De Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk bevestigt met Advies 273, verschenen op de website van de FOD Werkgelegenheid op 4 juli 2025, dat een fundamentele hertekening van het gezondheidstoezicht noodzakelijk is. De kernboodschap: arbeidsartsen krijgen een meer coördinerende rol, verpleegkundigen worden sterker ingeschakeld via taakdelegatie, en risicoanalyse wordt het kompas voor opvolging. Met deze evoluties wil men inzetten op een rechtvaardiger, efficiënter en werkbaarder gezondheidstoezicht; met behoud van kwaliteit én oog voor sectorrealiteit.
Van standaardcontrole naar risicoanalyse als kompas
Weg van one-size-fits-all. De Raad stelt duidelijk dat gezondheidstoezicht moet vertrekken van de risicoanalyse: niet iedereen heeft nood aan even intensieve opvolging. Dit betekent ook: prioriteit voor werknemers met effectieve blootstelling aan risico’s, ongeacht de grootte of sector van het bedrijf.
Taakdelegatie: ja, maar binnen duidelijke spelregels
De Raad bevestigt de mogelijkheid tot taakdelegatie van arts naar verpleegkundige, maar onder strikte voorwaarden:
-
De arbeidsarts blijft eindverantwoordelijke.
-
De delegatie gebeurt via protocollen die wetenschappelijk onderbouwd, transparant en inspecteerbaar zijn.
-
Verpleegkundigen mogen alleen taken opnemen die passen binnen hun wettelijk kader (wet op de gezondheidszorgberoepen).
-
Er moet specifieke opleiding zijn, én voldoende ervaring.
Verpleegkundigen: opleiding als hefboom voor kwaliteit
Wie taken van de arbeidsarts opneemt, moet daar klaar voor zijn. De Raad stelt:
-
Bachelor is het minimum; bijkomende opleiding arbeidsverpleegkunde is verplicht.
-
Wie al langer werkt, kan (mits minstens 2 jaar ervaring en bijkomende interne opleiding) vrijstelling krijgen.
-
Wie ook bedrijfsbezoeken uitvoert, moet minstens preventieadviseur niveau II zijn.
Digitale tools: van voelspriet tot valkuil
Digitale vragenlijsten en triage-instrumenten kunnen helpen om psychosociale risico’s of fysieke klachten vroegtijdig op te sporen. Maar de Raad waarschuwt:
-
Tools mogen collectieve preventie niet vervangen.
-
Medische gegevens mogen enkel toegankelijk zijn voor wie gebonden is door het beroepsgeheim.
-
Absolute transparantie en geïnformeerde toestemming zijn vereist.
Rapportering en transparantie: meten is weten
Om het systeem transparant en verbeterbaar te houden, vraagt de Raad dat er regelmatig gerapporteerd wordt over:
-
Aantal consulten via taakdelegatie, per sector en leeftijdsgroep.
-
Resultaten van medische vragenlijsten.
-
Doorverwijzingen naar arts of andere preventiedisciplines.
-
Aantal intervisies en bijscholingen.
-
Redenen van doorverwijzing (geanonimiseerd).
Tot slot: een kans tot vernieuwing
Deze hervorming is geen eenvoudige operatie. Maar ze biedt wel een unieke kans om gezondheidstoezicht écht te aligneren met risico’s op de werkvloer, met inzet van alle beschikbare expertise. Dat vraagt visie, samenwerking én de moed om gewoontes in vraag te stellen.
