Zwangere werknemers die veel staan, lopen of zich voorover buigen, lopen een hoger risico op complicaties zoals miskraam, vroeggeboorte en groeibeperking van de foetus. Tot nu toe baseerde onderzoek zich vooral op zelfrapportages van werknemers, wat vaak leidt tot vertekening. Een nieuwe studie brengt daar verandering in: de PRECISE Job Exposure Matrix (JEM) is het eerste objectieve, trimester-specifieke instrument dat deze fysieke belasting tijdens de zwangerschap nauwkeurig kan meten.
Wat is de PRECISE JEM?
De PRECISE JEM combineert versnellingsmeterdata van meer dan 400 werkneemsters met expertbeoordelingen van taken in uiteenlopende beroepen. Het resultaat is een databank die per functie en per trimester inschat hoeveel uur een werknemer gemiddeld staat, loopt of voorover buigt. Daarmee overstijgt de methode de beperkingen van vragenlijsten en levert ze een objectieve basis voor beleid en preventie.
Versnellingsmeterdata per functietitel. Van: Frankel et al.
Belangrijkste bevindingen
-
Functie maakt het verschil: meer dan de helft van de variatie in blootstelling wordt verklaard door het beroep zelf. Bakkers, obers en veehouders scoorden het hoogst.
-
Staand werk neemt af: in het derde trimester daalde de sta-tijd met gemiddeld 23 minuten per dag, terwijl lopen en buigen grotendeels gelijk bleven.
-
Betrouwbaarder dan zelfrapportage: door de combinatie van meetapparatuur en experts zijn de schattingen onafhankelijker en accurater.
Gemiddelde blootstellingsniveaus voor de drie meest en minst blootgestelde beroepen. Van: Frankel et al.
Waarom is dit relevant voor preventie?
De JEM opent de deur naar beter gefundeerde richtlijnen voor werk tijdens de zwangerschap. In Denemarken bestaan al aanbevelingen om staand werk vanaf de vierde maand te beperken. In België is de praktijk vaak afhankelijk van het oordeel van de arbeidsarts en de bereidheid van de werkgever om taken aan te passen. Met objectieve cijfers wordt het makkelijker om een gesprek te voeren op basis van feiten in plaats van buikgevoel.
Een voorbeeld: stel dat een kassamedewerker gemiddeld meer dan vijf uur per dag staat. De JEM toont zwart op wit dat dit een vergelijkbare belasting is als bij een bakker. Dat geeft HR een steviger argument om tijdig aanpassingen door te voeren, zoals zitmogelijkheden of taakroulatie.
Reflectie: hoe vertalen naar de praktijk?
Voor preventieadviseurs en HR-professionals rijst de vraag: hoe kunnen we deze inzichten inzetten binnen onze eigen organisatie?
-
Werkpostanalyse: vergelijk de functies met de JEM-resultaten. Waar zitten de grootste blootstellingen?
-
Aanpassingen plannen: denk aan hulpmiddelen (stoelen, tilhulpmiddelen), taakvariatie en flexibele pauzes.
-
Communicatie: bespreek verwachtingen en mogelijkheden met de werknemer zelf, zodat de balans tussen welzijn en productiviteit bewaard blijft.
Tot slot
De PRECISE JEM is geen toverstafje, maar wel een stap vooruit in evidence-based preventie. Het instrument helpt onderzoekers, beleidsmakers én bedrijven om gerichter maatregelen te nemen en zo het welzijn van zwangere werknemers en hun kinderen te beschermen.
