Steeds meer bedrijven experimenteren met artificiële intelligentie (AI), maar slechts een minderheid gebruikt het vandaag al om werk veiliger of gezonder te maken. Een recente Canadese studie toont aan dat één op drie organisaties AI inzet voor welzijn en veiligheid op het werk. Vooral grote en risicovolle ondernemingen lopen voorop, terwijl kleinere bedrijven nog aarzelen. Toch lijkt het slechts een kwestie van tijd voor AI een vaste plaats krijgt in het arsenaal van preventieadviseurs.
Wat onderzochten de Canadezen?
Onderzoekers van het Institute for Work & Health (Toronto) bevroegen 810 professionals in arbeidsveiligheid en welzijn. Ze wilden weten in welke mate bedrijven AI toepassen voor gezondheid en veiligheid, welke toepassingen worden gebruikt, en welke factoren samenhangen met die adoptie.
Het resultaat: 29% van de respondenten meldde dat hun organisatie AI inzet voor welzijn en veiligheid op het werk. Meer dan de helft (54%) deed dat niet, en 17% wist het gewoon niet. Dat laatste zegt op zich al veel over hoe diffuus het begrip nog is. AI zit vaak ingebakken in software of infrastructuur, zonder dat gebruikers het beseffen.
Waarvoor wordt AI gebruikt?
De toepassingen bleken erg uiteenlopend:
-
27% gebruikt AI om risico’s te identificeren en te elimineren, bijvoorbeeld via automatische branddetectie of slimme sensoren.
-
22% zet AI in om veilig gedrag te monitoren met camera’s of sensoren.
-
19% gebruikt het om gezond gedrag te stimuleren, zoals mentale gezondheidsapps.
-
15% wil psychologische schade voorkomen, onder meer via AI-gestuurde therapietools.
-
10% gebruikt AI ter preventie van lichamelijke letsels, en 7% voor disability management.
Dat is voorlopig nog beperkt in vergelijking met andere domeinen van bedrijfsvoering, waar AI veel sneller ingeburgerd raakt.
Verwachte impact van AI op welzijn op het werk. Van: Jetha et al.
Wie gebruikt het?
Het onderzoek toont dat grote bedrijven en organisaties met veel risico’s (zoals industrie of bouw) de koplopers zijn. Ook ondernemingen met hybride werkvormen scoren hoger: ze hebben vaak al de digitale infrastructuur om nieuwe technologie te integreren. Kleine ondernemingen en klassieke werkplekken blijven achter, meestal door gebrek aan middelen, kennis of vertrouwen.
De onderzoekers zagen ook een duidelijk verband tussen positieve perceptie en gebruik: wie gelooft dat AI de veiligheid kan verbeteren, past het vaker toe. Dat klinkt logisch, maar suggereert tegelijk dat scepticisme een belangrijke drempel vormt.
Wat baart zorgen?
De respondenten uit AI-gebruikende organisaties waren tegelijk meer enthousiast én meer bezorgd. Hun grootste bezorgdheden gingen over privacy, dataveiligheid, ethische risico’s en de vereiste technische expertise. De studie bevestigt dus dat digitalisering en vertrouwen hand in hand moeten gaan.
Zorgen over gebruik van AI. Van: Jetha et al.
Wat leren we hieruit?
De studie besluit dat AI vandaag nog onderbenut is binnen welzijn op het werk. Nochtans kan het technologie bieden die risico’s sneller detecteert, gedrag opvolgt en inzichten levert die anders onzichtbaar blijven. Maar de effectiviteit van zulke tools is nauwelijks onderzocht. We weten nog niet of ze echt leiden tot minder arbeidsongevallen of betere gezondheid.
Voor werkgevers rijst dus een dubbele vraag:
-
Hoe kunnen we AI benutten als ondersteunende technologie zonder blind te vertrouwen op algoritmes?
-
En hoe bewaken we de ethische en menselijke dimensie van welzijn als machines mee beslissen?
De Belgische context
Ook in België zien we de eerste experimenten met AI bij welzijns- en HR-diensten: van geautomatiseerde risicoanalyses tot chatbots die vragen van medewerkers beantwoorden. Maar de uitdaging blijft dezelfde als in Canada: technologie mag nooit het menselijk beoordelingsvermogen vervangen, enkel versterken. AI kan data analyseren, maar het is nog altijd de mens die betekenis moet geven aan wat ze toont.
Tot slot
AI zal geen wondermiddel blijken, maar ook geen bedreiging als we ze verstandig inzetten. Zoals één van de onderzoekers het verwoordde: “We don’t yet know how effective these AI tools are in preventing workplace injuries or illness.” Met andere woorden: wie slim wil innoveren, moet niet blind vertrouwen, maar wel nieuwsgierig blijven.
