Papieren kassabonnen bevatten vaak bisfenol S (BPS), een hormoonverstorende stof die via de huid wordt opgenomen en gezondheidsrisico’s inhoudt voor werknemers in de detailhandel, horeca en andere sectoren waar vaak met bonnen gewerkt wordt.
Wat is BPS en waarom is het een probleem?
Bisfenol S (BPS) wordt als coating gebruikt in thermisch papier om inkt zichtbaar te maken. Deze stof is een vervanger van bisfenol A (BPA), dat intussen grotendeels verboden is. Recente studies tonen echter aan dat BPS minstens even toxisch is. Het kan via huidcontact in het lichaam terechtkomen, en is gelinkt aan hormonale verstoringen, cognitieve schade, verminderde vruchtbaarheid en bepaalde kankers.
Bevindingen in de VS
Het Amerikaanse Center for Environmental Health (CEH) analyseerde kassabonnen van 144 winkelketens en stelde vast dat 80% BPS bevat. In sommige gevallen was de concentratie zo hoog dat zelfs een kort huidcontact van 10 seconden al leidde tot blootstelling boven de wettelijke drempel van Californië. CEH heeft inmiddels 60-dagen-brieven gestuurd naar bedrijven zoals Burger King, Domino’s Pizza, McDonald’s en Pizza Hut, met de eis om het papier te vervangen of duidelijke waarschuwingen aan te brengen.
De situatie in België en Europa
In de Europese Unie is BPA sinds januari 2020 verboden in thermisch papier (conform Verordening (EU) 2016/2235), maar BPS is dat niet. Veel fabrikanten schakelden daarom over naar BPS als alternatief. Deze stof staat inmiddels wel op de Candidate List van het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) als mogelijk zeer zorgwekkend (SVHC), wegens zijn hormoonverstorende eigenschappen.
In België is er geen expliciet verbod op BPS in kassabonnen. Werkgevers die thermisch papier aankopen via internationale leveranciers kunnen dus nog onbewust bonnen met BPS in omloop hebben. Er zijn ook geen wettelijke verplichtingen om werknemers of klanten te waarschuwen voor deze blootstelling.
Wat kunnen preventieadviseurs doen?
-
Vraag na bij leveranciers of het gebruikte thermisch papier vrij is van BPS of andere SVHC-stoffen.
-
Neem het risico op blootstelling aan thermisch papier op in de risicoanalyse, zeker in functies met frequent contact zoals kassamedewerkers, horecapersoneel of boekhoudafdelingen.
-
Adviseer alternatieven, zoals digitale bonnetjes of thermisch papier met een veilige coating (bv. op basis van vitamine C).
-
Sensibiliseer medewerkers over het risico, en geef praktische tips:
Conclusie
Hoewel BPA verboden is, blijkt zijn vervanger BPS net zo schadelijk. In België en Europa is de regelgeving hierover voorlopig beperkt, waardoor preventieadviseurs best zelf initiatief nemen om risico’s te beperken. Kassabonnen lijken banaal, maar verdienen toch een plaats in het welzijnsbeleid. Proactieve keuzes vandaag kunnen gezondheidsproblemen op lange termijn helpen voorkomen.
