Met de opwarming van het klimaat stijgt ook het aantal werkuren waarin werknemers gevaar lopen door hittestress. Dankzij een nieuwe Europese “heat job exposure matrix” (heat JEM) weten we nu veel preciezer wie het meest kwetsbaar is, waar, en wanneer.
De tool, ontwikkeld door Tosca de Crom en collega’s, combineert meer dan vijftig jaar aan gedetailleerde klimaatgegevens met beroepsspecifieke factoren zoals fysieke belasting, verplichte werkkledij, binnen- of buitenwerk, en lokale warmte- of koelbronnen. Het resultaat: een fijnmazig overzicht van het aantal werkuren per jaar waarin de hittebelasting voor een job boven de veilige grens komt.
Wie loopt het meeste risico?
Het beeld is duidelijk: fysiek zware beroepen en jobs met lokale warmtebronnen spannen de kroon. Denk aan bouwarbeiders, metaalbewerkers en koks. Werknemers in Zuid-Europa hebben gemiddeld de hoogste blootstelling, maar ook in gematigde klimaten lopen sommige beroepen aanzienlijke risico’s. Beschermende kledij en gebrek aan koeling verhogen de blootstelling aanzienlijk, terwijl acclimatisatie (het wennen aan warmte) het aantal risicovolle uren sterk kan reduceren.
Waarom dit belangrijk is voor HR en preventieadviseurs
Hittestress is niet alleen ongemak. Acute gevolgen kunnen gaan van hitte-uitputting tot levensbedreigende hitteberoerte. Op langere termijn neemt het risico toe op hart- en vaatziekten, nierschade en mentale gezondheidsproblemen. De nieuwe heat JEM maakt het mogelijk om:
-
Risicoberoepen te identificeren op basis van objectieve gegevens over job, regio en jaar.
-
Preventiemaatregelen gericht te plannen, zoals werkroosters aanpassen, pauzes voorzien of koelfaciliteiten installeren.
-
Trends in de tijd te volgen en te anticiperen op de impact van klimaatverandering.
Praktische toepassing op de werkvloer
Met de inzichten uit de heat JEM kunnen bedrijven preventieplannen op maat maken. Enkele voorbeelden:
-
Aanpassing werkuren: in Zuid-Europese landen is een siesta-rooster effectief gebleken om de heetste uren te vermijden.
-
Technische maatregelen: investeren in lokale koeling of warmtewerende kledij.
-
Acclimatisatieprogramma’s: nieuwe medewerkers of tijdelijke krachten geleidelijk laten wennen aan warmtebelasting.
-
Monitoring en bewustmaking: werknemers trainen om vroege signalen van hittestress te herkennen en onmiddellijk actie te ondernemen.
Reflectie voor beleidsmakers
De tool toont ook dat hittestress niet alleen een probleem is van verre, tropische landen. In Europa zien we duidelijke regionale patronen en sterke jaar-op-jaar schommelingen. Dat vraagt om flexibele regelgeving die inspeelt op lokale realiteit en veranderende klimaatomstandigheden.
Een prikkelende vraag om mee af te sluiten: Als we weten welke jobs, regio’s en omstandigheden het grootste risico vormen, waarom zouden we dan wachten met maatregelen tot de thermometer weer rood uitslaat?
Wil je meer weten? Het artikel van de Crom et al is te downloaden via deze link.
