De Belgische bouwsector staat onder druk. Enerzijds stijgt de vraag naar duurzame, energie-efficiënte gebouwen. Anderzijds krimpt het aantal beschikbare arbeidskrachten, met een jaarlijkse nood aan zo’n 20.000 nieuwe profielen. In dat spanningsveld komt het jaarverslag 2024 van Constructiv met een duidelijke boodschap: vrouwen zijn niet zomaar welkom in de bouw, ze zijn onmisbaar.
Waarom dit ertoe doet
Vrouwen vertegenwoordigen vandaag amper 1,2% van de arbeiders in PC124. Tegelijk tekent de bouw de grootste vrouwelijke groei op onder industriële sectoren. Wat op het eerste gezicht een symbolische reparatie lijkt (“vrouwen welkom heten in een mannenwereld”) is in realiteit een structurele hefboom om de sector toekomstbestendig te maken.
Constructiv stelt zich daarbij de juiste vragen: wat houdt vrouwen tegen? Wat helpt hen vooruit? Wat kunnen werkgevers, scholen en ondersteunende organisaties (zoals preventiediensten) concreet doen?
Cijfers met betekenis: de opmars is traag maar reëel
Tussen 2010 en 2024 nam het aandeel arbeidsters in PC124 toe van 0,94% naar 1,18%. In absolute cijfers blijft het duideljk zeer beperkt, maar de groeicurve van de laatste jaren is wel positief. Opvallend is dat vrouwen vooral vertegenwoordigd zijn in sectoren zoals schilderen, schrijnwerk en dakwerken. Ook de gemiddelde loopbaanduur blijft korter dan bij mannen, onder andere door een hogere uitstroom na enkele jaren.
Evolutie van de verhouding van het aantal mannen t.o.v. vrouwen.
Aandeel van mannen en vrouwen per subsector (gebaseerd op NACE-codes).
Wat zeggen de vrouwen zelf?
Evolutie van de verhouding van het aantal mannen t.o.v. vrouwen.Diepte-interviews met arbeidsters geven het abstracte cijferwerk een menselijk gezicht. Vrouwen vertellen hoe ze kiezen voor de bouw uit passie voor techniek, creativiteit of een hands-on mentaliteit. Sommigen komen als zij-instromer, anderen volgden al in het secundair onderwijs een bouwopleiding; vaak tegen de stroom in.
Eigenlijk zat het altijd in mij. Onlangs kwam ik te weten dat mijn grootvader ook schilder was. Ik kon kiezen voor meer vrouwelijk gerichte beroepen maar dat was niks voor mij. Voor mensen zorgen is mijn ding niet. Schilderen lag mij het meest.
Uit hun getuigenissen blijkt dat drempels reëel zijn, maar niet onoverkomelijk:
-
Werk-privébalans blijft een uitdaging, vooral bij onregelmatige uren of verplaatsingen.
-
Sanitaire voorzieningen en werkkledij zijn vaak onvoldoende afgestemd op vrouwen.
-
Sociale integratie vraagt tijd: van “je moet je bewijzen” naar “ik hoor erbij”.
Ik ben de enige vrouw in het bedrijf. In het begin moest ik me bewijzen. Ze verwachtten niet dat ik het zou kunnen tot ze me aan het werk zagen. Ik heb toch wat respect moeten afdwingen.
Tegelijkertijd tonen deze verhalen ook de kracht van teamwerk, van respect dat groeit, en van de trots die bouwarbeid kan opleveren; ongeacht gender.
En wat zeggen de werkgevers?
Werkgevers die vrouwelijke arbeiders in dienst hebben, zijn doorgaans positief. Ze benoemen kwaliteiten zoals nauwkeurigheid, netheid en klantgerichtheid. Fysieke kracht wordt zelden als struikelblok gezien, mits goede werkorganisatie en hulpmiddelen.
Toch blijven er stereotypen bestaan, en vaak ontbreekt het aan praktische tools om inclusie echt vorm te geven.
Ik studeerde voor timmerman en meubelmaker en werd vaak afgewezen alleen omdat ik een vrouw was.
Constructiv werkte daarom aan een actieplan, met onder andere:
-
Campagnes en ambassadeurs om het imago van de sector te verbreden.
-
Infobrochures en checklists voor genderneutrale rekrutering.
-
Samenwerkingen met partners zoals VDAB, Sterpunt Inclusief Ondernemen en Buildwise.
Wat kunnen preventieadviseurs doen?
Dit is geen ver-van-ons-bedshow. Als preventieadviseur heb je een sleutelrol in het verlagen van drempels:
-
Maak werfvoorzieningen inclusief: aparte kleedruimtes en toegankelijke toiletten zijn geen luxe maar basisvereisten.
-
Zet in op ergonomie: goed materiaal, aangepaste werkmethoden en doordachte taakverdeling maken het werk werkbaar voor iedereen.
-
Stimuleer bewustwording: geef toolboxen en vormingen mee die diversiteit als meerwaarde zichtbaar maken.
-
Denk mee na over retentie: waarom verlaten vrouwen sneller de sector, en wat kun je daar als interne partner aan doen?
Tot slot: de sector als spiegel
De bouw is letterlijk en figuurlijk een fundament van onze samenleving. Dat fundament wordt sterker als het gedragen wordt door álle talenten. Meer vrouwen in de bouw is geen symbolisch doel, maar een noodzakelijke stap richting een duurzame, diverse en mensgerichte sector.
De uitdaging? Niet enkel vrouwen aantrekken, maar ook vasthouden. Niet alleen inclusief communiceren, maar ook inclusief organiseren. En daar kunnen preventieadviseurs het verschil maken; vandaag al.
