingen, waarbij sectoren die nog geen haalbare alternatieven hebben tijdelijk een derogatie (uitstel) krijgen; meestal 5 of 12 jaar.
Tijdsonbeperkte uitzonderingen blijven beperkt tot zeer specifieke toepassingen, zoals bepaalde koelmiddelen of brandbestrijdingssystemen, waar veiligheid of regelgeving geen alternatief toelaat.
Voorgestelde workflow voor conformiteitstests. Bron: Rapport ECHA, p. 269.
Waarom deze strengere aanpak?
PFAS zijn extreem persistent. Eens in het milieu, verdwijnen ze niet meer. Volgens berekeningen zou in de periode 2025-2055 meer dan 27 miljoen ton PFAS in de Europese Economische Ruimte op de markt komen als er niets verandert, met naar schatting 4,7 miljoen ton emissies naar milieu en gezondheid tot gevolg. Een EU-brede aanpak is nodig om grensoverschrijdende vervuiling en oneerlijke concurrentie te vermijden.
Wanneer mogen we beslissingen verwachten?
De wetenschappelijke comités van ECHA (RAC en SEAC) werken in batches:
-
Tegen eind 2025 willen ze hun adviezen klaar hebben voor de 14 sectoren die in het oorspronkelijke voorstel zaten (goed voor meer dan 90% van de PFAS-volumes en emissies).
-
In de eerste helft van 2026 volgt nog een publieke consultatie rond de ontwerp-opinie van SEAC.
-
In 2026 worden de finale adviezen doorgestuurd naar de Europese Commissie, die dan een formeel besluit kan nemen.
De 8 bijkomende sectoren (o.a. militair, explosieven, technische textiel, bredere industriële toepassingen) zullen niet meer apart geëvalueerd worden, maar wél meegenomen worden via algemene, horizontale maatregelen zoals een PFAS-managementplan en rapportageverplichtingen
Wat betekent dit voor bedrijven?
Voor veel sectoren zullen er forse aanpassingen nodig zijn. Denk aan:
-
Technisch textiel en coatings die PFAS gebruiken voor water- of vuilafstotende eigenschappen.
-
Elektronica en halfgeleiders waar PFAS cruciaal zijn in productieprocessen.
-
Medische toepassingen waar regelgeving de overstap bemoeilijkt.
De boodschap is duidelijk: wie nog afhankelijk is van PFAS, moet vandaag al op zoek naar alternatieven of minstens een plan klaar hebben om de risico’s te beheersen.
Rol van preventieadviseurs
Voor preventieadviseurs opent dit dossier meerdere vragen:
-
Hoe brengen we de aanwezigheid van PFAS in onze processen en producten in kaart?
-
Welke alternatieven zijn technisch haalbaar én veilig?
-
Hoe communiceren we hierover met werknemers, klanten en leveranciers?
Een praktisch voorbeeld: een bedrijf dat PFAS gebruikt in smeermiddelen voor machines, kan vandaag al inzetten op inventarisatie en testprojecten met alternatieven. Wachten tot de wetgeving rond is, betekent straks stress én hogere kosten.
Reflectie: vooruitkijken loont
De PFAS-beperking is geen ver-van-ons-bedshow. Ze raakt rechtstreeks aan sectoren zoals textiel, voeding, bouw en gezondheidszorg. Voor preventieadviseurs is dit een kans om niet alleen op regelgeving te anticiperen, maar ook duurzaamheid en veiligheid op de agenda van hun onderneming te zetten.
